Atmosfera — 30 ciekawostek

Jaka siła utrzymuje warstwę gazów wokół ciała niebieskiego, tworząc jego atmosferę?

Tak utrzymywane powłoki gazowe mają planety typu ziemskiego i największe księżyce planet.

Który gaz stanowi około 78% objętości powietrza na Ziemi?

Drugim pod względem udziału składnikiem powietrza jest tlen (20,946%), a trzecim argon (0,934%).

W której warstwie atmosfery Ziemi zachodzą wszystkie zjawiska pogodowe?

To najniższa warstwa atmosfery; odbywa się w niej także cały obieg wody w przyrodzie.

Który składnik powietrza, skraplając się, tworzy chmury?

Jej zawartość w powietrzu jest zmienna, dlatego pomija się ją w zestawieniach składu suchego powietrza.

Jaki efekt sprawia, że powierzchnia planety z atmosferą jest cieplejsza?

Bez niego temperatura wynikałaby tylko z nasłonecznienia; atmosfera zmniejsza też różnice między dzienną i nocną stroną planety.

Dzięki jakiemu procesowi w organizmach rosła ilość tlenu w atmosferze Ziemi?

W tym procesie węgiel z dwutlenku węgla jest włączany do glukozy, a tlen zostaje wydalony.

Jakie zjawisko tworzą cząstki wiatru słonecznego zderzające się z gazami atmosfery Ziemi?

Dochodzi do tego na wysokościach kilkuset kilometrów, gdzie pobudzone zderzeniami cząstki gazów zaczynają świecić.

Jakie fale przestają się rozchodzić w wybitnie rozrzedzonym powietrzu termosfery?

Termosfera rozciąga się na wysokości 85–500 km, a jej stały dotąd skład chemiczny zaczyna się tam zmieniać.

W ilu stanach skupienia woda występuje w atmosferze Ziemi?

Występuje jako kropelki, kryształki lodu i gaz, a jej stężenie zmienia się w czasie i przestrzeni.

Przed jakim promieniowaniem atmosfera Ziemi chroni żywe organizmy?

Ta sama powłoka gazowa dostarcza substancji niezbędnych do podtrzymania życia.

W dobie jakiej rewolucji wzrost ilości dwutlenku węgla w atmosferze gwałtownie przyspieszył?

Przyspieszenie objęło również metan, którego ilość w atmosferze także rośnie wskutek działalności człowieka.

Z czego złożone są najwyższe chmury typu cirrus?

Chmury tego typu sięgają wysokości 7–13 km nad powierzchnią Ziemi.

Która burzowa chmura, silnie rozbudowana w pionie, może sięgnąć 15 km lub wyżej?

Tak wysoka chmura dociera aż do granicy z kolejną, wyższą warstwą atmosfery.

Jaka jest średnia temperatura powietrza przy powierzchni Ziemi?

Na wysokości około 11 km jest już znacznie zimniej: panuje tam temperatura –50 °C.

Która planeta karłowata utrzymuje atmosferę dzięki dużej odległości od Słońca?

W niskiej temperaturze do utrzymania atmosfery wystarcza mniejsza masa; z tego samego powodu atmosferę ma księżyc Tytan.

Na jakiej wysokości n.p.m. przebiega linia Kármána, umowna granica kosmosu?

Granica ta leży w termosferze, warstwie rozciągającej się od 85 do 500 km nad Ziemią.

Z jakich dwóch gazów składała się początkowo atmosfera Ziemi?

Były to najlżejsze frakcje pierwotnej materii Układu Słonecznego; ta pierwsza atmosfera stosunkowo szybko uległa rozproszeniu.

Czego nie mają planety olbrzymy, przez co trudno porównywać je z mniejszymi ciałami?

U takich planet atmosferą nazywa się tylko zewnętrzne, przezroczyste warstwy gazowej powłoki.

Co sprawia, że między warstwami atmosfery Ziemi nie można wyznaczyć wyraźnych granic?

Same strefy wyróżnia się na podstawie temperatury, składu chemicznego i stopnia jonizacji cząsteczek.

Która planeta, podobnie jak Księżyc, ma przy powierzchni tylko śladowe ilości gazów?

Tak rzadką otoczkę nazywa się egzosferą; mają ją także księżyce galileuszowe Jowisza.

Na jakiej wysokości leży warstwa ozonowa, w której ozonu jest najwięcej?

Powstawanie ozonu wiąże się z jonizowaniem tlenu; w tej warstwie temperatura powietrza rośnie z wysokością.

Ile lat temu pojawiły się na Ziemi pierwsze bakterie?

Ich gwałtowny rozwój sprawił, że w atmosferze pojawił się tlen.

Jak nazywają się cienkie strefy przejściowe między warstwami atmosfery Ziemi?

Każda taka strefa bierze nazwę od sfery, która leży bezpośrednio pod nią.

Do jakiej wysokości sięga nad równikiem najniższa warstwa atmosfery Ziemi?

Nad zimnymi biegunami ta sama warstwa kończy się znacznie niżej, już na wysokości 8 km.

Jak nazywa się substancje, których stężenie w atmosferze zmienia się w czasie i przestrzeni?

Należą do nich między innymi ozon, siarkowodór, dwutlenek azotu i freony.

Poniżej jakiej wysokości n.p.m. znajduje się połowa masy powietrza atmosferycznego?

W najniższej warstwie atmosfery ciśnienie i gęstość powietrza spadają z wysokością najszybciej.

Jakie obłoki nazywa się też polarnymi chmurami mezosferycznymi?

Obserwuje się je niekiedy na wysokości 50–85 km, szczególnie w dużych szerokościach geograficznych.

W której warstwie atmosfery Ziemi powstają mieniące się kolorami tęczy obłoki perłowe?

Tworzą się na wysokości około 30 km, szczególnie na dalekiej północy, choć pary wodnej prawie tam już nie ma.

Który księżyc Saturna, choć pozbawiony atmosfery, wykazuje kriowulkanizm?

Aktywność ta sprawia, że nad jego powierzchnią lokalnie pojawia się warstwa gazów.

W jakich granicach zmienia się zwykle zawartość pary wodnej w powietrzu przy powierzchni Ziemi?

Mimo tej zmienności zalicza się ją do głównych składników atmosfery, choć pomija w składzie suchego powietrza.