30 leuke feiten over Wetenschap en fotosynthese

In welke reservestof zetten planten een deel van de bij fotosynthese gevormde glucose om?

De rest van de glucose dient als bouwstof voor de groei en als energiebron voor de stofwisseling, of wordt gebruikt voor andere biomoleculen.

Hoe worden de sociale wetenschappen, zoals sociologie en psychologie, ook wel genoemd?

De geesteswetenschappen heten ook wel alfawetenschappen en de natuurwetenschappen bètawetenschappen of exacte wetenschappen.

Welke bacterie geldt als de belangrijkste oorzaak van maagzweren?

Het is een voorbeeld van een definitief wetenschappelijk resultaat; in andere gevallen blijft wetenschap zich verbreden en corrigeren, zoals met CRISPR-Cas om DNA te veranderen.

In welk huidig land lag Sumer, waar de oudste overleveringen uit het Nabije Oosten vandaan komen?

Rond 3500 v.Chr. begonnen de Mesopotamische volkeren hun boekhouding van vee vast te leggen in getallen, en ze hielden zich ook al met wiskunde bezig.

In welke delen van het zichtbare spectrum absorbeert chlorofyl vooral licht?

Doordat juist die kleuren worden opgenomen, zien planten en algen er groen uit.

In welk jaar viel Constantinopel, waardoor klassieke wetenschappelijke teksten werden herontdekt?

Rond dezelfde tijd werd de boekdrukkunst uitgevonden, wat het onderwijs democratiseerde en de verspreiding van ideeën enorm versnelde.

Waar zitten de chloroplasten bij cactussen en Euphorbia's, die zijn aangepast aan droogte?

Bij de meeste planten hebben alle groene delen bladgroenkorrels, maar het overgrote deel zit in de bladeren.

Onder welke heerser werden in de vroege middeleeuwen scholen opgebouwd om kennis over te dragen?

Door invallen, oorlogen en volksverhuizingen gingen in West-Europa de meeste klassieke wetenschappelijke verhandelingen verloren; kloosters en abdijen hielden onderwijs en cultuur overeind.

Welke filosoof leidde met een analytische methode het rationalisme in?

Plato beschreef eerder al de socratische methode: via schijnweten en weerlegging eerst erkennen dat je niet weet, om daarna de waarheid te zoeken.

Welke stelling staat in toegepaste vorm op het Mesopotamische kleitablet Plimpton 232?

Het kleitablet van omstreeks 1900 v.Chr. bevat pythagorese drietallen als (3,4,5) en (5,12,13), maar geen abstracte formulering van de stelling.

Wie schreef 'De humani corporis fabrica', het eerste complete boek over de menselijke anatomie?

Het boek verscheen in hetzelfde jaar als het hoofdwerk van Copernicus, wat die periode tot de fundering van de moderne wetenschap maakt.

In welk deel van de chloroplast vindt de calvincyclus plaats?

De lichtreactie speelt zich juist af in de thylakoïdemembranen, waar water onder invloed van licht wordt gesplitst in zuurstof, protonen en elektronen.

Rond welk jaar groeiden de christelijke denkcentra bij kloosters en kathedralen uit tot universiteiten?

Aan universiteiten als Bologna, Oxford en Parijs ontwikkelde zich de scholastische filosofie, die de logica centraal stelde en het empirisme bepleitte.

Welke filosoof wordt in de wetenschapsfilosofie verbonden met het positivisme?

Hegel staat voor de dialectiek, Kant voor het criticisme en Hume met Berkeley en Locke voor het empirisme.

Wanneer leggen woestijnplanten met CAM-fotosynthese koolstofdioxide vast?

Het CO2 wordt opgeslagen in malaat of isocitraat en overdag met lichtenergie verder verwerkt, zonder dat de huidmondjes open hoeven en water verdampt.

Hoe noemde Thomas Kuhn waarnemingen die niet met het bestaande paradigma te verklaren zijn?

