Alfabet grecki — 30 ciekawostek

Którą z kolei literą alfabetu greckiego jest delta?

W geografii jej nazwą określa się deltę rzeczną, a w chemii symbol δ opisuje przesunięcie chemiczne w spektroskopii.

Jaką figurę geometryczną oznacza się w matematyce wielką literą delta?

W fizyce i technice ta sama wielka litera oznacza zwyczajowo przyrost funkcji lub zmiennej.

Z którego alfabetu wywodzi się alfabet grecki?

Świadczą o tym podobne kształty i nazwy liter, a także mit o sprowadzeniu pisma do Grecji przez przybysza ze Wschodu.

Co w matematyce oznacza się wielką deltą w przypadku funkcji kwadratowej?

Tę samą wielką literę stawia się przed nazwami wierzchołków, by oznaczyć figurę geometryczną, np. ΔABC.

Które zwierzę przypomina kształtem litera alfa według greckiego mitu?

Dlatego miała pozostać na pierwszym miejscu alfabetu, tym bardziej że Beocję nazywano „krainą wołów”.

Jaką funkcję pełni w greckiej interpunkcji znak wyglądający jak średnik?

Rolę średnika i dwukropka przejmuje w grece kropka środkowa, a zwykła kropka i przecinek działają tak jak w polszczyźnie.

Kto według mitu sprowadził pismo do Grecji, zmieniając w nim kolejność liter?

Znaki tego mitycznego pisma miały przypominać kliny, co skłania część badaczy do szukania jego źródeł w alfabecie ugaryckim.

Za pośrednictwem którego alfabetu alfabet grecki dał początek łacińskiemu?

Drugim najbardziej znanym potomkiem greckiego pisma jest cyrylica.

Który alfabet powstał z greckiego przez dodanie kilku liter z demotyki?

Trzy litery tego pisma trafiły też do alfabetu, którym do XV w. zapisywano język nubijski w Makurii, na terenie dzisiejszego Sudanu.

W jakim kierunku początkowo zapisywano pismo greckie?

Tak samo pisano w pismach semickich. W Atenach już od około 550 p.n.e. przyjął się kierunek, który znamy z dzisiejszych tekstów.

Który brytyjski architekt odczytał w 1952 roku pismo linearne B razem z Johnem Chadwickiem?

Samo pismo odkrył Arthur Evans. Składa się ono z około 90 znaków sylabicznych, zapisywanych na glinianych tabliczkach.

Wielokrotności jakiej liczby oznaczało drugie dziewięć liter w greckim zapisie liczb?

Pierwsze dziewięć liter odpowiadało liczbom od 1 do 9, a trzecia dziewiątka pozwalała zapisywać setki.

W którym roku parlament grecki wprowadził uproszczony, monotoniczny system ortografii?

Reforma objęła zarówno katharewusę, jak i demotyk, a trzy tradycyjne akcenty zastąpił jeden znak.

Operator którego uczonego oznacza się w matematyce wielką literą delta?

Bywa on nazywany laplasjanem; w chemii wielka delta opisuje z kolei jeden z dwóch typów helikalności związków o strukturze helisy.

Nazwisko którego fizyka nosi dystrybucja oznaczana w matematyce małą literą delta?

Mała delta, podobnie jak epsilon, oznacza też w dowodach twierdzeń dowolnie małą dodatnią liczbę rzeczywistą.

Która lokalna forma alfabetu greckiego wyparła pozostałe w okresie klasycznym?

W niezmienionej postaci używa się jej do dziś do zapisu języka nowogreckiego.

Jak nazywa się dawny grecki sposób pisania, w którym kolejne wiersze biegną w przeciwne strony?

Najpóźniejsze znane przykłady takiego zapisu pochodzą z Gortyny na Krecie z V w. p.n.e.

Który system greckiej ortografii cechuje rozbudowana diakrytyka oddająca starożytną wymowę?

Kształtował się od czasów hellenistycznych do końca epoki bizantyjskiej, a wielu Greków uważa, że stwarza on więź z przeszłością.

Tor lotu jakich ptaków przypominały według mitu znaki pisma ułożonego przez Hermesa?

Ptaki te były poświęcone Hermesowi, a znaki jego pisma miały kształt klinów.

Od której litery pochodzi znak diakrytyczny pod greckimi dyftongami niewłaściwymi ᾳ, ῃ, ῳ?

Znak nazywa się iota subscriptum. Przy wielkiej literze zapisuje się go obok, ale się go nie wymawia.

Jaką łacińską nazwę nosi grecki przydech mocny, wymawiany podobnie jak polskie h?

Znak ten stawia się przy samogłosce lub dyftongu rozpoczynającym wyraz; to dzięki niemu greckie słowo „harmonia” zaczyna się od h.

Które boginie miały według mitografów wynaleźć pięć samogłosek alfabetu greckiego?

Przypisywano im także spółgłoski beta i tau; inna wersja mitu wskazuje zamiast nich Io, siostrę Foroneusa.

Kapłani którego boga dodali według mitu dwie samogłoski, by każda struna liry miała swoją?

Pozostałe spółgłoski mieli z kolei utworzyć Symonides z Samos i Epicharm z Sycylii.

Gramatycy z którego miasta wprowadzili oznaczenia akcentów w piśmie greckim?

Akcent zaznacza się przy każdym słowie z wyjątkiem nielicznych wyrazów nieakcentowanych, czyli enklityk i proklityk.

Który heros, syn Naupliosa, miał według mitu wynaleźć jedenaście greckich spółgłosek?

Mit rozdzielał wynalezienie liter między kilka postaci: wcześniejszy zestaw liczył pięć samogłosek i dwie spółgłoski, beta i tau.

W którym wieku n.e. weszła w użycie grecka minuskuła?

Wcześniej pisano wyłącznie kanciastą kapitałą oraz kursywą, stosowaną w pismach o charakterze urzędowym.

Jakim znakiem, obok trójkropka, rozdzielano czasem wyrazy w greckich inskrypcjach?

Początkowo Grecy pisali wszystko jednym ciągiem: bez odstępów między wyrazami, znaków diakrytycznych i interpunkcji.

Która grecka litera, oprócz samogłosek i dyftongów, otrzymuje znak przydechu?

Na początku wyrazu litera ta zawsze otrzymuje przydech mocny.

Ligaturą których dwóch liter jest dawna grecka litera stigma?

Stigma należy do liter nieużywanych współcześnie, podobnie jak heta, san, koppa czy sampi.

W którym dialekcie języka albańskiego do zapisu głoski [j] służy dodana grecka litera jot?

Po tę samą literę sięgnęli dziewiętnastowieczni lingwiści, by zapisać fonem /j/ w rekonstruowanej archaicznej grece.