Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Alergia to nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego na substancje, które same w sobie zwykle nie są szkodliwe: pyłki, roztocza, sierść, orzechy czy jad owadów. Choroby alergiczne dotykają dziś nawet co trzecią osobę, a w Europie Środkowo-Wschodniej ich liczba rośnie wyjątkowo szybko. W tym quizie sprawdzisz, co wiesz o mechanizmie reakcji alergicznej, o historii odkryć od von Pirqueta po Ishizakę, o testach skórnych i odczulaniu oraz o katarze siennym, jednej z najczęstszych chorób w krajach rozwiniętych. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw dla każdego po szczegóły dla studentów medycyny.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak nazywa się hipoteza tłumacząca wzrost alergii ograniczeniem kontaktu z drobnoustrojami?
higieniczna
Częstość chorób alergicznych rośnie od końca II wojny światowej, równolegle ze sterylnością życia: antybakteryjnymi środkami czystości, antybiotykami i szczepionkami.
Q 02Z jakiego języka pochodzą człony allos i ergos, z których utworzono słowo „alergia”?
greckiego
Słowo oznacza dosłownie „odmienną reakcję”. Współcześnie alergię uznaje się za nieprawidłowy przejaw odporności, który uszkadza własne tkanki organizmu.
Q 03Jaki odsetek populacji dotykają choroby alergiczne według Białej księgi alergii z 2011 roku?
30–40%
Najczęstsza postać to alergiczny nieżyt nosa, odnotowany u około 20% ludzi; atopowe zapalenie skóry dotyczy kilku procent dzieci i poniżej 1% dorosłych.
Q 04Ile klas przeciwciał (immunoglobulin) wyróżnia się u człowieka?
pięć
W reakcjach alergicznych obserwuje się nadprodukcję klasy E, wytwarzanej przez białe krwinki; alergeny są wtedy traktowane jak zagrożenie atakiem pasożytniczym.
Q 05Jad owadów z którego rzędu najczęściej wywołuje gwałtowne reakcje anafilaktyczne?
błonkoskrzydłych
Użądlenia pszczół, os i szerszeni powodują śmierć 0,09–0,45 osoby na milion ludzi na świecie; reakcje miejscowe po użądleniu dotyczą 2–19% populacji.
Q 06Co w warunkach prawidłowych zwalczają przede wszystkim przeciwciała IgE?
pasożyty pokarmowe
Wrodzony nadmiar IgE, wynikający z zaburzeń regulacji odporności lub zwiększonej przepuszczalności błon śluzowych, to dodatkowy czynnik ryzyka nadwrażliwości typu I.
Q 07U jakiego odsetka populacji występuje astma oskrzelowa?
5–8%
Atopowe zapalenie skóry przed 3. rokiem życia występuje u 2–3% całej populacji, a z wiekiem częstość tej choroby maleje.
Q 08Kto w 1906 roku jako pierwszy użył terminu „alergia”?
Clemens von Pirquet
Wiedeński pediatra rozumiał ten termin dosłownie jako „odmienną reakcję”; jego definicja obejmowała jednak zarówno odporność, jak i alergię.
Q 09Preparatów na jakim białku nie zaleca się do dokarmiania niemowląt z powodu ich alergenności?
sojowym
Gdy dziecko wymaga dokarmiania, do 12. miesiąca zaleca się preparaty mlekozastępcze o nieznacznym stopniu hydrolizy, a przy objawach alergii – o znacznym.
Q 10Kto wprowadził termin „anafilaksja” i otrzymał za to Nagrodę Nobla w 1913 roku?
Charles Richet
Nazwa pochodzi od słów ana – na odwrót i phylassein – chronić. Reakcja może być miejscowa, jak ograniczona pokrzywka, albo ogólnoustrojowa, czyli wstrząs zagrażający życiu.
Q 11Po ilu godzinach od kontaktu z alergenem reakcja późna osiąga swoje apogeum?
6–10 godzin
Reakcja natychmiastowa zachodzi już w kilka minut po stymulacji, a faza późna ustępuje po 12–24 godzinach i występuje u około połowy alergików.
Q 12W jakim wieku w tzw. marszu alergicznym dominuje astma?
2–3 lat
U niemowląt dominują dolegliwości ze strony układu pokarmowego, a między 7. a 12. miesiącem życia – objawy o typie wyprysku kontaktowego.
Q 13Jaki odsetek wszystkich leukocytów stanowią eozynofile?
2–4%
Komórki kwasochłonne współdziałają z komórkami tucznymi w zwalczaniu pasożytów, a ich nagromadzenie w astmie uszkadza nabłonek oddechowy, nakręcając spiralę choroby.
Q 21Po ilu godzinach objawy nadwrażliwości typu późnego (DTH) osiągają maksymalne nasilenie?
24–48 godzinach
W DTH pierwotnie zaangażowane są limfocyty T, a pierwsze objawy pojawiają się kilkanaście godzin po ekspozycji – inaczej niż w fazie późnej reakcji IgE-zależnej.
