27 leuke feiten over De wetenschap achter Kerstmis

Door welke dieren wordt de slee van de kerstman volgens de folklore getrokken?

In het echt dient het rendier bij arctische volkeren als trekdier en rijdier.

Tot welke familie van zoogdieren behoort het rendier?

Het dier werd lang geleden in Eurazië gedomesticeerd en wordt nog altijd gehouden door volkeren als de Saami en de Nenetsen.

Welk dier is de voornaamste vijand van het rendier?

Die grijpt vooral zwakke dieren; het rendier zelf is sociaal en kan zeer grote kuddes vormen.

Wat is bijzonder aan het gewei van het rendier, vergeleken met andere herten?

Drachtige vrouwtjes houden hun gewei dat jaar, terwijl het bij de andere dieren tegen oktober of november afvalt.

Hoe wordt het rendier in Noord-Amerika veelal genoemd?

Inheemse volkeren houden het dier voor vlees en huid, als trekdier en rijdier, en soms ook voor de melk.

Wat eet het rendier vooral?

Dat voedsel is een symbiose van een schimmel en algen; onder sneeuw en ijs graaft het dier het met zijn hoeven op.

In welk land was Joel Poinsett ambassadeur toen hij de kerstster leerde kennen?

Hij voerde de plant begin 19e eeuw in de Verenigde Staten in.

Welke kleur hebben de eigenlijke bloemen van de kerstster?

Er zijn cultivars met helderrode, donkerrode, zalmrode, witte en gele bovenste bladeren, stervormig rond de knoppen.

Wat is de wetenschappelijke naam van de kerstster?

De plant komt van oorsprong uit Midden-Amerika en wordt in de Benelux vooral rond de kerst gekocht.

Welke kleur licht weerkaatst het tapetum lucidum in het oog van het rendier in de winter?

In de zomer is die reflectie juist geel; de winteraanpassing gaat ten koste van de scherpte van het zicht.

Wat zijn de opvallend gekleurde 'bloemblaadjes' van de kerstster in werkelijkheid?

Ze trekken insecten aan en heten samen ook wel involucrum.

Wat betekent de soortaanduiding pulcherrima in de botanische naam van de kerstster?

De naam verwijst naar de opvallend gekleurde bovenste bladeren van de bloeiwijze.

Hoe hoog kan de kerstster in het wild worden?

Daar bloeit de struik van november tot in januari of februari en staat hij in de zomer kaal.

In welk jaar publiceerde Carl Linnaeus de wetenschappelijke naam van het rendier?

Hij noemde de soort toen nog Cervus tarandus, in de tiende editie van Systema naturae.

Hoe lang is de draagtijd van een rendier?

Het ene kalf wordt in mei of juni geboren, als de toendra weer voedsel biedt.

Hoeveel dagen moet een kerstster minstens een kortedagbehandeling krijgen om te gaan bloeien?

Ook mag de plant na de zomer niet meer bemest worden.

Waar stierf het rendier begin 20e eeuw uit door voedselgebrek na een reeks strenge winters?

In Noord-Europa leeft de soort nog in het wild in Noorwegen, Finland, Zweden en Rusland.

Welke ondersoort van het rendier komt voor in Finland en Russisch-Karelië?

De ondersoort draagt de naam fennicus en werd in 1909 beschreven door Lönnberg.

Welke Duitse plantkundige gaf de kerstster haar botanische naam?

Hij overleed in 1812 zonder de naam zelf te publiceren; dat gebeurde pas later op basis van zijn herbarium.

Hoeveel keer gevoeliger voor licht worden de ogen van het rendier vermoedelijk in de winter?

Het tapetum lucidum, de reflecterende laag in het oog, verandert daarvoor van kleur tussen zomer en winter.

Hoe heet de ondersoort van het rendier uit de boreale zone van Canada, van Yukon tot Labrador?

Deze ondersoort leeft ook in het noordwesten van de Verenigde Staten: in Washington, Idaho en Montana.

Hoeveel ondersoorten van het rendier onderscheiden Wilson & Mittermeier (2011)?

Twee daarvan stierven rond 1900 uit; taxonomen zijn het over de indeling overigens niet eens.

Welke ondersoort komt voor in West-Groenland, Nunavut, de Northwest Territories en Alaska?

De ondersoort heet groenlandicus en werd al in 1767 door Linnaeus benoemd.

Hoe noemden de Azteken de kerstster?

Al in de 14e tot 16e eeuw werd het sap tegen koorts gebruikt en maakte men rode verf van de gekleurde bladeren.

Tot welke rivier reikt het gebied van het Euraziatisch toendrarendier in Siberië?

Ook het Baikalmeer en de eilanden in de Noordelijke IJszee horen bij het gebied van deze ondersoort, sibiricus.

Welke ondersoort van het rendier leeft op de noordelijke Canadese Arctische Eilanden?

J.A. Allen beschreef deze ondersoort in 1902.

Wie publiceerde in 1834 de botanische naam van de kerstster, op basis van Willdenows herbarium?

De naamgever zelf was toen al 22 jaar dood.