Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Arystoteles ze Stagiry to obok Sokratesa i Platona najsławniejszy filozof starożytnej Grecji. Uczył się w Akademii, wychowywał Aleksandra Macedońskiego, a w Atenach założył własną szkołę. Quiz sprawdza wiedzę o jego życiu i poglądach: logice i sylogizmach, czterech przyczynach, nauce o duszy, etyce złotego środka oraz teorii państwa. Nie brakuje też pytań o jego pisma zoologiczne i o to, w czym wielki obserwator przyrody się pomylił.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak nazywała się szkoła filozoficzna, którą Arystoteles założył w Atenach?
Liceum
Szkoła obejmowała duży ogród z przyległymi budynkami, w których mieściły się sale wykładowe, oraz bibliotekę.
Q 02Co oznacza określenie człowieka „zoon politikon”, pochodzące od Arystotelesa?
zwierzę polityczne
Chodzi o to, że człowiek jest stworzony do życia w państwie, a ono samo jest naturalną formą społeczeństwa.
Q 03Który władca powierzył Arystotelesowi wychowanie swojego syna Aleksandra?
Filip II
Myśliciel był wychowawcą przyszłego twórcy imperium macedońskiego przez niespełna trzy lata.
Q 04Zupełny system jakiej teorii logicznej stworzył Arystoteles?
sylogizmu
Dziś teoria ta stanowi część klasycznego rachunku predykatów; opisuje związek dwóch zdań z trzecim.
Q 05Jak Arystoteles nazwał piąty element, z którego składa się świat nadksiężycowy?
eter
Ten element nie powstaje i nie ginie, stąd niezmienność nieba; sam pomysł piątego elementu wprowadził Platon.
Q 06Która cnota mieści się według Arystotelesa między zuchwalstwem a tchórzostwem?
odwaga
To przykład „złotego środka” między nadmiarem a niedostatkiem; podobnie taktowny dowcip leży między błazeństwem a nieokrzesaniem.
Q 07Czego według błędnego twierdzenia Arystotelesa kobiety mają mniej niż mężczyźni?
zębów
Mylił się też, sądząc, że najprostsze organizmy powstają z materii nieożywionej.
Q 08W którym roku p.n.e. urodził się Arystoteles?
384
Przyszedł na świat w Stagirze, greckiej kolonii na Półwyspie Chalcydyckim, założonej przez osadników z Andros i Chalkis.
Q 09Który pisarz odniósł się do fizyki Arystotelesa w powieści „Inne pieśni”?
Jacek Dukaj
W fizyce Stagiryty próżnia jest niemożliwa, a lekkie substancje, takie jak ogień, z natury dążą ku górze.
Q 10Ile lat miał Arystoteles, gdy wysłano go do Aten na naukę w Akademii Platońskiej?
17
Rodzice osierocili go jeszcze jako chłopca, a opiekę nad nim przejął krewny z Atarneus w Azji Mniejszej.
Q 11Co oznacza greckie słowo, od którego uczniów Arystotelesa nazwano perypatetykami?
przechadzanie się
Właśnie w ten sposób prowadzono w szkole dyskusje i nauczanie; jej wychowankowie byli pierwszymi arystotelikami.
Q 12Jak Arystoteles nazywał wnioskowanie o ogólnej regule z poszczególnych przypadków?
indukcja
Odwrotny kierunek, czyli wyprowadzanie szczególnych przypadków ze znanej ogólnej reguły, to dedukcja.
Q 13Ile lat Arystoteles spędził łącznie w Akademii Platona?
20
Był tam najpierw studentem, potem asystentem mistrza, a w końcu samodzielnym wykładowcą.
Q 21Jakim greckim terminem określa się trwałe szczęście w etyce Arystotelesa?
eudajmonia
Osiąga je jednostka, której dusza przybrała optymalną, przeznaczoną właśnie dla niej postać.
