30 leuke feiten over Wol: van schaap tot garen

Wat betekent een handje in een tobbe op het wasetiket van wollen kleding?

Handwas verdient ook de voorkeur als de fabrikant machinewas toestaat. Vaak volstaat het om wollen truien en mantels te luchten.

In welk gebergte leeft de alpaca, een kameelachtige die verwant is aan de lama?

Ook de vicuña, een andere wolleverancier onder de kameelachtigen, leeft in dat Zuid-Amerikaanse gebergte.

Wat betekent de uitdrukking 'door de wol geverfd zijn'?

Verven kan in verschillende stadia van de productie gebeuren: vóór het spinnen, in het garen of na het weven.

Waarmee wordt wol bij het vilten ingewreven, naast warm water?

Door te kneden grijpen de weerhaakjes van de vezels in elkaar en wordt het water eruit geperst. Bij te heet wassen kan wol ook per ongeluk vervilten.

Wat helpt voetwol tijdens het lopen voorkomen?

Wol zit verder in kleding, tapijt, dekens, isolatiemateriaal en, als vilt, in hoeden.

Welk bijproduct van de wolproductie dient als grondstof voor onder meer cosmetica?

Wol bevat deze stof van nature. Ruwe wol is bovendien vervuild met vet, zweet, gras en andere plantaardige resten.

Hoe heet de wol van de angorageit?

Angorawol komt juist van het angorakonijn. Die is bijzonder zacht en licht en wordt voor de stevigheid met andere vezels vermengd.

Hoe heet onbeschadigde wol die van een gezond en levend schaap is geschoren?

In de winkel is ze te herkennen aan het internationale woolmark, dat in meer dan 100 landen wettelijk beschermd is.

Wat heeft wol, anders dan gewoon haar, waardoor er zaden en takjes in blijven hangen?

Dankzij die structuur loopt een schaap zonder schade door doornige begroeiing, wat een koe bijvoorbeeld niet kan.

Onder welke naam staat kasjmierwol ook bekend?

De wol wordt met de hand uit de ondervacht van de buik van de Kasjmirgeit gekamd, een dier dat in India, Pakistan en China voorkomt.

Kleding van welke plantenvezel werd in de vroege bronstijd in Europa door wol verdrongen?

Vóór de bronstijd werd textiel in Europa uitsluitend van plantenvezels gemaakt. De omslag is ook bij de touwbekercultuur te zien.

In welk tijdperk leerden dragers van schaapshuiden ook garen uit de haren te maken?

Door selectie werden de grove dekharen van de bovenvacht fijner of verdwenen ze, tot een vacht overbleef van alleen zachte, isolerende ondervacht.

In welke regio werd voor het eerst wol geproduceerd?

Daar fokte men in het 6e tot 5e millennium v.Chr. door kunstmatige selectie schapen met een wolkleed. Nog lang hield men zowel wol- als haarschapen.

Welke eigenschap van wolvezels is veel lager dan die van linnen, katoen of kunstvezels?

Daar staat tegenover dat wol van nature erg elastisch is en steeds naar zijn oorspronkelijke vorm terugkeert.

Hoe heet het in elkaar draaien van meerdere gesponnen draden tot een steviger geheel?

Dat gebeurt meestal tegen de draairichting van het spinnen in, wat volume en sterkte ten goede komt.

Uit welk land komt het wolvarken oorspronkelijk?

De stugge vacht van dit varken lijkt op wol, maar wordt niet voor textiel gebruikt.

Hoe heet wol van mindere kwaliteit die uit gedragen kleding en weefselafval is herwonnen?

Ook garenafval van de textielindustrie wordt zo opnieuw gebruikt. Verwant is kunstwol, gewonnen uit wol bevattende lompen.

Tot hoeveel gewichtsprocent vocht neemt wol uit de lucht op zonder vochtig aan te voelen?

Tot een vochtgehalte van 17% veranderen de eigenschappen van de vezels zelfs helemaal niet.

Van welke plant gebruikte men vroeger de vruchten om wolvezels te ontwarren?

Tegenwoordig gebeurt dat met een kam met stalen punten, of machinaal met een snel ronddraaiende cilinder vol stalen punten.

Hoeveel micrometer dik zijn de fijnste vezels in de binnenvacht van het merinoschaap?

De dikste vezels zitten in de buitenvacht van het Shetlandschaap. Hoe dunner de vezel, hoe minder irritatie op de huid.

Naar welke streek haalden Lodewijk Napoleon en Willem I Spaanse merino's?

Ze moesten de wol van het lokale ras verbeteren. Daardoor is de wol van het Kempens schaap beter dan die van andere heideschapen in Nederland.

Hoe wordt het vervilten van wol ook wel genoemd?

Vroeger gebeurde dat in speciale molens. Voor vilt volstaat wol van mindere kwaliteit, die na het kaarden kruiselings wordt neergelegd.

Welk product noemen Sumerische teksten naast wol als belangrijkste van de schapenteelt?

De teksten dateren uit het 3e millennium v.Chr.; de eerste schapen met een wolkleed waren toen al veel eerder gefokt.

Boven welke vezeldikte in micrometer gaat wol bij de meeste mensen kriebelen?

Die grens heet het jeukpunt. Sommige mensen verdragen zelfs de allerfijnste wol niet op hun huid.

Bij welk volk kwamen al in de 5e eeuw v.Chr. schapen met een fijne wolsoort voor?

Tijdens het Romeinse Keizerrijk werden zulke nieuwe typen wolschapen verder gefokt, en ook in Noord-Europa ontstonden nieuwe schapenrassen.

Hoe heet het onverdoofd wegsnijden van huid rond de anus van schapen tegen infecties?

Wolproducenten zijn om deze ingreep vaak bekritiseerd. Undercoveronderzoek toonde bovendien aan dat schapen vaak met grof geweld worden behandeld.

Hoeveel kilogram weegt een baal waarin geschoren schapenvachten worden verpakt?

De vachten worden na het scheren eerst opgerold. Pas daarna volgen stappen als reinigen en spinnen.

Uit welk land komt een verkoold stuk wol dat op 2900 v.Chr. is gedateerd?

In Midden-Europa duiken de grotere wolschapen rond 3000 v.Chr. op. Omdat wol organisch is, valt ze archeologisch maar beperkt aan te tonen.

Hoe heet wol die afkomstig is van een dood schaap?

Ze wordt verkregen door de huiden van geslachte schapen chemisch te behandelen. Een andere naam is plootwol.

Welke schapen op St Kilda lijken op de primitieve wolschapen uit de bronstijd?

Ze stammen mogelijk rechtstreeks af van de schapen uit de bronstijd, die nog een relatief primitieve vacht hadden.