Q 22Do których lat XX wieku stosowano reakcję Prausnitza-Küstnera do wykrywania swoistych IgE?
70.
Test zarzucono z powodu ryzyka gwałtownej anafilaksji i wstrząsu; zastąpiły go czulsze metody, jak RAST i FAST, wykorzystujące przeciwciała znakowane izotopem lub fluoresceiną.
Q 23W którym roku przebadano hipotezę o ochronnym wpływie karmienia piersią na ryzyko alergii?
1936
Ochronną rolę przypisuje się dziś przeciwciałom IgG zawartym w mleku matki oraz mniejszemu narażeniu niemowlęcia na alergeny.
Q 14Jakie jest ryzyko choroby atopowej u dziecka, gdy żadne z rodziców nie ma atopii?
12,5%
Osoby urodzone w miesiącach bezpośrednio poprzedzających sezon pylenia są bardziej narażone na alergię na pyłek roślin.
Q 15Które leki są lekami z wyboru w późnej fazie reakcji alergicznej (LPR)?
glikokortykosteroidy
Leki przeciwhistaminowe są w tej fazie nieskuteczne, bo u jej podłoża leży napływ i aktywacja bazofilów, eozynofilów i neutrofilów, a nie sam wyrzut histaminy.
Q 16U jakiej części populacji alergików występuje reakcja późna (LPR)?
50%
Na zjawisko zwrócono większą uwagę po publikacji badań Dolovicha i wsp., którzy wykazali jego IgE-zależny charakter; faza późna jest zwykle łagodniejsza niż pierwotne objawy.
Q 17Zakażenie którym wirusem ma jednoznacznie wykazany ochronny wpływ na występowanie alergii?
odry
Podobnie działają WZW B i prątki gruźlicy, które zwiększają subpopulację limfocytów Th1 – antagonistów proalergennych limfocytów Th2.
Q 18Którzy badacze w latach 60. XX wieku wyróżnili odmienne typy reakcji nadwrażliwości?
Coombs i Gell
Wcześniej sądzono, że za wszystkie reakcje nadwrażliwości odpowiada nieprawidłowe wytwarzanie przeciwciał IgE; dziś nadwrażliwość to pojęcie szersze niż alergia.
Q 19Ile razy karmienie piersią zmniejsza ryzyko alergii wobec karmienia wyłącznie sztucznego?
siedmiokrotnie
W porównaniu z karmieniem mieszanym różnica jest mniejsza – dwukrotna; noworodkom z rodzin obciążonych alergią zaleca się pierś przez minimum 4–6 miesięcy.
Q 20Jak nazywa się reakcja natychmiastowa, w której nie uczestniczy mechanizm antygen-przeciwciało?
anafilaktoidalna
Klasyczna reakcja natychmiastowa (EAR) to IgE-zależna odpowiedź, w której mediatory uwalniane z mastocytów odpowiadają za burzliwe objawy utożsamiane z alergią.
Q 24Która interleukina pobudza różnicowanie i aktywację eozynofilów w odpowiedzi zależnej od Th2?
IL-5
Dzięki niej do obrazu odpowiedzi sterowanej przez limfocyty Th2 należy także eozynofilia, czyli nadmiar komórek kwasochłonnych we krwi.
Q 25Na jaki pokarm był uczulony Heinz Küstner, dawca surowicy w doświadczeniu z 1921 roku?
ryby
Po wstrzyknięciu antygenu w miejsce podania surowicy na skórze Prausnitza pojawiły się zaczerwienienie i obrzęk – ślad działania hipotetycznych reagin.
Q 26Jaki jest stosunek mężczyzn do kobiet wśród chorych na atopowe zapalenie skóry?
1,2:1
Mniej niż 2% przypadków tej choroby zaczyna się po 20. roku życia; przypuszczalnie co trzecie lub czwarte dziecko rodzi się z AZS.
Q 27Ile wynosi czas przeżycia eozynofili?
4 dni
Nad przeżyciem tych komórek czuwają trzy cytokiny chroniące je przed apoptozą; przy małej ilości antygenu eozynofile mogą nawet osłaniać komórki tuczne przed kompleksem antygen-przeciwciało.
Q 28Które składniki dopełniacza wywołują nieswoistą degranulację bazofili i mastocytów?
C3a i C5a
Degranulację mogą też wywołać przez „mostkowanie” receptorów dla IgE składniki wielkocząsteczkowe, np. niektóre środki stosowane w angiografii i urografii.
Q 29Kto w 1966 roku zidentyfikował reaginy jako przeciwciała klasy IgE?
Kimishige Ishizaka
Istnienie reagin zasugerowało doświadczenie z 1921 roku, w którym Carl Prausnitz otrzymał podskórnie surowicę uczulonego kolegi, a następnie antygen.
Q 30Które interleukiny umożliwiają limfocytom B zmianę klasy wytwarzanych przeciwciał na IgE?
IL-4 i IL-13
Limfocyty Th2 pełnią funkcję nadzorującą: pobudzają odpowiedź humoralną i aktywują komórki tuczne, bazofile oraz eozynofile.