Biblioteka Aleksandryjska — 30 ciekawostek

Czyja interwencja w wojnę Kleopatry z bratem wywołała pożar Aleksandrii w latach 48–47 p.n.e.?

Ogień strawił część zbiorów, ale starożytni autorzy podają sprzeczne liczby, a Kasjusz Dion pisze tylko o pożarze stoczni i magazynów.

Który władca założył Bibliotekę Aleksandryjską, największą bibliotekę starożytnego świata?

Biblioteka działała w Aleksandrii od III wieku p.n.e., a w dawnych dziełach nazywano ją Wielką Biblioteką lub Biblioteką Królewską.

Kogo czczono w aleksandryjskim Muzeum, przy którym działała słynna biblioteka?

Kult miał praktyczny charakter: wyrażał się w warsztatach literackich prowadzonych pod kierunkiem naukowców i literatów.

Kto najczęściej mógł przeglądać księgozbiór głównej biblioteki w starożytnej Aleksandrii?

Biblioteka była bardziej akademią niż magazynem zwojów: naukowcy tu mieszkali, prowadzili badania i nauczali.

Podczas jakich podbojów w VII wieku miał, według legendy, przepaść zbiór z Serapejonu?

Żaden świadek tamtej epoki nie wspomina jednak o pożarze biblioteki, a historycy uważają tę opowieść za anegdotę.

Co, według anegdoty Galena, dostawały statki w zamian za zwoje oddane w porcie Aleksandrii?

Podobnie każdy, kto wjeżdżał do miasta z księgą, musiał zostawić ją w depozycie biblioteki do czasu przepisania.

Zespół archeologów z Egiptu i którego kraju ogłosił w 2004 roku odkrycie ruin w Aleksandrii?

Chodziło o ruiny dzielnicy królewskiej, choć z punktu widzenia archeologii lokalizacja samej biblioteki wciąż nie jest pewna.

Jak nazywa się przekład, który powstał przy Muzejonie w Aleksandrii?

Prace nie ograniczały się do tekstów greckich: egipski kapłan Manethon napisał w grece „Historię Egiptu”.

W świątyni którego boga przechowywano pomocniczy zbiór Biblioteki Aleksandryjskiej?

Filia składała się z ogólnodostępnych pozycji i literatury edukacyjnej, a korzystać z niej mogli mieszkańcy miasta.

Który uczony z Aleksandrii uchodzi za założyciela bibliografii naukowej?

Jako pierwszy podszedł naukowo do katalogowania zbiorów, a Księga Suda przypisuje mu aż 800 dzieł.

Czyja biblioteka, zakupiona przez Ptolemeusza, miała stanowić podstawę zbiorów w Aleksandrii?

Tak podaje Atenajos, choć mogło chodzić nie o cały księgozbiór, lecz o zbiór dzieł samego filozofa.

Za czyją radą władca Egiptu miał zainicjować założenie Biblioteki Aleksandryjskiej?

Filozof nie mógł przebywać w Aleksandrii przed 297 rokiem p.n.e., więc brał udział raczej w późniejszym gromadzeniu zbiorów.

Z której biblioteki Marek Antoniusz miał przewieźć zbiory do Aleksandrii dla Kleopatry?

Dar miał liczyć 200 tysięcy woluminów i zrekompensować straty po pożarze.

Kim na dworze był, zgodnie z tradycją, zarządca Biblioteki Aleksandryjskiej?

Tradycja ta wywodziła się z III wieku p.n.e., czyli z pierwszego stulecia istnienia biblioteki.

Który historyk w XVIII wieku obwinił chrześcijan o zniszczenie Biblioteki Aleksandryjskiej?

Zrobił to w monumentalnym dziele „Zmierzch Cesarstwa Rzymskiego”, które przedstawiło temat w nowym świetle.

Który cesarz, odwiedzając Aleksandrię w II wieku, powołał kilku nowych członków Muzejonu?

Jego politykę wobec tej instytucji kontynuowali Antoninus Pius i Marek Aureliusz.

Który Ptolemeusz kazał przeszukać rejon śródziemnomorski i sprowadzać pisma do Aleksandrii?

Niektóre z tych pism kupowano, inne tylko przepisywano; władca dopytywał też o liczbę zgromadzonych zwojów.

Czym są pseudoepigrafy, z którymi zmagali się katalogujący zbiory w Aleksandrii?

Katalogowanie utrudniało też to, że pisarze często nosili takie same imiona, a przy przepisywaniu powstawały pomyłki i opuszczenia.

Ile ksiąg, według Seneki, utracono w pożarze Aleksandrii w I wieku p.n.e.?

Paweł Orozjusz podawał liczbę dziesięć razy większą, czyli 400 tysięcy ksiąg.

Który cesarz rzymski w 273 roku doszczętnie zniszczył główny księgozbiór w Aleksandrii?

Zburzona i spalona została wtedy cała dzielnica królewska, natomiast mniejsza filia przy świątyni działała dalej.

Do jakiej grupy filozofów należeli współtwórcy zbiorów Biblioteki Aleksandryjskiej?

Wzorem dla aleksandryjskiej instytucji mogły być sale i biblioteka, które Teofrast z Eresos zbudował dla tej szkoły.

Który cesarz zezwolił patriarsze Teofilowi na zniszczenie pogańskich świątyń w Aleksandrii?

Wśród burzonych świątyń był Serapejon; prawdopodobnie wtedy przepadł też przechowywany w nim księgozbiór.

W której dzielnicy Aleksandrii mieścił się główny zbiór tamtejszej biblioteki?

Zbiór przechowywano w pałacu królewskim i nie był on dostępny dla wszystkich: przeglądać go mogli tylko wybrani.

Który kalif miał, według podania z XIII wieku, wydać w 641 roku rozkaz wodzowi Amrowi?

Opowieść uchodzi wśród specjalistów za anegdotę o zniszczeniu biblioteki, ale w literaturze popularnej bywa podawana jako fakt.

Jakie kamienne znalezisko z 1847 roku uchodzi za ślad Biblioteki Aleksandryjskiej?

Służyła prawdopodobnie do przechowywania książek, a dziś znajduje się w Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu.

Za którego cesarza, w 216 roku, Aleksandrię wydano rzymskim żołnierzom na rabunek?

Rabunek przyczynił się do uszkodzenia księgozbioru, a kustosze i bibliotekarze stracili w tym czasie szereg dawnych przywilejów.

Czyj bunt tłumił rzymski cesarz, gdy w 273 roku spalił dzielnicę królewską w Aleksandrii?

Prawdopodobnie właśnie wtedy przepadł główny księgozbiór; daty zniszczenia mniejszej filii nie da się dokładnie określić.

Który cesarz kazał wznieść przy Muzejonie w Aleksandrii budynek do czytania dzieł cesarskich?

Wspomina o tym Swetoniusz, a niektórzy badacze widzą w tej informacji zapowiedź początku upadku biblioteki.

Który zmarły w 405 roku matematyk był jednym z ostatnich uczonych Biblioteki Aleksandryjskiej?

Był także filozofem, a wiadomość o jego pracy w tej instytucji przekazuje Księga Suda.

Który bizantyjski uczony z XII wieku pisał w scholiach o Bibliotece Aleksandryjskiej?

Z jego scholiów można zaczerpnąć szereg ważnych wiadomości, choć autor nie podaje źródła swoich danych.