Afganistan — 30 ciekawostek

Co w języku perskim oznacza przyrostek -stân, obecny w nazwie Afganistanu?

Samo słowo „Afgan” ma niejasne pochodzenie; najstarszy znany zapis to „Abgan” z czasów Imperium Sasanidów w III wieku.

Z którym państwem Afganistan ma najdłuższą granicę lądową?

Afganistan graniczy z sześcioma państwami; najkrótszy odcinek granicy dzieli z Chinami przez wąski korytarz wachański.

Jak nazywała się koalicja, która wystąpiła przeciwko rządom talibów w latach 90. XX wieku?

Rząd talibów uznały wówczas jedynie władze Arabii Saudyjskiej, Pakistanu i Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Od którego dnia talibowie de facto kontrolują Afganistan jako Islamski Emirat Afganistanu?

Obalona wtedy Islamska Republika Afganistanu była państwem uznawanym na arenie międzynarodowej, w przeciwieństwie do rządu talibów.

Jak nazywano XIX-wieczną rywalizację Rosji i Wielkiej Brytanii o wpływy w Afganistanie?

Brytyjskie obawy przed wzrostem wpływów rosyjskich doprowadziły do interwencji i wojen ciągnących się przez cały XIX wiek.

Jakim skrótem oznaczano Międzynarodowe Siły Wsparcia Bezpieczeństwa działające w Afganistanie?

Siły te powołała Rada Bezpieczeństwa ONZ 20 grudnia 2001 roku; dowodzenie nad nimi przejęło później NATO.

W którym roku talibowie po raz pierwszy utworzyli Islamski Emirat Afganistanu?

Talibowie wygrali wojnę domową toczoną między byłymi członkami opozycji islamskiej po upadku II Republiki w 1992 roku.

W którym miesiącu 1989 roku ostatni radzieccy żołnierze opuścili Afganistan?

Wbrew oczekiwaniom obserwatorów rząd w Kabulu utrzymał się u władzy, a ZSRR nadal wspierał go finansowo i zaopatrzeniowo.

Kto w XVIII wieku utworzył państwo afgańskie?

Jego państwo obejmowało także północne Indie, które utracili dopiero jego następcy.

Czyje nazwisko nosi linia z 1893 roku oddzielająca Afganistan od Indii Brytyjskich?

Rząd afgański zgodził się na oddanie części swoich ziem Indiom Brytyjskim z obawy przed kolejną wojną.

Która organizacja wsparła program alfabetyzacji rządu Demokratycznej Republiki Afganistanu?

Program opierał się na wcześniejszych działaniach Mohammada Daud Chana, lecz w głęboko islamskim kraju reform nie udało się wdrożyć wszędzie.

W którym roku zamach stanu Mohammada Daud Chana położył kres monarchii w Afganistanie?

Przewrót zorganizował były premier wspólnie z umiarkowaną frakcją „Parczam” i grupą radykalnych oficerów armii.

W którym roku Aleksander Wielki podbił tereny dzisiejszego Afganistanu?

Po śmierci macedońskiego zdobywcy na tych ziemiach powstało Królestwo Greko-Baktryjskie.

Który król przeprowadził w latach 60. XX wieku reformy liberalne w Afganistanie?

Monarcha nie zgodził się jednak na zwiększenie swobód demokratycznych, co doprowadziło do radykalizacji opozycji.

W którym roku Afganistan rozpoczął wojnę z Wielką Brytanią o odzyskanie utraconych terenów?

Konflikt zakończył się uznaniem niepodległości Afganistanu przez Wielką Brytanię, przypieczętowanym układami z 1921 roku.

W którym mieście rezyduje emir Hibatullah Achundzada, najwyższy przywódca talibów?

Emir pełni funkcję przywódcy duchowego i politycznego, natomiast bieżącym zarządzaniem rządem w stolicy zajmuje się premier.

Kto w 1926 roku przyjął tytuł króla Afganistanu i wprowadził reformy w stylu europejskim?

Reformy nie spodobały się większości ludności; w 1928 roku wybuchła rebelia, która zmusiła monarchę do ucieczki.

Które lotniska opanowali radzieccy spadochroniarze w nocy z 24 na 25 grudnia 1979 roku?

Do interwencji doprowadziły zmiany w polityce zagranicznej Amina i jego nieudolność w prowadzeniu wojny domowej.

Kto w 1987 roku zastąpił Karmala na stanowisku prezydenta Afganistanu?

Nowy prezydent w ramach liberalizacji zlikwidował Demokratyczną Republikę Afganistanu i powołał w jej miejsce II Republikę.

Ile kilometrów liczy granica Afganistanu z Chinami, biegnąca przez korytarz wachański?

Łączna długość granic Afganistanu wynosi 5529 km, z czego niemal połowa przypada na granicę z Pakistanem.

Kto został prezydentem Afganistanu po puczu z kwietnia 1978 roku?

Nowy prezydent wywodził się z lewicowej Ludowo-Demokratycznej Partii Afganistanu, a w miejsce I Republiki powołano Demokratyczną Republikę Afganistanu.

Rządy której dynastii w XV wieku na krótko ożywiły gospodarkę i kulturę Afganistanu?

Był to wyjątek w epoce wyniszczenia po najazdach mongolskich; już w XVI wieku ziemie afgańskie podzielono między Persję, Wielkich Mogołów i chanat uzbecki.

Jak nazywa się najwyższy szczyt Afganistanu, liczący 7492 m n.p.m.?

Szczyt wznosi się w Hindukuszu, łańcuchu biegnącym z północnego wschodu na południowy zachód kraju; góry zajmują ponad 4/5 powierzchni Afganistanu.

Który emir ponownie zjednoczył Afganistan po serii wojen domowych?

Zjednoczone państwo stało się w XIX wieku polem rywalizacji Rosji i Wielkiej Brytanii o wpływy w regionie.

Kto we wrześniu 1979 roku stanął na czele Afganistanu?

Kilka dni po objęciu władzy nowy przywódca kazał zlikwidować wewnątrzpartyjną opozycję, w tym dotychczasowego premiera.

Pod jakim kryptonimem 27 grudnia 1979 roku Sowieci ruszyli na likwidację przywódcy Afganistanu?

Operacja zakończyła się zastrzeleniem prezydenta; planowana jako wojna błyskawiczna inwazja przerodziła się w długotrwały konflikt.

Co Babrak Karmal drastycznie ograniczył w styczniu 1984 roku?

Karmal, praktykujący muzułmanin, przywracał odwołania do tradycyjnych zwyczajów afgańskich i islamskich, lecz nie zakończyło to wojny domowej.

Jaką nazwę przyjęła w 1989 roku rządząca Afganistanem partia LDPA?

Przemianowane ugrupowanie przesunęło się w stronę umiarkowanego islamu i zezwoliło opozycji na start w wyborach.

Która partia stała się jedyną legalną partią Afganistanu na mocy konstytucji z 1977 roku?

Ta sama konstytucja wprowadziła prezydencką formę rządów, a ugrupowanie Dauda założono zaledwie trzy lata wcześniej, w 1974 roku.

Od imienia jakiego irańskiego władcy wywodzi się, według jednej z hipotez, słowo „Afgan”?

Inna hipoteza wskazuje na słowo „Abgan”, a indyjski astronom Varahamihira w VI wieku pisał o Afganach jako o Avaganach.