Biologia i DNA — 30 ciekawostek

Co oznacza greckie słowo „bios”, od którego wzięła się nazwa biologii?

Drugi człon nazwy, „logos”, znaczy słowo lub nauka; część obszarów biologii zalicza się do nauk ścisłych.

Wynalezienie jakiego przyrządu położyło podwaliny pod teorię komórki?

Ten sam wynalazek umożliwił badanie mikroorganizmów, niewidocznych gołym okiem.

Jaką główną przyczynę różnic międzypokoleniowych wskazał darwinizm?

To samo stulecie przyniosło obalenie teorii samorództwa i pierwsze prace z zakresu genetyki.

Który dział biologii bada istoty ludzkie?

Botanika zajmuje się roślinami, a zoologia zwierzętami; na poziomie molekularnym życie badają biochemia i genetyka molekularna.

Które formy życia na Ziemi nie są zbudowane z komórek?

Wszystkie organizmy komórkowe mają też podobne procesy rozwojowe, a ich kod genetyczny jest niemal uniwersalny.

Czyje prace zapoczątkowały genetykę?

Ogłoszenie wyników tych badań na początku XX wieku doprowadziło do gwałtownego rozwoju genetyki jako osobnej dyscypliny.

Która nauka bada życie na etapie rozwoju zarodkowego?

Rozwój całego organizmu od zapłodnionego jaja aż do śmierci bada z kolei ontogeneza.

Z jaką zasadą łączy się adenina w komplementarnej parze zasad DNA?

Reszty cukrowe i fosforanowe leżą na zewnątrz helisy, a sparowane zasady są skierowane do jej wnętrza.

Która jednostka systematyczna znajduje się bezpośrednio poniżej rzędu?

Pełny porządek prowadzi od królestwa przez typ, gromadę i rząd aż do rodzaju i pojedynczego gatunku.

Czym w nazwie Homo sapiens jest słowo „Homo”?

Nazwę systematyczną pisze się zwykle kursywą, pierwszy człon wielką literą, a drugi małą.

Gdzie u prokariontów zlokalizowany jest DNA?

U eukariontów materiał genetyczny znajduje się przede wszystkim w jądrach komórek, a u wirusów w kapsydach.

Którzy dwaj uczeni rozpoczęli klasyfikację gatunków?

Obaj badali także powstawanie i zachowanie organizmów, a w XVIII i XIX wieku botanika i zoologia stały się uznanymi dyscyplinami.

Która dziedzina zajmuje się przepływem energii w układach biologicznych?

Badania na poziomie komórkowym należą do biologii komórki, a skalę wielokomórkową opisują fizjologia, anatomia i histologia.

Jakimi wiązaniami połączone są ze sobą komplementarne zasady w podwójnej helisie DNA?

Strukturę dodatkowo stabilizują oddziaływania warstwowe pomiędzy sąsiednimi zasadami nukleinowymi.

Jaki błędny mechanizm przemian ewolucyjnych postulował lamarkizm?

Lamarkizm poprawnie powiązał ewolucję z przystosowaniem organizmów do środowiska, pomylił się jedynie co do mechanizmu zmian.

Kto obok Darwina jest uznawany za współodkrywcę teorii ewolucji przez selekcję naturalną?

Darwin zsyntetyzował w swojej teorii także wyniki badań embriologii i paleontologii.

Która z zasad azotowych DNA należy do zasad purynowych?

Drugą zasadą purynową jest adenina; wraz z deoksyrybozą zasady tworzą deoksynukleozydy dA, dG, dC i T.

Badania którego podróżnika dały początek biogeografii, ekologii i etologii?

Badał on, na ile położenie geograficzne wpływa na zależności między organizmami a ich otoczeniem.

Które trzy działy wyróżnia się na najwyższym poziomie „taksonomicznego” podziału biologii?

Biologię porównuje się do tortu: sektory pionowe dzielą ją według grup organizmów, a warstwy poziome według poziomu badań.

Ile lat temu pojawił się uniwersalny wspólny przodek wszystkich organizmów na Ziemi?

Za definitywny dowód wspólnego pochodzenia bakterii, archeowców i jądrowców uznaje się uniwersalność kodu genetycznego.

Którzy dwaj badacze epoki nowożytnej stosowali eksperyment i obserwację w badaniu anatomii i fizjologii?

Renesans ożywił zainteresowanie empiryzmem, a odkrycia geograficzne przyniosły opisy wielu nowych gatunków.

Jakie trzy królestwa wyróżniają współczesne, alternatywne systemy klasyfikacji organizmów?

Tradycyjny system pięciu królestw obejmował prokarionty, protisty, grzyby, rośliny i zwierzęta, lecz wielu naukowców uważa go za przestarzały.

Jaki dodatkowy mechanizm ewolucji objęła współczesna synteza teorii ewolucji?

Historię ewolucyjną gatunków i ich genealogiczne powiązania z innymi gatunkami nazywa się filogenezą.

Upadek jakiego poglądu przyspieszyły postępy biologii molekularnej w XX wieku?

Kluczem było ustalenie budowy i funkcji makromolekuł charakterystycznych dla organizmów żywych, takich jak białka i kwasy nukleinowe.

Jak nazywa się nauka zajmująca się ochroną gatunków i ekosystemów?

Niezależne populacje i ich siedliska badają natomiast ekologia oraz biologia ewolucyjna.

Kto ukuł regułę „Omne vivum ex ovo” – wszelkie życie pochodzi z jaja?

Reguła ta obaliła wiarę w samorództwo i oznacza nieprzerwaną ciągłość życia od jego powstania do dziś.

W którym roku Treviranus i Lamarck niezależnie zaproponowali termin „biologia”?

Dopiero wtedy pojawiła się koncepcja biologii jako spójnej i odrębnej dziedziny nauki.

Która forma DNA tworzy lewoskrętną podwójną helisę?

Dwa łańcuchy DNA biegną antyrównolegle: koniec 5′ jednej nici leży naprzeciw końca 3′ drugiej.

Od którego roku Międzynarodowa Unia Nauk Biologicznych koordynuje prace towarzystw naukowych?

Biolodzy bywają wyróżniani Medalem Copleya, Nagrodą Shawa oraz Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.

Jaka zasada zastępuje tyminę w DNA bakteriofagów PBS2?

Ta sama zasada powstaje też w DNA wskutek deaminacji cytozyny, tworząc nukleozyd 2′-deoksyurydynę.