Als zulke uitzonderingen leiden tot een verandering van het paradigma dat niet meer overal werkt, boekt de wetenschap volgens Kuhn vooruitgang.

Welk jaar wordt vaak genoemd als het begin van de wetenschappelijke revolutie?

In dat jaar publiceerde Nicolaus Copernicus zijn 'De revolutionibus orbium coelestium' over de omwenteling der hemellichamen.

Wat is de optimale temperatuur voor C4-planten zoals maïs en suikerriet?

C3-planten gedijen het best bij lagere temperaturen en raken in half tot vol zonlicht lichtverzadigd, wat bij C4-planten niet gebeurt.

Sinds welk jaar is de wederzijdse beïnvloeding van wetenschap en maatschappij sterk versneld?

Vooral na 1970 groeide door wetenschapssociologisch onderzoek het inzicht in wetenschap en techniek als onderdeel van maatschappelijke processen.

Van welke Oostenrijkse natuurkundige komt de uitspraak 'nicht einmal falsch'?

Een bewering die niet toetsbaar is en dus niet weerlegd kan worden, is voor de wetenschap nutteloos; een foute bewering kan juist wél nuttig zijn als ze tot een betere leidt.

Tegenover wiens verificatietheorie stelde Karl Popper zijn falsificatietheorie?

Volgens Popper kan de juistheid van een theorie nooit bewezen worden, maar kan ze wel weerlegd worden door een betrouwbare, herhaalde waarneming die niet klopt.

In welk molecuul met vier koolstofatomen leggen maïs en suikerriet CO2 als eerste vast?

Daarna wordt het CO2 in de plant weer afgesplitst, waarbij malaat ontstaat, en volgt het reactiepad van de gewone calvincyclus.

Hoeveel aspecten van wetenschap onderscheiden Bergsma en van Petersen in de beroepspraktijk?

Het gaat om het instituut (universiteiten en hoogleraren), de wetenschappelijke activiteit en de wetenschappelijke kennis als product van die activiteit.

Hoeveel genen bevat het chloroplast-DNA van een plant gemiddeld?

Het overgrote deel van de eiwitten in de chloroplast komt toch uit genen van de celkern en wordt geïmporteerd; de chloroplast kan zichzelf wel delen.

In welke periode woedde de grondslagenstrijd tussen vooraanstaande wiskundigen?

De rol van de logica in de wiskunde stond daarbij centraal; wiskunde geldt als formele wetenschap omdat ze stellingen afleidt uit axioma's in plaats van uit experimenten.

Welk chlorofylpigment neemt in fotosysteem II de energie van het lichtdeeltje op?

Het aangeslagen elektron wordt binnen een picoseconde afgegeven aan de elektronacceptor feofytine, nog voor het via fluorescentie naar de grondtoestand kan terugvallen.

Welke Nederlander beschreef het 17e-eeuwse modernisme als een 'mechanisering van het wereldbeeld'?

Die mechanisering beleefde volgens hem haar hoogtepunt in de klassieke mechanica van Newton.

Hoeveel bladgroenkorrels per vierkante millimeter bevatten de mesofylcellen van een blad?

Het bladoppervlak is bedekt met een waterafstotende waslaag die verdamping tegengaat en ultraviolet en blauw licht deels weert om verhitting te voorkomen.

Hoe vaak is C4-fotosynthese tijdens de evolutie van planten minstens onafhankelijk ontstaan?

Een drijvende kracht was mogelijk de toenemende schaarste van CO2 in de atmosfeer in de laatste 50 miljoen jaar; er zijn circa 1900 C4-soorten bekend, zoals maïs.

Welk enzym met hoge affiniteit voor CO2 verzorgt de eerste bindingsstap bij C4-planten?

Door de bouw van het blad, met schedecellen rond de nerven die ook chloroplasten bevatten, is het CO2-transport bij C4-planten actief in plaats van passief.