Aspiryna — 30 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańZ kory jakiego drzewa w latach 1828–1829 wyizolowano salicynę?
Salicyna to glikozyd fenolowy, połączenie saligeniny z glukozą; wyizolowali ją Niemiec Johann Buchner i Francuz Pierre-Joseph Leroux.
Jak nazywa się polski lek będący czystym kwasem acetylosalicylowym?
Ten sam związek jako główny składnik zawierają też między innymi Acard, Cardiopirin i Hascopiryn.
Skuteczność podczas jakiej pandemii z lat 1918–1919 przysporzyła aspirynie popularności?
Część zgonów zanotowanych w 1918 roku miała jednak prawdopodobnie związek z zatruciem aspiryną.
Który grecki medyk około 400 roku p.n.e. pisał o herbacie z roślin zawierających salicylany?
Specyfiki z kory wierzby zalecał do obniżania gorączki, a także do uśmierzania bólów porodowych.
Osobom z jaką chorobą żołądka lub dwunastnicy nie podaje się leków z aspiryną?
Lek zmniejsza wydzielanie ochronnego śluzu przez ściany żołądka i bezpośrednio drażni błony śluzowe przewodu pokarmowego.
Który niemiecki chemik zsyntetyzował aspirynę w formie nadającej się do użytku w farmacji?
Pracował wówczas dla przedsiębiorstwa Friedrich Bayer & Co., a jego syntezę uważa się za początek przemysłu farmaceutycznego.
Jakim groźnym zespołem może skutkować podawanie aspiryny dzieciom chorym na grypę?
Zakaz obejmuje małe dzieci i młodzież, także przy objawowym leczeniu przeziębienia i innych chorób wirusowych.
Po opracowaniu którego leku w 1956 roku popularność aspiryny spadła?
Kolejnym konkurentem stał się ibuprofen, opracowany w 1962 roku; sprzedaż aspiryny znów rosła w ostatnich dekadach XX wieku.
Od którego roku aspiryna jest produkowana i sprzedawana w czystej postaci?
Na początku produkcji Bayer rozsyłał małe opakowania leku lekarzom, farmaceutom i szpitalom, zachęcając do publikowania efektów.
W jakim odcinku przewodu pokarmowego uwalnia się lek z tabletek dojelitowych z aspiryną?
Specjalna otoczka takich tabletek jest odporna na kwasy żołądkowe, co częściowo chroni błonę śluzową żołądka.
Z jakim odczynnikiem reaguje kwas salicylowy podczas otrzymywania aspiryny?
Reakcja przebiega w obecności kwasu siarkowego lub fosforowego, który pełni rolę katalizatora.
Jaką nazwę handlową Bayer nadał diacetylomorfinie, testowanej tuż po aspirynie?
Nazwa nawiązywała do poczucia heroizmu, jakie dawał ten środek; testowała go grupa Heinricha Dresera.
Na produkcję czego szedł głównie fenol, którego w I wojnie światowej brakowało do syntezy ASA?
Brytyjscy producenci nie byli w stanie zaspokoić popytu, gdy tamtejszy rynek zamknięto dla niemieckich firm.
Inhibitorem jakiego enzymu jest kwas acetylosalicylowy?
Lek działa nieodwracalnie, acetylując centrum katalityczne tego enzymu.
Jako niedrogi zamiennik jakiego leku kora wierzby zyskała popularność pod koniec XVIII wieku?
Substancja z kory chinowca zwalczała przyczyny malarii, a salicyna z wyciągu wierzbowego jedynie uśmierzała jej objawy.
Do czego kwas acetylosalicylowy stosuje się w uprawie rolnej?
Poza rolnictwem związek ten jest przede wszystkim składnikiem wielu leków złożonych.
Od którego amerykańskiego wynalazcy niemieccy agenci kupowali fenol w I wojnie światowej?
Wynalazca potrzebował fenolu do produkcji płyt gramofonowych i otworzył fabrykę zdolną wytwarzać 12 ton dziennie.
Hamując produkcję jakich związków, aspiryna zmniejsza wydzielanie ochronnego śluzu w żołądku?
Związki te są mediatorami reakcji zapalnej, stąd przeciwzapalne działanie leku.
Napady jakiej choroby mogą się nasilać, gdy aspiryna hamuje wydalanie kwasu moczowego?
Paradoksalnie w bardzo wysokich dawkach, rzędu 5–6 gramów, lek zwiększa wydalanie kwasu moczowego.
Od łacińskiej nazwy jakiej rośliny pochodzi człon „spir” w nazwie aspiryny?
Litera a na początku nawiązuje do acetylacji, a końcówkę in dodawano zwykle do nazw leków dla łatwiejszej wymowy.
W którym roku naukowcy z Bayera rozpoczęli badania nad kwasem acetylosalicylowym?
Szukano mniej drażniącego zamiennika dla typowych leków zawierających salicylany, które podrażniały żołądek.
Z którego egipskiego papirusu pochodzi najwcześniejszy opis leczenia wierzbą i mirtem?
Tekst z połowy XVI wieku p.n.e. był prawdopodobnie kopią starszego zapisu z tablicy z Ur.
W którym roku Charles Frédéric Gerhardt jako pierwszy otrzymał kwas acetylosalicylowy?
Francuski chemik zmieszał chlorek acetylu z salicylanem sodu, ale nie uzyskał związku w czystej formie ani nie ustalił jego struktury.
Który badacz Bayera ogłosił w 1949 roku, że to on był autorem pomysłu syntezy aspiryny?
Publikacja ukazała się w piśmie Pharmazie; jej autor odszedł z koncernu w 1908 roku i nie otrzymał udziału w zyskach ze sprzedaży leku.
Za produkcję jakiej substancji w płytkach krwi odpowiada enzym hamowany przez aspirynę?
Raz zahamowane płytki pozostają nieaktywne aż do rozpadu, czyli przez około siedem dni.
W którym roku unieważniono brytyjski patent Bayera na aspirynę?
Wniosek o ten patent złożono 22 grudnia 1898 roku; patent w Stanach Zjednoczonych został natomiast podtrzymany.
O ile procent rosło ryzyko anemii u seniorów biorących małą dawkę aspiryny w badaniu ASPREE?
Wyniki amerykańsko-australijskiego badania opublikowano w 2023 roku; dotyczyło ono osób w wieku od 65 lat przyjmujących lek codziennie.
Sukces jakiego leku przeciwgorączkowego skłonił Carla Duisberga do systematycznych badań?
Przeciwgorączkowe właściwości tego środka odkryto przypadkiem w 1886 roku; produkowała go firma Kalle & Company.
W którym roku Bayer otworzył amerykańską filię z fabryką w Rensselaer w stanie Nowy Jork?
Produkcja na miejscu pozwalała sprzedawać Aspirynę na rynku amerykańskim bez konieczności płacenia cła.
Ile dolarów zysku przyniósł spiskującym tak zwany wielki spisek fenolowy?
Spisek trwał tylko kilka miesięcy; ujawniła go zawartość walizki Heinricha Alberta, odnalezionej przez agenta Secret Service.