Alergie i katar sienny — 30 ciekawostek

Jak nazywa się hipoteza tłumacząca wzrost alergii ograniczeniem kontaktu z drobnoustrojami?

Częstość chorób alergicznych rośnie od końca II wojny światowej, równolegle ze sterylnością życia: antybakteryjnymi środkami czystości, antybiotykami i szczepionkami.

Z jakiego języka pochodzą człony allos i ergos, z których utworzono słowo „alergia”?

Słowo oznacza dosłownie „odmienną reakcję”. Współcześnie alergię uznaje się za nieprawidłowy przejaw odporności, który uszkadza własne tkanki organizmu.

Jaki odsetek populacji dotykają choroby alergiczne według Białej księgi alergii z 2011 roku?

Najczęstsza postać to alergiczny nieżyt nosa, odnotowany u około 20% ludzi; atopowe zapalenie skóry dotyczy kilku procent dzieci i poniżej 1% dorosłych.

Ile klas przeciwciał (immunoglobulin) wyróżnia się u człowieka?

W reakcjach alergicznych obserwuje się nadprodukcję klasy E, wytwarzanej przez białe krwinki; alergeny są wtedy traktowane jak zagrożenie atakiem pasożytniczym.

Jad owadów z którego rzędu najczęściej wywołuje gwałtowne reakcje anafilaktyczne?

Użądlenia pszczół, os i szerszeni powodują śmierć 0,09–0,45 osoby na milion ludzi na świecie; reakcje miejscowe po użądleniu dotyczą 2–19% populacji.

Co w warunkach prawidłowych zwalczają przede wszystkim przeciwciała IgE?

Wrodzony nadmiar IgE, wynikający z zaburzeń regulacji odporności lub zwiększonej przepuszczalności błon śluzowych, to dodatkowy czynnik ryzyka nadwrażliwości typu I.

U jakiego odsetka populacji występuje astma oskrzelowa?

Atopowe zapalenie skóry przed 3. rokiem życia występuje u 2–3% całej populacji, a z wiekiem częstość tej choroby maleje.

Kto w 1906 roku jako pierwszy użył terminu „alergia”?

Wiedeński pediatra rozumiał ten termin dosłownie jako „odmienną reakcję”; jego definicja obejmowała jednak zarówno odporność, jak i alergię.

Preparatów na jakim białku nie zaleca się do dokarmiania niemowląt z powodu ich alergenności?

Gdy dziecko wymaga dokarmiania, do 12. miesiąca zaleca się preparaty mlekozastępcze o nieznacznym stopniu hydrolizy, a przy objawach alergii – o znacznym.

Kto wprowadził termin „anafilaksja” i otrzymał za to Nagrodę Nobla w 1913 roku?

Nazwa pochodzi od słów ana – na odwrót i phylassein – chronić. Reakcja może być miejscowa, jak ograniczona pokrzywka, albo ogólnoustrojowa, czyli wstrząs zagrażający życiu.

Po ilu godzinach od kontaktu z alergenem reakcja późna osiąga swoje apogeum?

Reakcja natychmiastowa zachodzi już w kilka minut po stymulacji, a faza późna ustępuje po 12–24 godzinach i występuje u około połowy alergików.

W jakim wieku w tzw. marszu alergicznym dominuje astma?

U niemowląt dominują dolegliwości ze strony układu pokarmowego, a między 7. a 12. miesiącem życia – objawy o typie wyprysku kontaktowego.

Jaki odsetek wszystkich leukocytów stanowią eozynofile?

Komórki kwasochłonne współdziałają z komórkami tucznymi w zwalczaniu pasożytów, a ich nagromadzenie w astmie uszkadza nabłonek oddechowy, nakręcając spiralę choroby.

Jakie jest ryzyko choroby atopowej u dziecka, gdy żadne z rodziców nie ma atopii?

Osoby urodzone w miesiącach bezpośrednio poprzedzających sezon pylenia są bardziej narażone na alergię na pyłek roślin.

Które leki są lekami z wyboru w późnej fazie reakcji alergicznej (LPR)?

Leki przeciwhistaminowe są w tej fazie nieskuteczne, bo u jej podłoża leży napływ i aktywacja bazofilów, eozynofilów i neutrofilów, a nie sam wyrzut histaminy.

U jakiej części populacji alergików występuje reakcja późna (LPR)?

