Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De notenkraker is het klassieke ballet van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski op een libretto van Marius Petipa en Ivan Vsevolosjki, naar het sprookje van E.T.A. Hoffmann. De première in Sint-Petersburg in 1892 flopte, maar de muziek maakte het stuk tot een kersttraditie wereldwijd. Deze quiz volgt Clara van het kerstfeest bij de familie Stahlbaum via het gevecht met de Muizenkoning tot Snoepgoedland, en kijkt achter de schermen: de choreografie van Petipa en Ivanov, de celesta, Balanchine en Ballet Vlaanderen. Ook de houten notenkraker zelf komt aan bod, van de Canterbury Tales tot het Duitse geluksymbool.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wie componeerde de muziek voor het ballet De notenkraker?
Pjotr Iljitsj Tsjaikovski
Hij kreeg de opdracht samen met die voor een opera, die op dezelfde avond in première ging.
Q 02In welk seizoen dienen figuurlijke notenkrakers tegenwoordig vooral als decoratie?
Kersttijd
Oorspronkelijk stak men de noot tussen de grote tanden van het beeldje en drukte men de mond dicht.
Q 03Volgens welk principe werkt een notenkraker meestal?
Hefboomprincipe
Sommige modellen werken als een bankschroef en kraken de noot door aan te draaien.
Q 04Naar welk land reizen Clara en de prins in het tweede bedrijf?
Snoepgoedland
Daar regeerde de Suikerboonfee in afwachting van de terugkeer van de prins.
Q 05Wie maakt de notenkrakerpop met opzet stuk?
Fritz
Iedereen negeert de houten notenkrakerpop, behalve Clara, die er onmiddellijk van houdt.
Q 06In welk land gelden figuurlijke notenkrakers als een symbool van geluk?
Duitsland
De bediener opent de grote mond van zo'n beeldje door een hefboom aan de achterkant op te tillen.
Q 07Wat gooit Clara naar de Muizenkoning om de gewonde Notenkraker te redden?
Slipper
Door de afleiding kan de Notenkraker de Muizenkoning neersteken, waarna de muizen zich terugtrekken.
Q 08Met welke twee voorwerpen werden noten historisch gezien geopend?
Hamer en aambeeld
Sommige noten, zoals walnoten, kunnen ook met de hand worden geopend door er met de handpalm druk op te zetten.
Q 09Van welk baksel zijn de soldaten die in het ballet tegen de muizen vechten?
Peperkoek
De muizen, aangevoerd door de Muizenkoning, beginnen de soldaten op te eten.
Q 10Op een verhaal van welke schrijver is het ballet De notenkraker gebaseerd?
E.T.A. Hoffmann
Het ballet ontleent zijn naam aan de figuurlijke notenkrakers die als feestelijke decoratie dienen.
Q 11Door welke dieren wordt de slee getrokken waarmee Clara en de prins vertrekken?
Rendieren
Clara en de prins zwaaien vanuit de slee naar al hun onderdanen, die terugzwaaien.
Q 12In welk jaar bracht het Mariinskiballet De notenkraker in première?
1892
De première vond plaats op 18 december in het Mariinskitheater; de muziek werd daarna ook als concertsuite populair.
Q 13Met welke dans sluit het eerste bedrijf van De notenkraker af?
Wals van de sneeuwvlokken
De dans is ontworpen voor het corps de ballet, dat een wervelende massa sneeuwvlokjes in de wind verbeeldt.
Q 21Hoe lang duurt de suite die Tsjaikovski zelf uit het ballet samenstelde?
Twintig minuten
De suite werd een van de populairste stukken van de componist en wordt vaak los van het ballet uitgevoerd.
Q 22In welk 14e-eeuws Engels werk worden notenkrakers gedocumenteerd?
Canterbury Tales
In dezelfde eeuw werden notenkrakers ook in Frankrijk gedocumenteerd.
Q 23Met welke opera ging De notenkraker in 1892 samen in première?
Iolanta
De dubbele opdracht kwam van de directeur van het Mariinskitheater; beide werken gingen op 18 december samen in première.
Q 14Hoe heet het ballet De notenkraker in het Frans?
Casse-noisette
In het Russisch heet het ballet Sjtsjelkoentsjik en in het Duits Der Nussknacker; het bestaat uit twee bedrijven.
Q 15Hoeveel levensechte poppen brengt Drosselmeyer mee naar het kerstfeest?
4
De poppen voeren een dans op en verdwijnen daarna voor veilige bewaring, tot teleurstelling van de kinderen.
Q 16Na het succes van welk ballet kreeg Tsjaikovski de opdracht voor De notenkraker?
Doornroosje
De balletdirecteur vroeg hem de muziek te componeren voor een ballet en een opera die samen in première zouden gaan.
Q 17Hoe laat komt de mysterieuze figuur binnen op het kerstfeest van de familie Stahlbaum?
Acht uur
De mysterieuze gast is Drosselmeyer, Clara's peetoom, een goochelaar en getalenteerd speelgoedmaker.
Q 18Op wiens bewerking van Hoffmanns sprookje baseerden de librettisten van De notenkraker zich?
Alexandre Dumas
De plot werd voor het ballet vereenvoudigd: zo wordt nergens verklaard hoe de prins een notenkraker werd.
Q 19Welke assistent nam de choreografie van De notenkraker over van Marius Petipa?
Lev Ivanov
Hij was ontevreden met het libretto, maar werkte de choreografie toch af; bij de première werd alles aan Petipa toegeschreven.
Q 20Welk gezelschap bracht in 2016 een bewerking van De notenkraker door Demis Volpi?
Ballet Vlaanderen
Die interpretatie keerde terug naar Hoffmanns oorspronkelijke spel van realiteit en fantasie.
Q 24Welke choreograaf gooide in zijn versie van De notenkraker plot en personages grotendeels overboord?
Maurice Béjart
De problemen met het libretto zorgden voor zulke radicaal andere versies van het ballet.
Q 25Sinds welke eeuw bestaan houten notenkrakers in de vorm van een soldaat, ridder of koning?
15e eeuw
Een volksverhaal vertelt dat een poppenspeler een wedstrijd won met een pop die noten kraakte met een hefboom als mond.
Q 26Wie schreef samen met Marius Petipa het libretto van De notenkraker?
Ivan Vsevolosjki
Als balletdirecteur ontwierp hij ook zelf de kostuums voor de oorspronkelijke productie.
Q 27Naar welke dansstijl verwijzen de bewegingen van de Notenkraker in de productie van Demis Volpi uit 2016?
Breakdance
Volpi bevolkte het tweede bedrijf bovendien met de familie Stahlbaum, om het meer te laten zijn dan divertissement.
Q 28Wie beschreef de gevechtsscène tussen soldaten en muizen als verwarrend en amateuristisch?
Alexandre Benois
Hij zou later de voorstellingen van de Ballets Russes inkleden; Ivanov toonde zich elders in het ballet wel inventief.
Q 29In welk jaar liet Alexander Gorski bij het Bolsjojballet volwassenen de kinderrollen dansen?
1919
Vasili Vainonen deed hetzelfde in 1934 in een choreografie voor het Kirovballet.
Q 30Op welke datum voltooide Tsjaikovski de partituur van De notenkraker?
23 maart 1892
Hij had eraan gewerkt tijdens een concerttournee langs Berlijn, Parijs en Rouen en vroeg een seizoen uitstel.