Azerbejdżan — 30 ciekawostek

Jaki surowiec zaczęto w 1872 roku wydobywać w Baku na skalę przemysłową?

Odkrycie to zapoczątkowało ekspansywny rozwój miasta, które leży w pobliżu pól naftowych.

Jaki święty symbol kryje się w staroperskiej nazwie, od której pochodzi „Azerbejdżan”?

Korzenie tej etymologii sięgają zaratusztrianizmu, który niegdyś dominował w regionie.

W którym roku reprezentacja Azerbejdżanu wygrała Konkurs Piosenki Eurowizji?

Zwycięski duet wyłoniono z półfinału 10 maja, a dzięki wygranej kraj zyskał prawo do organizacji kolejnego, 57. konkursu.

Z którym państwem Azerbejdżan graniczy wyłącznie poprzez eksklawę nachiczewańską?

Nachiczewańska Republika Autonomiczna jest oddzielona od reszty kraju terytorium Armenii, która ogranicza ją od północy i wschodu.

Do jakiej rodziny językowej należy język azerbejdżański?

Azerbejdżański jest językiem ojczystym około 92% mieszkańców; w kraju używa się też kilkunastu języków mniejszości.

W którym państwie mieszka więcej etnicznych Azerów niż w samym Azerbejdżanie?

Azerowie są tam zdecydowanie największą mniejszością; według szacunków CIA World Factbook stanowią co najmniej 16% ludności.

Jaka impreza sportowa odbyła się po raz pierwszy w historii właśnie w Baku, w 2015 roku?

Stolica gościła też kobiecy turniej tenisowy Baku Cup, zaliczany do cyklu WTA Tour, rozgrywany w latach 2011–2015.

Jakie zwierzę jest narodowym symbolem Azerbejdżanu?

To jedna z najstarszych ras, ceniona za spokojny temperament, szybkość, elegancję i inteligencję; dziś jest zagrożona.

Jaki alfabet zastąpił cyrylicę w Azerbejdżanie po odzyskaniu niepodległości?

Wcześniej, w epoce sowieckiej, standardowy alfabet zmieniano dwukrotnie: w latach 20. i ponownie w latach 30. XX wieku.

Który azerski wyrób UNESCO uznało w 2010 roku za arcydzieło niematerialnego dziedzictwa?

To tradycyjna, ręcznie robiona tkanina o gęstej teksturze, której wzory są charakterystyczne dla poszczególnych regionów kraju.

Który odłam islamu wyznaje większość muzułmanów w Azerbejdżanie?

Mimo to konstytucja nie ustanawia religii państwowej, a w sondażu Gallupa tylko 21% badanych uznało religię za ważną część codziennego życia.

Która XII-wieczna budowla w Mieście Wewnętrznym Baku nosi azerską nazwę Qız qalası?

Otoczone murami Miasto Wewnętrzne to najstarsza część stolicy, sięgająca IX wieku.

W którym roku Azerbejdżan odzyskał kontrolę nad samym Górskim Karabachem?

Niemal cała ludność regionu wyjechała wówczas do Armenii, a nieuznawaną republikę oficjalnie rozwiązano z dniem 1 stycznia 2024.

Na którym półwyspie leży Baku?

Miasto zajmuje południową część półwyspu, nad Zatoką Bakijską, w sąsiedztwie pól naftowych.

Prawie połowa jakich form przyrody istniejących na Ziemi skupia się w Azerbejdżanie?

Zjawisko to było nominowane w plebiscycie New7Wonders of Nature.

Jak nazywa się klasyczna muzyka Azerbejdżanu, oparta na modalnym śpiewie?

Tradycyjne instrumenty to kamancza, balaban, tar i nagara, a sam styl jest wspólną tradycją ludów Kaukazu i Azji Środkowej.

Ile metrów poniżej poziomu morza leży Baku, najniżej położona stolica świata?

Baku jest zarazem największym miastem świata położonym w depresji oraz najstarszym i największym portem nad Morzem Kaspijskim.

Który lud podbił Azerbejdżan w XI wieku i dał początek dzisiejszym Azerom?

Ich imperium wkroczyło na te ziemie w 1067 roku, a formowanie się narodu azerbejdżańskiego zakończyło się w XIII wieku.

Pod jaką nazwą znana jest pacyfikacja Baku przez armię radziecką w 1990 roku?

Zginęły wtedy 132 przypadkowe osoby cywilne, a ponad 600 zostało rannych; ofiary upamiętnia Aleja Szahidów.

Jak nazywa się najwyższy szczyt Azerbejdżanu, wznoszący się na 4466 m?

Trzy pasma górskie kraju obejmują łącznie około 40% jego powierzchni.

Na jakim instrumencie, rodzaju lutni, gra azerski wędrowny bard – aszyg?

Poetycki gatunek aszyków rozkwitł w literaturze azerbejdżańskiej w XVI wieku.

Odcinkiem której rzeki biegnie krótka granica Nachiczewanu na północnym zachodzie?

Granica ta ma zaledwie 15 km – to najkrótszy z lądowych odcinków granicznych kraju, liczących łącznie 2648 km.

W którym mieście urodził się średniowieczny poeta Nezami, autor „Kwintetu”?

Od miejsca urodzenia poeta zyskał przydomek Gandżawi; jego dzieło składa się z pięciu romantycznych poematów.

Od imienia którego perskiego satrapy wywodzi się nazwa „Azerbejdżan”?

Pod rządami Aleksandra Macedońskiego przywrócono go do władzy jako satrapę Medii; o jego imieniu wspominali Diodor Sycylijski i Strabon.

Który polski architekt zaprojektował rezydencję Tagijewa, dziś Muzeum Historii Azerbejdżanu?

W stolicy Azerbejdżanu działają dziś polonijne organizacje, między innymi Centrum Polskiej Kultury „Polonia”.

Jakiego legendarnego bohatera opiewa epos czczony przez Azerów, Turkmenów i Uzbeków?

Kilka udokumentowanych wersji eposu przechowuje Instytut Rękopisów Narodowej Akademii Nauk Azerbejdżanu.

Gdzie zawarto traktat z 1828 roku, który wraz z gulistańskim wyznaczył granicę Rosji i Persji?

Układy te zamknęły dwie wojny z lat 1804–1813 i 1826–1828, po których kaukaskie terytoria przypadły carskiemu imperium.

Który kompozytor i dyrygent jest najbardziej znaną postacią azerskiej muzyki poważnej?

Kraj ma też tradycje jazzowe, a co roku odbywa się w nim „Baku Jazz Festival”.

Jak, obok Szyrwanu, nazywano przed 1918 rokiem obszar dzisiejszego Azerbejdżanu?

Samą nazwę „Azerbejdżan” odnoszono wcześniej wyłącznie do sąsiedniego regionu na północnym zachodzie dzisiejszego państwa irańskiego.

Od którego roku działa w Baku Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej?

Już w latach 1917–1920 w mieście funkcjonowała polska placówka o charakterze konsularnym.