Na zjawisko zwrócono większą uwagę po publikacji badań Dolovicha i wsp., którzy wykazali jego IgE-zależny charakter; faza późna jest zwykle łagodniejsza niż pierwotne objawy.

Zakażenie którym wirusem ma jednoznacznie wykazany ochronny wpływ na występowanie alergii?

Podobnie działają WZW B i prątki gruźlicy, które zwiększają subpopulację limfocytów Th1 – antagonistów proalergennych limfocytów Th2.

Którzy badacze w latach 60. XX wieku wyróżnili odmienne typy reakcji nadwrażliwości?

Wcześniej sądzono, że za wszystkie reakcje nadwrażliwości odpowiada nieprawidłowe wytwarzanie przeciwciał IgE; dziś nadwrażliwość to pojęcie szersze niż alergia.

Ile razy karmienie piersią zmniejsza ryzyko alergii wobec karmienia wyłącznie sztucznego?

W porównaniu z karmieniem mieszanym różnica jest mniejsza – dwukrotna; noworodkom z rodzin obciążonych alergią zaleca się pierś przez minimum 4–6 miesięcy.

Jak nazywa się reakcja natychmiastowa, w której nie uczestniczy mechanizm antygen-przeciwciało?

Klasyczna reakcja natychmiastowa (EAR) to IgE-zależna odpowiedź, w której mediatory uwalniane z mastocytów odpowiadają za burzliwe objawy utożsamiane z alergią.

Po ilu godzinach objawy nadwrażliwości typu późnego (DTH) osiągają maksymalne nasilenie?

W DTH pierwotnie zaangażowane są limfocyty T, a pierwsze objawy pojawiają się kilkanaście godzin po ekspozycji – inaczej niż w fazie późnej reakcji IgE-zależnej.

Do których lat XX wieku stosowano reakcję Prausnitza-Küstnera do wykrywania swoistych IgE?

Test zarzucono z powodu ryzyka gwałtownej anafilaksji i wstrząsu; zastąpiły go czulsze metody, jak RAST i FAST, wykorzystujące przeciwciała znakowane izotopem lub fluoresceiną.

W którym roku przebadano hipotezę o ochronnym wpływie karmienia piersią na ryzyko alergii?

Ochronną rolę przypisuje się dziś przeciwciałom IgG zawartym w mleku matki oraz mniejszemu narażeniu niemowlęcia na alergeny.

Która interleukina pobudza różnicowanie i aktywację eozynofilów w odpowiedzi zależnej od Th2?

Dzięki niej do obrazu odpowiedzi sterowanej przez limfocyty Th2 należy także eozynofilia, czyli nadmiar komórek kwasochłonnych we krwi.

Na jaki pokarm był uczulony Heinz Küstner, dawca surowicy w doświadczeniu z 1921 roku?

Po wstrzyknięciu antygenu w miejsce podania surowicy na skórze Prausnitza pojawiły się zaczerwienienie i obrzęk – ślad działania hipotetycznych reagin.

Jaki jest stosunek mężczyzn do kobiet wśród chorych na atopowe zapalenie skóry?

Mniej niż 2% przypadków tej choroby zaczyna się po 20. roku życia; przypuszczalnie co trzecie lub czwarte dziecko rodzi się z AZS.

Ile wynosi czas przeżycia eozynofili?

Nad przeżyciem tych komórek czuwają trzy cytokiny chroniące je przed apoptozą; przy małej ilości antygenu eozynofile mogą nawet osłaniać komórki tuczne przed kompleksem antygen-przeciwciało.

Które składniki dopełniacza wywołują nieswoistą degranulację bazofili i mastocytów?

Degranulację mogą też wywołać przez „mostkowanie” receptorów dla IgE składniki wielkocząsteczkowe, np. niektóre środki stosowane w angiografii i urografii.

Kto w 1966 roku zidentyfikował reaginy jako przeciwciała klasy IgE?

Istnienie reagin zasugerowało doświadczenie z 1921 roku, w którym Carl Prausnitz otrzymał podskórnie surowicę uczulonego kolegi, a następnie antygen.

Które interleukiny umożliwiają limfocytom B zmianę klasy wytwarzanych przeciwciał na IgE?

Limfocyty Th2 pełnią funkcję nadzorującą: pobudzają odpowiedź humoralną i aktywują komórki tuczne, bazofile oraz eozynofile.