Bawełna — 30 ciekawostek

W jakim klimacie bawełna od tysiącleci służyła do wyrobu lekkich tkanin?

Dziś uprawia się ją w wielu częściach świata, a do dawnych regionów dołączyła między innymi Europa.

Dzięki jakiej właściwości bawełna nadaje się do produkcji materiałów opatrunkowych?

Miękka tkanina z tego włókna jest najpopularniejsza w całym przemyśle tekstylnym.

Co wytwarza się z ziaren bawełnicy i po rafinacji nadaje do spożycia?

Bawełnica to nie tylko tekstylia: jej włókno służy też do wyrobu papieru i prochu strzelniczego.

Co odziarniarka oddziela od włókna podczas wstępnego przetwarzania bawełny?

Odziarnianie otwiera długą drogę od zbioru do gotowej tkaniny, na której końcu są przędzenie i tkanie.

Co pozostaje z włókna bawełny po usunięciu śladowych ilości wosku i białek?

Budowa włókna zapewnia mu naturalną wytrzymałość i trwałość, choć jego szerokość to zaledwie 10–30 μm.

Jakie węże wytwarzano niegdyś z bawełny?

Z tego samego surowca robi się też papier na banknoty dolarowe i ekskluzywne materiały piśmienne.

Kto jest uznawany za wynalazcę pierwszej odziarniarki?

Maszyny o tej nazwie używa się także przy wstępnym przerobie słomy lnianej.

Które włókno częściowo wyparła w Polsce w XIX wieku przędza bawełniana?

Do upowszechnienia nowego surowca przyczyniły się maszyny włókiennicze wynalezione wcześniej w Anglii.

Jak nazywa się pozbawienie roślin liści, stosowane przed maszynowym zbiorem bawełny?

Liście usuwa się chemicznie albo czeka, aż opadną same po przymrozkach.

Który grecki historyk pisał o indyjskiej „wełnie” rosnącej na drzewach?

Uznał ją za piękniejszą i lepszą od owczej i odnotował, że mieszkańcy Indii szyją z niej ubrania.

Jak brzmi łacińska nazwa rodzajowa bawełny?

Po polsku tym samym słowem określa się zarówno roślinę, jak i włókno, z którego powstaje najpopularniejsza tkanina przemysłu tekstylnego.

Co otwiera się podczas dojrzewania bawełny, pozwalając włóknom zaschnąć?

Zasychające włókna splatają się w płaskie, wstęgowate skupiska, idealne do przerobu na przędzę.

Co odrywają w całości maszyny zbierające bawełnę, gdy nie usuwają samego włókna?

Ten sposób zbioru sprawdza się zwłaszcza w rejonach wietrznych.

W którym roku wynaleziono odziarniarkę bawełny?

Było to kolejne usprawnienie po maszynach włókienniczych, które pojawiły się w Anglii w czasie rewolucji przemysłowej.

Który etap przetwarzania bawełny następuje bezpośrednio po odziarnianiu?

Droga od zbioru do tkaniny liczy cztery podstawowe etapy, a dopiero po nich przychodzi czas na wykończenie materiału.

Który owad z przydomkiem „bawełniany” jest najgroźniejszym szkodnikiem bawełny?

Naukowo nazywa się Anthonomus grandis, a ochrona upraw przed takimi owadami pochłania wiele środków chemicznych.

W jakim dziele znajduje się najstarsza pisemna wzmianka o bawełnie?

Zapis ten liczy ponad 3 tysiące lat; mniej więcej pięć wieków później o indyjskim włóknie pisał już grecki historyk.

Które miasto było w XIX wieku jednym z polskich ośrodków tkactwa bawełnianego?

W tym samym stuleciu przędza bawełniana zaczęła w Polsce wyraźnie zyskiwać na znaczeniu.

Ile mniej więcej suchej masy traci bawełna podczas przetwarzania?

Tak niewielka strata sprawia, że uchodzi za bardzo wydajną roślinę uprawną.

Geny jakiej bakterii wprowadzono do bawełny, by uodpornić ją na szkodniki?

Uzyskana w ten sposób odmiana jest odporna na większość, choć nie na wszystkie, groźnych dla niej organizmów.

Jaką długość mają włókna bawełny średniowłóknistej?

Najkrótsze włókna mierzą od 10 mm, a najdłuższe, u odmian długowłóknistych, dochodzą do 55 mm.

Jaką część wszystkich upraw bawełny zajmowała w 2002 r. odmiana zmodyfikowana genetycznie?

W przeliczeniu na powierzchnię było to około 67 tys. km² pól.

Która tkanina bawełniana o splocie płóciennym służy na bluzki, suknie i zasłony?

To jedna z kilkudziesięciu handlowych nazw tkanin bawełnianych, obok tak znanych jak dżins czy tiul.

Z ilu warstw składa się pojedyncze włókno bawełny?

Całość przypomina lekko skręconą tasiemkę o szerokości zaledwie 10–30 μm.

Z jakiej sztywnej, krochmalonej tkaniny bawełnianej szyje się np. kostiumy teatralne?

Sztywność to wyjątek: z bawełny wytwarza się zwykle tkaniny miękkie i lekkie.

Która cienka, gęsta tkanina bawełniana służy do szycia bielizny i sukienek?

Ma ona splot płócienny, a jej nazwa należy do handlowych określeń wyrobów z bawełny.

Jak nazywa się gęsta bawełniana tkanina pościelowa na wsypy?

Na liście handlowych nazw tkanin z tego włókna znajdziemy też perkal, satynę i batyst.

Jak nazywa się gęsta, połyskliwa bawełniana tkanina podszewkowa?

Zanim materiał trafi do krawca, przechodzi procesy wykończenia, takie jak wybielanie i farbowanie.

Która z tych nazw oznacza grubą bawełnianą tkaninę techniczną?

Wśród handlowych nazw tkanin z tego włókna są też znane z odzieży sztruks i popelina.

Którą bawełnianą tkaninę podszewkową określa się jako wysokogatunkową?

Podszewki szyje się też z innej tkaniny z tego włókna, gęstej i połyskliwej.