Q 22Czego zażądał dla siebie Aleksander Wielki, przez co ostygły jego stosunki z Arystotelesem?
czci boskiej
Myślicielowi nie podobało się także to, że władca zaczął traktować podbitych Persów na równi ze zwycięskimi Macedończykami.
Q 23Na której wyspie leży Chalkis, miasto, w którym zmarł Arystoteles?
Eubea
Z tego miasta pochodziła matka myśliciela, Faestis, i to u jej rodziny schronił się on pod koniec życia.
Q 14O co oskarżono Arystotelesa, gdy po śmierci Aleksandra Wielkiego musiał uciekać z Aten?
bezbożność
Stało się to po wojnie lamijskiej z lat 323–322 p.n.e., czyli powstaniu przeciw Macedonii, i upadku sprzyjającego jej rządu w mieście.
Q 15Która zasada logiki Arystotelesa głosi, że sąd nie może być zarazem prawdziwy i fałszywy?
sprzeczności
Sądy to u Stagiryty pojęcia powiązane w zdania, którym da się przypisać prawdziwość lub fałsz.
Q 16Która część duszy wiąże się u Arystotelesa z odżywianiem i rośnięciem?
wegetatywna
Stanowi ona formę roślin, zwierząt i ludzi; zdolność postrzegania i poruszania się daje dopiero kolejna, wyższa część.
Q 17Jak nazywa się chrześcijańska odmiana arystotelizmu, która powstała w XIII wieku?
tomizm
Do dziś uchodzi ona za oficjalną filozofię Kościoła katolickiego.
Q 18Jak nazwano później zasadę Arystotelesa, by wychodzić od jak najmniejszej liczby założeń?
brzytwa Ockhama
Takie pierwotne założenia znajduje się poprzez myślenie indukcyjne, a ścisłą teorię buduje się na nich już dedukcyjnie.
Q 19Która łacińska „causa” oznacza w nauce Arystotelesa przyczynę celową?
finalis
Według niej powstanie rzeczy musi służyć pewnemu celowi; pozostałe trzy przyczyny to materialna, formalna i sprawcza.
Q 20Jak po łacinie określa się postulowaną przez Arystotelesa pierwszą przyczynę ruchu?
primus motor
Miał to być duch poruszający światem tak, jak dusza porusza ciałem, sam jednak nieruchomy i nieingerujący w dzieje świata.
Q 24Którą naukę Arystoteles nazywał „filozofią drugą”?
fizykę
„Filozofią pierwszą” albo teologią nazywał to, co później ochrzczono metafizyką, bo jej przedmiotowi przypisywano cechy boskie.
Q 25Jak nazywa się przypisywana Arystotelesowi idea uszeregowania organizmów od najprostszych?
drabina jestestw
Po łacinie to Scala Naturae; koncepcja ta na wiele lat zdominowała teorie biologiczne Zachodu.
Q 26Kogo zamiast Arystotelesa wybrano na następcę Platona na czele Akademii?
Speuzyp
Wybrany był siostrzeńcem Platona; o decyzji przesądziła duża rozbieżność między systemami filozoficznymi mistrza i jego ucznia ze Stagiry.
Q 27Jakim terminem sam Arystoteles określał to, co dziś nazywamy logiką?
analityka
Samą nazwę „logika” rezerwował dla sztuki prowadzenia dyskusji.
Q 28Ile talentów miał według legendy ofiarować Arystotelesowi Aleksander Macedoński?
800
Legendę tę współcześnie podważono: taka kwota kilkukrotnie przekraczałaby roczne dochody Macedonii.
Q 29Od którego wydawcy pism Arystotelesa pochodzi prawdopodobnie nazwa „metafizyka”?
Andronikos z Rodos
Pisma dotyczące ogólnych zasad umieścił on po pismach fizycznych, po grecku „metà tà physiká”.
Q 30Jak Arystoteles nazywał cnoty intelektualne, będące skutkiem doświadczenia?
dianoetyczne
Najważniejsze z nich to rozsądek i mądrość; cnoty moralne są z kolei skutkiem przyzwyczajenia.