Apartheid w Południowej Afryce — 30 ciekawostek

Co po afrykanersku oznacza słowo „apartheid”?

Sam termin powstał w latach 30. XX wieku, choć praktyka segregacji sięga początków białego osadnictwa w Południowej Afryce.

Na której wyspie osadzono w więzieniu Nelsona Mandelę?

Spędził tam 18 lat, a w 1985 roku odmówił skorzystania ze zwolnienia warunkowego.

Jaki przydomek Nelsona Mandeli pochodzi od nazwy jednego z klanów ludu Xhosa?

Nazywano go także „tata”, co często rozpisywano jako „Ojciec Narodu”.

Ile lat Nelson Mandela spędził łącznie w więzieniu?

Na wolność wyszedł pod wpływem kampanii ANC i nacisków międzynarodowych.

Który prezydent RPA rozpoczął na początku lat 90. demontaż systemu apartheidu?

Jego rząd zalegalizował zakazane wcześniej ugrupowania, m.in. Kongres Panafrykański i partię komunistyczną, oraz uwolnił więzionych czarnych działaczy.

Która partia doszła do władzy w RPA w 1948 roku i nadała apartheidowi formę prawa?

Już we wczesnych latach 40. to ugrupowanie używało słowa „apartheid” jako politycznego sloganu.

Jak nazywano regiony RPA wydzielone wyłącznie dla czarnych, m.in. Transkei i Ciskei?

Samo to określenie czarni mieszkańcy RPA uważali za obraźliwe; władze chciały uczynić z tych regionów pozornie niepodległe państwa.

W którym roku Nelson Mandela wyszedł z więzienia na wolność?

Stało się to 11 lutego, zgodnie z decyzją prezydenta, który umożliwił też legalizację ANC.

Czyja filozofia skłoniła Nelsona Mandelę do wyboru ścieżki pokojowego oporu?

Było to w czasie przygotowań do Defiance Campaign, kampanii prowadzonej wspólnie z organizacjami hinduskimi i komunistycznymi.

Czego zakazywała ustawa wprowadzona w RPA w 1949 roku?

Rok później zakazano także kontaktów seksualnych między przedstawicielami różnych ras.

W którym roku Nelson Mandela został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla?

Nagrodę otrzymał wspólnie z ówczesnym prezydentem kraju, a rok później sam objął ten urząd jako pierwszy czarnoskóry.

Co w partii komunistycznej kłóciło się według Mandeli z jego chrześcijańską wiarą?

Mandela uważał też, że RPA zamiast walki klasowej potrzebuje walki o równość rasową.

Co po polsku znaczy Umkhonto we Sizwe, nazwa zbrojnego skrzydła ANC?

Mandela stanął na czele tej formacji rok po masakrze w Sharpeville i delegalizacji ANC; w skrócie nazywano ją MK.

Którego przedmiotu, zdaniem ministra edukacji RPA, nie trzeba było uczyć nie-białych dzieci?

Szkoły dla nie-białych miały kształcić przyszłych pracowników fizycznych, a obowiązek szkolny wobec tych dzieci zniesiono.

Z której organizacji RPA musiała wystąpić w 1961 roku pod naciskiem krytyków apartheidu?

Do wystąpienia zmusiły ją państwa członkowskie krytyczne wobec systemu segregacji rasowej.

Który dokument Kongresu Ludu wzywał do nacjonalizacji wielkiego przemysłu w RPA?

Dokument domagał się też demokratycznego państwa bez rasizmu i stał się kluczowym elementem ideologii Nelsona Mandeli.

Która organizacja patronowała konwencji z 1960 roku przeciw dyskryminacji w oświacie?

Konwencja zabrania wszelkiego wyróżniania, wykluczania, ograniczania lub uprzywilejowania m.in. ze względu na rasę lub kolor skóry.

Co w języku xhosa znaczy Rolihlahla, drugie imię Nelsona Mandeli?

Angielskie imię Nelson nadała mu dopiero nauczycielka w szkole; on sam nie wiedział, dlaczego wybrała właśnie takie.

Do kogo niemal wyłącznie odnosiła się kategoria „Azjatów” w klasyfikacji rasowej RPA?

Była to czwarta kategoria, dodana później; wcześniej osoby te zaliczano do „kolorowych”.

Ilu demonstrantów zginęło, gdy policja ostrzelała demonstrację PAC w Sharpeville?

Po masakrze rząd ogłosił stan wojenny, a w kwietniu zakazał działalności zarówno PAC, jak i ANC.

Jak zachowała się delegacja RPA przy uchwalaniu Powszechnej deklaracji praw człowieka?

Działo się to w grudniu 1948 roku, tego samego, w którym zwyczajową segregację zaczęto zapisywać w ustawach.

Która rewolucja zainspirowała Mandelę do założenia w 1961 roku Umkhonto we Sizwe?

Organizację zakładał razem z Joe Slovo i Walterem Sisulu; początkowo rozprowadzała literaturę o walce partyzanckiej.

Które państwo zerwało w 1987 roku współpracę, głównie militarną, z RPA?

Stało się to pod olbrzymią presją Stanów Zjednoczonych, które rok wcześniej same nałożyły na RPA sankcje ekonomiczne.

W której wiosce koło Umtaty urodził się Nelson Mandela?

Dorastał już w innej wsi, Qunu, z matką i dwiema siostrami, pomagając przy stadzie bydła.

Do którego więzienia w Kapsztadzie przeniesiono Nelsona Mandelę w marcu 1982 roku?

W grudniu 1988 roku trafił jeszcze do więzienia im. Victora Verstera niedaleko Paarl.

W którym roku Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło konwencję o karaniu zbrodni apartheidu?

Dokument miał dać podstawy prawne do nałożenia sankcji i wywarcia presji na rząd RPA; w życie wszedł trzy lata po uchwaleniu.

Ilu delegatów zebrało się na konferencji w Kliptown w czerwcu 1955 roku?

Uczestników, którzy przyjęli tam swój program polityczny, rozpędziła policja.

Kto zastąpił Alfreda Xumę na czele ANC po odwołaniu go przez wotum nieufności?

Xuma nie popierał strajków i bojkotów, do których parło młodsze pokolenie działaczy; w nowym gabinecie znaleźli się m.in. Sisulu i Tambo.

Ilu studentów liczył uniwersytet w Alice, na którym Nelson Mandela zaczął studia?

Na pierwszym roku uczył się tam angielskiego, antropologii, administracji, polityki i prawa holenderskiego.

Który żydowski działacz komunistyczny był pierwszym białym przyjacielem Nelsona Mandeli?

Poznali się w johannesburskiej kancelarii, w której Mandela pracował jako aplikant.