Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Apartheid był systemem segregacji rasowej, który w Południowej Afryce obowiązywał do połowy lat 90. XX wieku. Dzielił mieszkańców według rasy i odbierał większości z nich podstawowe prawa. Quiz sprawdza wiedzę o ustawach z lat 50., międzynarodowym sprzeciwie i sankcjach, a także o drodze Nelsona Mandeli od wiejskiej szkoły do prezydentury. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw po szczegóły dla znawców historii Afryki.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Co po afrykanersku oznacza słowo „apartheid”?
oddzielność
Sam termin powstał w latach 30. XX wieku, choć praktyka segregacji sięga początków białego osadnictwa w Południowej Afryce.
Q 02Na której wyspie osadzono w więzieniu Nelsona Mandelę?
Robben Island
Spędził tam 18 lat, a w 1985 roku odmówił skorzystania ze zwolnienia warunkowego.
Q 03Jaki przydomek Nelsona Mandeli pochodzi od nazwy jednego z klanów ludu Xhosa?
Madiba
Nazywano go także „tata”, co często rozpisywano jako „Ojciec Narodu”.
Q 04Ile lat Nelson Mandela spędził łącznie w więzieniu?
27
Na wolność wyszedł pod wpływem kampanii ANC i nacisków międzynarodowych.
Q 05Który prezydent RPA rozpoczął na początku lat 90. demontaż systemu apartheidu?
Frederik Willem de Klerk
Jego rząd zalegalizował zakazane wcześniej ugrupowania, m.in. Kongres Panafrykański i partię komunistyczną, oraz uwolnił więzionych czarnych działaczy.
Q 06Która partia doszła do władzy w RPA w 1948 roku i nadała apartheidowi formę prawa?
Narodowa
Już we wczesnych latach 40. to ugrupowanie używało słowa „apartheid” jako politycznego sloganu.
Q 07Jak nazywano regiony RPA wydzielone wyłącznie dla czarnych, m.in. Transkei i Ciskei?
bantustany
Samo to określenie czarni mieszkańcy RPA uważali za obraźliwe; władze chciały uczynić z tych regionów pozornie niepodległe państwa.
Q 08W którym roku Nelson Mandela wyszedł z więzienia na wolność?
1990
Stało się to 11 lutego, zgodnie z decyzją prezydenta, który umożliwił też legalizację ANC.
Q 09Czyja filozofia skłoniła Nelsona Mandelę do wyboru ścieżki pokojowego oporu?
Mahatmy Gandhiego
Było to w czasie przygotowań do Defiance Campaign, kampanii prowadzonej wspólnie z organizacjami hinduskimi i komunistycznymi.
Q 10Czego zakazywała ustawa wprowadzona w RPA w 1949 roku?
Mieszanych małżeństw
Rok później zakazano także kontaktów seksualnych między przedstawicielami różnych ras.
Q 11W którym roku Nelson Mandela został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla?
1993
Nagrodę otrzymał wspólnie z ówczesnym prezydentem kraju, a rok później sam objął ten urząd jako pierwszy czarnoskóry.
Q 12Co w partii komunistycznej kłóciło się według Mandeli z jego chrześcijańską wiarą?
ateizm
Mandela uważał też, że RPA zamiast walki klasowej potrzebuje walki o równość rasową.
Q 13Co po polsku znaczy Umkhonto we Sizwe, nazwa zbrojnego skrzydła ANC?
Włócznia Narodu
Mandela stanął na czele tej formacji rok po masakrze w Sharpeville i delegalizacji ANC; w skrócie nazywano ją MK.
Q 21Jak zachowała się delegacja RPA przy uchwalaniu Powszechnej deklaracji praw człowieka?
Wstrzymała się od głosu
Działo się to w grudniu 1948 roku, tego samego, w którym zwyczajową segregację zaczęto zapisywać w ustawach.
