Ateny — 30 ciekawostek

Jakie drzewko podarowała Ateńczykom Atena w sporze z Posejdonem o patronat?

Scenę sporu obojga bogów ukazywał zachodni tympanon Partenonu; zakończyć miał go symboliczny piorun Zeusa.

Jaki klimat panuje w Atenach?

Zimy są tu łagodne, a lata długie, ciepłe i częściowo gorące.

W którym roku odbyły się w Atenach pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie?

Zawody rozegrano na odrestaurowanym marmurowym stadionie, wzniesionym pierwotnie około 330 roku p.n.e.

Na okres czyjego przywództwa, w latach 443–429 p.n.e., przypadł szczególny rozkwit Aten?

Zmodernizowano wtedy Akropol, a miasto połączono fortyfikacjami z dwoma portami nad zatoką.

Czym Posejdon uderzył w kamień, by obdarować Ateńczyków źródłem?

Dar nie zachwycił mieszkańców, bo woda w źródełku okazała się słona.

Który region koordynuje działania gmin tworzących Wielkie Ateny?

Gminy aglomeracji wraz z Pireusem tworzą jeden miejski organizm o nieprzerwanej zabudowie, choć administracyjnie należą do różnych jednostek.

Która historyczna dzielnica Aten leży u stóp Akropolu?

Malownicza zabudowa tej części miasta powstała w okresie panowania tureckiego.

Który rzeźbiarz nadzorował budowę Partenonu i wykonał jego elementy rzeźbiarskie?

Świątynię poświęconą Atenie Partenos wzniesiono na ateńskim akropolu w połowie V w. p.n.e.

W jakim porządku architektonicznym zbudowano Partenon?

Budowlę uważa się za najdoskonalszy przykład tego porządku; wzniesiono ją z białego marmuru pentelickiego.

Nad którą zatoką Morza Egejskiego rozciąga się równina zabudowana przez Ateny?

Od strony lądu tę szczelnie zabudowaną równinę zamykają cztery góry, a domy wspinają się częściowo także na ich zbocza.

Co po polsku oznacza przydomek Partenos, od którego pochodzi nazwa Partenonu?

Greckie słowo, od którego wzięła się nazwa, oznaczało izby niezamężnej kobiety i początkowo odnosiło się tylko do zachodniej części świątyni.

Które zielone wzgórze w środku Aten jest dla Greków jednym z symboli miasta?

Pod szczyt dowozi naziemna kolejka linowa, a rozległy park mieści amfiteatr, fort artyleryjski i średniowieczny kościółek św. Jerzego.

Jak nazywano umocnienia łączące starożytne Ateny z Pireusem i Faleronem?

Obwarowany trójkąt miał w razie wojny pomieścić nawet do miliona osób, a zaopatrzenie oblężonym miała zapewnić silna flota.

Czyje wojska oblegały Ateny, gdy w 1687 roku eksplodował magazyn amunicji w Partenonie?

Skład amunicji urządzili w świątyni Turcy; wybuch zniszczył jej środkową część i uszkodził południowe metopy.

Z którego miasta król Otton Bawarski przeniósł w 1834 roku stolicę Grecji do Aten?

Ateny liczyły wtedy około 6 tysięcy mieszkańców; w okolicy placu Syntagma ruszyła budowa Pałacu Królewskiego, dzisiejszego gmachu parlamentu.

Który cesarz wyposażył Ateny w akwedukty i około 25 km tuneli rozprowadzających wodę?

Część tych podziemnych tuneli użytkowano jeszcze do lat 50. XX wieku.

Kto zaczął odbudowę Aten po perskim najeździe od wzniesienia nowych murów?

Persowie zniszczyli miasto w 480 roku p.n.e.; kilkadziesiąt lat później połączono je umocnieniami z portem w Pireusie.

Jakie święto, upamiętniające narodziny Ateny, było tematem fryzu Partenonu?

W procesji ukazano 378 postaci ludzkich i boskich oraz 200 zwierząt, głównie koni.

Od którego roku w Atenach panowali Turcy?

Pod ich rządami miasto zostało sprowadzone do drugorzędnej roli; z tego okresu pochodzi malownicza dzielnica u stóp Akropolu.

Z jakiego okresu pochodziła warownia na Akropolu, zalążek historycznych Aten?

Twierdza powstała w połowie II tysiąclecia p.n.e.; później wzgórze stało się miejscem kultu, a wokół wyrosło miasto z agorą i areopagiem.

Jak nazywa się marmurowy stadion w Atenach wybudowany około 330 roku p.n.e.?

Obiekt, znany też jako Panathinaiko, odrestaurowano pod koniec XIX wieku na pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie.

W którym roku oddano do użytku nowe Muzeum Akropolu w Atenach?

Awangardowy gmach stanął poza obrębem wzgórza; trafiły do niego m.in. pozostałości zachodniego fryzu Partenonu.

Którzy dwaj architekci prowadzili prace przy budowie Partenonu?

Obaj blisko współpracowali z rzeźbiarzem, który według Plutarcha nadzorował prace na całym akropolu.

W którym roku p.n.e. Ateny utraciły niepodległość na rzecz Macedonii?

Po Macedończykach miastem władali kolejno władcy hellenistyczni, a wreszcie Rzym.

Który rzymski wódz zdobył i złupił Ateny w 86 roku p.n.e.?

Po tej klęsce miasto wyraźnie straciło na znaczeniu, choć rzymscy cesarze nadal otaczali je opieką; później pustoszyli je Herulowie i Wizygoci.

Ile kolumn liczyła kolumnada otaczająca Partenon?

Na dłuższych bokach stoi po 17 kolumn, na krótszych po 8, a każda ma 20 kanelur.

W którym roku p.n.e. rozpoczęła się budowa Partenonu?

Gmach stanął w dziewięć lat, a dekoracje zewnętrzne ukończono po kolejnych sześciu.

Co po raz pierwszy w świątyni zastosowano w Partenonie, by oświetlić posąg bogini?

Dwa otwory umieszczono po obu stronach wnętrza, szerokiego na niespotykane wcześniej 20 m.

Budowa którego zbiornika wodnego w latach 1926–1929 oddaliła od Aten klęski suszy?

Zbiornikowi towarzyszy 13-kilometrowy tunel-wodociąg; według mitu inwestycja zneutralizowała klątwę obrażonego boga mórz.

W którym roku zbudowano w Atenach synagogę Beit Szalom?

To największa bożnica w mieście; kilka lat po jej wzniesieniu, w latach 1941–1944, Ateny znalazły się pod okupacją niemiecką.