Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De viool is het kleinste lid van de vioolfamilie en heeft het hoogste bereik. Het instrument ontstond in de zestiende eeuw in Italië en is sindsdien niet meer weg te denken uit orkest, kamermuziek en volksmuziek. Deze quizvragen gaan over de bouw van de viool, de snaren en de stemming, de strijkstok en de bijzondere varianten die in de loop der tijd zijn gebouwd. Van makkelijke vragen over onderdelen tot lastige over beroemde stokkenmakers: test wat je weet.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe heet de speeltechniek waarbij een violist de snaren met de vingers tokkelt?
pizzicato
Meestal houdt de violist tijdens het tokkelen de strijkstok gewoon in de hand.
Q 02Wat raadde akoesticus Remy Wenmaekers violisten aan om te dragen?
oordopjes
Zijn advies gold zowel voor concerten als voor oefenen thuis: het geluid van een viool is vergelijkbaar met dat van een rockconcert.
Q 03Welke vorm hebben de klankgaten in het bovenblad van een viool?
f-vormig
De openingen zitten aan beide kanten in het bovenblad en laten de tonen in de klankkast galmen: resonantie.
Q 04Welk onderdeel brengt de trillingen van de snaren over op het bovenblad van een viool?
kam
Er staat behoorlijk wat spanning op dit onderdeel; staat het scheef, dan heeft dat vervelende gevolgen voor de klank.
Q 05Hoe heet de droge hars waarmee de haren van een strijkstok worden ingestreken?
colofonium
Het middel geeft het haar een veel hogere wrijving met de snaar en wordt spaarzaam aangebracht.
Q 06Welke lesmethode leert kinderen viool spelen zoals ze hun moedertaal leren?
Suzukimethode
Eerst leert de leerling 'spreken', dus spelen, en pas later noten lezen. Daarbij worden veel kleine violen gebruikt.
Q 07Welk stuk gereedschap wordt als muziekinstrument meestal met een strijkstok bespeeld?
zaag
Ook de metalen toetsen van een vibrafoon of een bekken worden in moderne muziek soms met een strijkstok in trilling gebracht.
Q 08In welk interval zijn de vier snaren van een viool ten opzichte van elkaar gestemd?
kwint
Van laag naar hoog zijn dat de g-, d-, a- en e-snaar. Een altviool is in haar geheel lager gestemd.
Q 09Wat krijgen de eerste violen in een orkest te spelen, vergeleken met de tweede violen?
melodieuzere partijen
De instrumenten zelf zijn identiek. Slechts af en toe schrijft een componist ook nog een derde vioolpartij voor.
Q 10Uit welk land komt de Hardangerviool, een eigen variant op de viool?
Noorwegen
In de volksmuziek is de viool vooral in Europa belangrijk, al speelt ze in Italië, Spanje en Portugal een kleinere rol.
Q 11Van welke houtsoort is de toets van een viool gemaakt?
ebbenhout
Met de vingers van de linkerhand drukt de violist de snaren tegen de toets; zo wordt de snaar korter en de toon hoger.
Q 12Waardoor krijgt een viool vaak pas haar mooiste klank?
lang bespelen
Daarom zijn vooral instrumenten van oude bouwers als Stradivari, Amati en Guarneri beroemd, al scoren moderne violen in luisterproeven soms even goed.
Q 13Uit welk land kwamen van oudsher de bekwaamste strijkstokkenmakers?
Frankrijk
De beste vioolbouwers waren juist Italianen: Stradivarius, Guarneri en Amati.
Q 21Wat is binnen in veel violen aangebracht met de naam van een beroemde vioolbouwer?
vervalste etiketten
Met dendrochronologie, gaschromatografie en massaspectrometrie kan de ware ouderdom van een instrument worden achterhaald.
Q 22Welk merk introduceerde in de jaren vijftig een solid body elektrische viool?
Fender
Na enige jaren verdween het instrument weer uit de handel wegens gebrek aan populariteit; pas in de jaren negentig kwamen andere fabrikanten ermee.
Q 23Naar wat voor stok verwijst de uitdrukking 'aan de strijkstok blijven hangen'?
maatstok
Met zo'n stok, ook strekel genoemd, werd een maatvat voor droge stoffen afgestreken. Met een strijkinstrument heeft het dus niets te maken.
Q 14Wie schrijft in een orkest de streken voor alle strijkers in de partijen?
concertmeester
Zo bewegen alle strijkstokken zo veel mogelijk synchroon en geeft iedere strijker dezelfde interpretatie aan de tonen.
Q 15Welk instrument geldt als de directe voorloper van de huidige viool?
barokviool
In de middeleeuwen bestonden al veel snaarinstrumenten: sommige werden getokkeld, zoals de luit, andere gestreken, zoals de vedel.
Q 16Hoe heet de houten of kunststof demper die de klank van een viool verzacht?
sordino
Voor studiedoeleinden bestaat er een zware metalen variant, de hoteldemper, waarmee het instrument heel zacht klinkt.
Q 17Hoe heet een streek die bij de hand begint en bij de kop van de strijkstok eindigt?
afstreek
In bladmuziek staan voor beide streekrichtingen speciale tekentjes; ze worden wel vergeleken met in- en uitademen.
Q 18Rond welk jaar ontstond de viool volgens de gangbare opvatting in Italië?
1550
Als bakermat gelden de vioolbouwcentra Brescia en Cremona. Wie de allereerste viool maakte, is onbekend.
Q 19Van welke houtsoort, ook brazielhout genoemd, is de stok van een strijkstok meestal?
pernambuk
Het hout is zeldzaam en dus duur. Strijkstokkenmakers sponsoren daarom de uitbouw van plantages in Brazilië.
Q 20Hoe heet de techniek waarbij met het hout van de strijkstok op de snaren wordt geslagen?
col legno
Deze speelwijze komt maar een enkele keer voor; veel vaker wordt gewoon gestreken of met een vinger getokkeld.
Q 24Hoeveel haren zitten er gemiddeld op de strijkstok van een viool?
150 tot 175
Op een cellostok zitten er soms iets meer. Voor goedkopere stokken wordt tegenwoordig ook synthetisch haar gebruikt.
Q 25Vanaf hoeveel dB(A) is gehoorbescherming op de werkvloer in de Europese Unie verplicht?
85
Een viool of altviool kan daar ruim bovenuit komen: het geluid is vergelijkbaar met dat van een rockconcert.
Q 26Met welke term wordt een afwijkende stemming van de vioolsnaren aangeduid?
scordatura
Een componist kan zo'n stemming voorschrijven. Ook bij samenspel met een anders gestemd instrument past een violist de snaren aan.
Q 27Het haar van welke paarden is voor strijkstokken duurder dan dat van merries?
hengsten
Het zou fijner en lichter zijn en minder aangetast door urine. De strijkstokkenmaker test de haren een voor een.
Q 28Welke violiste speelde in de jaren 70 op de 'ijzeren viool', een elektrisch instrument?
Emmy Verhey
Het was in die tijd een experimenteel instrument, gebaseerd op de klassieke viool.
Q 29Welke elegante voorloper had al de vorm van de huidige viool?
lira da braccio
Andere gestreken instrumenten uit de middeleeuwen waren de vedel en de rebec, een smal, peervormig instrument.
Q 30Hoe heet de achtsnarige viool van orkestmusicus Willem Wolthuis?
Viocta
Het instrument combineert de snaren van een viool met die van een altviool.