Alpy — 30 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańJaki szczyt jest najwyższy w Alpach?
Ten sam szczyt uchodzi jednocześnie za najwyższy w całej Europie.
Od nazwy jakiej tyrolskiej doliny pochodzi przydomek Ötzi?
Ciało leżało zamrożone w lodowcu w Alpach Ötztalskich; bywa też nazywane „człowiekiem z Similaun”.
Jakiego pochodzenia są jeziora leżące w Alpach?
Po północnej stronie gór do największych należą jeziora Genewskie, Bodeńskie, Czterech Kantonów i Zuryskie.
Na pograniczu jakich dwóch stref klimatycznych leżą Alpy?
Różnicę widać w styczniu: w Alpach Nadmorskich jest wtedy średnio kilka stopni powyżej zera, a w północnych poniżej.
Która część Alp jest wyższa i masywniejsza?
Druga część pasma jest niższa i silniej pocięta dolinami rzek, a granicę między nimi wyznacza m.in. dolina górnego Renu.
Na obszarze ilu państw położone są Alpy?
Oprócz Francji, Włoch, Szwajcarii i Austrii swój udział w górach mają także Niemcy, Słowenia oraz maleńkie Monako i Liechtenstein.
Która z rzek mających źródła w Alpach jest dopływem Dunaju?
Do Dunaju uchodzą także wypływające z Alp Lech, Izara i Aniza; cały łańcuch jest ważnym węzłem hydrograficznym Europy.
W którym roku niemieccy turyści Helmut i Erika Simonowie znaleźli ciało Ötziego?
Do odkrycia doszło 19 września na wysokości 3210 m n.p.m.
Około którego roku p.n.e. zmarł Ötzi, człowiek lodu z Alp?
Przydomek mumii pochodzi od nazwy tyrolskiej doliny, ponad którą znaleziono zamrożone w lodowcu ciało.
W jakim włoskim mieście wystawiona jest dziś mumia Ötziego?
Mumię można oglądać w muzeum archeologicznym Górnej Adygi, Museo Archeologico dell’Alto Adige.
Ile kilometrów długości liczy pasmo Alp?
Szerokość pasma waha się od 150 do 250, a miejscami nawet 260 kilometrów.
Od jakiej zatoki rozpoczyna się otwarty ku południu łuk Alp?
Łuk najwyższych gór Europy kończy się na Małej Nizinie Węgierskiej; po słoweńsku pasmo nazywa się Alpe, a po retoromańsku Alps.
Które jezioro, obok Genewskiego i Bodeńskiego, zalicza się do najgłębszych w Europie?
Leży u południowego podnóża Alp, gdzie do największych jezior należą także Maggiore i Como.
Kto kierował grupą, która w 1865 roku jako pierwsza zdobyła Matterhorn?
Matterhorn należy do alpejskich czterotysięczników; jego zdobycie nastąpiło 79 lat po pierwszym wejściu na najwyższy szczyt pasma.
W jakim mieście podczas badań ustalono dopiero wiek Ötziego?
Odkrywcy byli początkowo przekonani, że natrafili na ciało turysty, który zginął w górach w ostatnich latach.
W którym okresie geologicznym Alpy ostatecznie się wypiętrzyły?
Góry są dziełem orogenezy alpejskiej; dziś przecinają je liczne drogi, linie kolejowe, tunele, mosty i akwedukty.
Ile metrów nad poziomem morza mierzy Matterhorn?
Charakterystyczna piramida Matterhornu została zdobyta w 1865 roku przez grupę kierowaną przez Anglika.
Ile szczytów w całych Alpach ma wysokość co najmniej 4000 m n.p.m.?
Czterotysięczniki skupiają się w wyższej i masywniejszej części pasma, podczas gdy druga część jest niższa i pocięta dolinami rzek.
Który słynny himalaista pomagał przy próbach wydobycia ciała Ötziego z lodu?
Wydobycie ciągnęło się przez cztery dni i prowadził je miejscowy policjant wspierany przez turystów i wolontariuszy.
Ile według pomiarów z 2023 roku mierzył najwyższy szczyt Alp?
Wysokość tej góry zmieniała się z biegiem lat, bo zmienia się grubość pokrywy lodowej okrywającej wierzchołek.
Od jakiej wysokości przebiega linia wiecznego śniegu na północnych stokach Alp?
Na stokach południowych i w suchych obszarach wewnętrznych granica ta sięga aż 3200 metrów.
W którym roku Balmat i Paccard dokonali pierwszego wejścia na najwyższy szczyt Alp?
Zdobywcami byli Jacques Balmat i Michel-Gabriel Paccard; Matterhorn poddał się wspinaczom dopiero 79 lat później.
Jakim narzędziem uszkodzono obszar biodrowy mumii Ötziego podczas wydobywania z lodu?
Ciało i jego dobytek podważano też kijkami narciarskimi i czekanami, bo nikt nie zdawał sobie sprawy z wagi odkrycia.
Do jakiej temperatury potrafi zimą spaść powietrze w alpejskich kotlinach i dolinach?
Tak niskie wartości to efekt zastoisk chłodnego powietrza, które zimą gromadzi się w obniżeniach terenu.
Na ile szacowana jest, zależnie od źródła, powierzchnia Alp?
To obszar porównywalny z dwiema trzecimi powierzchni Polski, rozciągnięty wzdłuż pasma o długości 1200 km.
Jaki typ dolin rzecznych dominuje w Alpach Wschodnich?
Rzeki alpejskie płyną w głęboko wciętych dolinach, a ich energię wykorzystują liczne hydroelektrownie.
Którą część ciała Ötziego złamano, wciskając je do trumny na czas transportu?
Mumię przewożono z Vent do stolicy Tyrolu; złamany został też jej łuk, którego dolną część odzyskano z lodu rok później.
Ile wynosi średnia temperatura stycznia w Alpach Nadmorskich?
W południowej części gór styczniowa średnia to około 0 °C, a w północnej około -2 °C.
O ile metrów w górę przesunęła się linia wiecznego śniegu w Alpach wskutek ocieplenia?
W latach 1850–2000 średnia roczna temperatura w górach wzrosła o niecały stopień, a lodowce straciły połowę masy.
Przez jaką przełęcz przebiega linia podziału Alp na dwie główne części?
Linia ta biegnie od Jeziora Bodeńskiego doliną górnego Renu i kończy się nad jeziorem Como.