Arystoteles — 30 ciekawostek

Jak nazywała się szkoła filozoficzna, którą Arystoteles założył w Atenach?

Szkoła obejmowała duży ogród z przyległymi budynkami, w których mieściły się sale wykładowe, oraz bibliotekę.

Co oznacza określenie człowieka „zoon politikon”, pochodzące od Arystotelesa?

Chodzi o to, że człowiek jest stworzony do życia w państwie, a ono samo jest naturalną formą społeczeństwa.

Który władca powierzył Arystotelesowi wychowanie swojego syna Aleksandra?

Myśliciel był wychowawcą przyszłego twórcy imperium macedońskiego przez niespełna trzy lata.

Zupełny system jakiej teorii logicznej stworzył Arystoteles?

Dziś teoria ta stanowi część klasycznego rachunku predykatów; opisuje związek dwóch zdań z trzecim.

Jak Arystoteles nazwał piąty element, z którego składa się świat nadksiężycowy?

Ten element nie powstaje i nie ginie, stąd niezmienność nieba; sam pomysł piątego elementu wprowadził Platon.

Która cnota mieści się według Arystotelesa między zuchwalstwem a tchórzostwem?

To przykład „złotego środka” między nadmiarem a niedostatkiem; podobnie taktowny dowcip leży między błazeństwem a nieokrzesaniem.

Czego według błędnego twierdzenia Arystotelesa kobiety mają mniej niż mężczyźni?

Mylił się też, sądząc, że najprostsze organizmy powstają z materii nieożywionej.

W którym roku p.n.e. urodził się Arystoteles?

Przyszedł na świat w Stagirze, greckiej kolonii na Półwyspie Chalcydyckim, założonej przez osadników z Andros i Chalkis.

Który pisarz odniósł się do fizyki Arystotelesa w powieści „Inne pieśni”?

W fizyce Stagiryty próżnia jest niemożliwa, a lekkie substancje, takie jak ogień, z natury dążą ku górze.

Ile lat miał Arystoteles, gdy wysłano go do Aten na naukę w Akademii Platońskiej?

Rodzice osierocili go jeszcze jako chłopca, a opiekę nad nim przejął krewny z Atarneus w Azji Mniejszej.

Co oznacza greckie słowo, od którego uczniów Arystotelesa nazwano perypatetykami?

Właśnie w ten sposób prowadzono w szkole dyskusje i nauczanie; jej wychowankowie byli pierwszymi arystotelikami.

Jak Arystoteles nazywał wnioskowanie o ogólnej regule z poszczególnych przypadków?

Odwrotny kierunek, czyli wyprowadzanie szczególnych przypadków ze znanej ogólnej reguły, to dedukcja.

Ile lat Arystoteles spędził łącznie w Akademii Platona?

Był tam najpierw studentem, potem asystentem mistrza, a w końcu samodzielnym wykładowcą.

O co oskarżono Arystotelesa, gdy po śmierci Aleksandra Wielkiego musiał uciekać z Aten?

Stało się to po wojnie lamijskiej z lat 323–322 p.n.e., czyli powstaniu przeciw Macedonii, i upadku sprzyjającego jej rządu w mieście.

Która zasada logiki Arystotelesa głosi, że sąd nie może być zarazem prawdziwy i fałszywy?

Sądy to u Stagiryty pojęcia powiązane w zdania, którym da się przypisać prawdziwość lub fałsz.

Która część duszy wiąże się u Arystotelesa z odżywianiem i rośnięciem?

Stanowi ona formę roślin, zwierząt i ludzi; zdolność postrzegania i poruszania się daje dopiero kolejna, wyższa część.

Jak nazywa się chrześcijańska odmiana arystotelizmu, która powstała w XIII wieku?

Do dziś uchodzi ona za oficjalną filozofię Kościoła katolickiego.

Jak nazwano później zasadę Arystotelesa, by wychodzić od jak najmniejszej liczby założeń?

Takie pierwotne założenia znajduje się poprzez myślenie indukcyjne, a ścisłą teorię buduje się na nich już dedukcyjnie.

Która łacińska „causa” oznacza w nauce Arystotelesa przyczynę celową?

Według niej powstanie rzeczy musi służyć pewnemu celowi; pozostałe trzy przyczyny to materialna, formalna i sprawcza.

Jak po łacinie określa się postulowaną przez Arystotelesa pierwszą przyczynę ruchu?

Miał to być duch poruszający światem tak, jak dusza porusza ciałem, sam jednak nieruchomy i nieingerujący w dzieje świata.

Jakim greckim terminem określa się trwałe szczęście w etyce Arystotelesa?

Osiąga je jednostka, której dusza przybrała optymalną, przeznaczoną właśnie dla niej postać.

Czego zażądał dla siebie Aleksander Wielki, przez co ostygły jego stosunki z Arystotelesem?

Myślicielowi nie podobało się także to, że władca zaczął traktować podbitych Persów na równi ze zwycięskimi Macedończykami.

Na której wyspie leży Chalkis, miasto, w którym zmarł Arystoteles?

Z tego miasta pochodziła matka myśliciela, Faestis, i to u jej rodziny schronił się on pod koniec życia.

Którą naukę Arystoteles nazywał „filozofią drugą”?

„Filozofią pierwszą” albo teologią nazywał to, co później ochrzczono metafizyką, bo jej przedmiotowi przypisywano cechy boskie.

Jak nazywa się przypisywana Arystotelesowi idea uszeregowania organizmów od najprostszych?

Po łacinie to Scala Naturae; koncepcja ta na wiele lat zdominowała teorie biologiczne Zachodu.

Kogo zamiast Arystotelesa wybrano na następcę Platona na czele Akademii?

Wybrany był siostrzeńcem Platona; o decyzji przesądziła duża rozbieżność między systemami filozoficznymi mistrza i jego ucznia ze Stagiry.

Jakim terminem sam Arystoteles określał to, co dziś nazywamy logiką?

Samą nazwę „logika” rezerwował dla sztuki prowadzenia dyskusji.

Ile talentów miał według legendy ofiarować Arystotelesowi Aleksander Macedoński?

Legendę tę współcześnie podważono: taka kwota kilkukrotnie przekraczałaby roczne dochody Macedonii.

Od którego wydawcy pism Arystotelesa pochodzi prawdopodobnie nazwa „metafizyka”?

Pisma dotyczące ogólnych zasad umieścił on po pismach fizycznych, po grecku „metà tà physiká”.

Jak Arystoteles nazywał cnoty intelektualne, będące skutkiem doświadczenia?

Najważniejsze z nich to rozsądek i mądrość; cnoty moralne są z kolei skutkiem przyzwyczajenia.