Q 22Która rewolucja zainspirowała Mandelę do założenia w 1961 roku Umkhonto we Sizwe?
kubańska
Organizację zakładał razem z Joe Slovo i Walterem Sisulu; początkowo rozprowadzała literaturę o walce partyzanckiej.
Q 23Które państwo zerwało w 1987 roku współpracę, głównie militarną, z RPA?
Izrael
Stało się to pod olbrzymią presją Stanów Zjednoczonych, które rok wcześniej same nałożyły na RPA sankcje ekonomiczne.
Q 14Którego przedmiotu, zdaniem ministra edukacji RPA, nie trzeba było uczyć nie-białych dzieci?
matematyki
Szkoły dla nie-białych miały kształcić przyszłych pracowników fizycznych, a obowiązek szkolny wobec tych dzieci zniesiono.
Q 15Z której organizacji RPA musiała wystąpić w 1961 roku pod naciskiem krytyków apartheidu?
Wspólnoty Narodów
Do wystąpienia zmusiły ją państwa członkowskie krytyczne wobec systemu segregacji rasowej.
Q 16Który dokument Kongresu Ludu wzywał do nacjonalizacji wielkiego przemysłu w RPA?
Karta Wolności
Dokument domagał się też demokratycznego państwa bez rasizmu i stał się kluczowym elementem ideologii Nelsona Mandeli.
Q 17Która organizacja patronowała konwencji z 1960 roku przeciw dyskryminacji w oświacie?
UNESCO
Konwencja zabrania wszelkiego wyróżniania, wykluczania, ograniczania lub uprzywilejowania m.in. ze względu na rasę lub kolor skóry.
Q 18Co w języku xhosa znaczy Rolihlahla, drugie imię Nelsona Mandeli?
kłopotliwy
Angielskie imię Nelson nadała mu dopiero nauczycielka w szkole; on sam nie wiedział, dlaczego wybrała właśnie takie.
Q 19Do kogo niemal wyłącznie odnosiła się kategoria „Azjatów” w klasyfikacji rasowej RPA?
Hindusów
Była to czwarta kategoria, dodana później; wcześniej osoby te zaliczano do „kolorowych”.
Q 20Ilu demonstrantów zginęło, gdy policja ostrzelała demonstrację PAC w Sharpeville?
69
Po masakrze rząd ogłosił stan wojenny, a w kwietniu zakazał działalności zarówno PAC, jak i ANC.
Q 24W której wiosce koło Umtaty urodził się Nelson Mandela?
Mvezo
Dorastał już w innej wsi, Qunu, z matką i dwiema siostrami, pomagając przy stadzie bydła.
Q 25Do którego więzienia w Kapsztadzie przeniesiono Nelsona Mandelę w marcu 1982 roku?
Pollsmoor
W grudniu 1988 roku trafił jeszcze do więzienia im. Victora Verstera niedaleko Paarl.
Q 26W którym roku Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło konwencję o karaniu zbrodni apartheidu?
1973
Dokument miał dać podstawy prawne do nałożenia sankcji i wywarcia presji na rząd RPA; w życie wszedł trzy lata po uchwaleniu.
Q 27Ilu delegatów zebrało się na konferencji w Kliptown w czerwcu 1955 roku?
3000
Uczestników, którzy przyjęli tam swój program polityczny, rozpędziła policja.
Q 28Kto zastąpił Alfreda Xumę na czele ANC po odwołaniu go przez wotum nieufności?
James Moroka
Xuma nie popierał strajków i bojkotów, do których parło młodsze pokolenie działaczy; w nowym gabinecie znaleźli się m.in. Sisulu i Tambo.
Q 29Ilu studentów liczył uniwersytet w Alice, na którym Nelson Mandela zaczął studia?
150
Na pierwszym roku uczył się tam angielskiego, antropologii, administracji, polityki i prawa holenderskiego.
Q 30Który żydowski działacz komunistyczny był pierwszym białym przyjacielem Nelsona Mandeli?
Nat Bregman
Poznali się w johannesburskiej kancelarii, w której Mandela pracował jako aplikant.