Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Biologia to nauka o życiu – od pochodzenia pierwszych organizmów po działanie genów i ekosystemów. Jej historia prowadzi od Arystotelesa i Galena, przez Linneusza i Darwina, aż po odkrycie struktury DNA. Quiz sprawdza, co wiesz o dziejach i podziale biologii, teorii ewolucji, klasyfikacji organizmów oraz o kwasie deoksyrybonukleinowym: jego budowie, długości, odkrywcach i zastosowaniu w kryminalistyce. Pytania mają różny poziom trudności, od szkolnych podstaw po fakty dla ekspertów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Co oznacza greckie słowo „bios”, od którego wzięła się nazwa biologii?
życie
Drugi człon nazwy, „logos”, znaczy słowo lub nauka; część obszarów biologii zalicza się do nauk ścisłych.
Q 02Wynalezienie jakiego przyrządu położyło podwaliny pod teorię komórki?
mikroskopu
Ten sam wynalazek umożliwił badanie mikroorganizmów, niewidocznych gołym okiem.
Q 03Jaką główną przyczynę różnic międzypokoleniowych wskazał darwinizm?
dobór naturalny
To samo stulecie przyniosło obalenie teorii samorództwa i pierwsze prace z zakresu genetyki.
Q 04Który dział biologii bada istoty ludzkie?
antropologia
Botanika zajmuje się roślinami, a zoologia zwierzętami; na poziomie molekularnym życie badają biochemia i genetyka molekularna.
Q 05Które formy życia na Ziemi nie są zbudowane z komórek?
wirusy
Wszystkie organizmy komórkowe mają też podobne procesy rozwojowe, a ich kod genetyczny jest niemal uniwersalny.
Q 06Czyje prace zapoczątkowały genetykę?
Gregora Mendla
Ogłoszenie wyników tych badań na początku XX wieku doprowadziło do gwałtownego rozwoju genetyki jako osobnej dyscypliny.
Q 07Która nauka bada życie na etapie rozwoju zarodkowego?
embriologia
Rozwój całego organizmu od zapłodnionego jaja aż do śmierci bada z kolei ontogeneza.
Q 08Z jaką zasadą łączy się adenina w komplementarnej parze zasad DNA?
tymina
Reszty cukrowe i fosforanowe leżą na zewnątrz helisy, a sparowane zasady są skierowane do jej wnętrza.
Q 09Która jednostka systematyczna znajduje się bezpośrednio poniżej rzędu?
rodzina
Pełny porządek prowadzi od królestwa przez typ, gromadę i rząd aż do rodzaju i pojedynczego gatunku.
Q 10Czym w nazwie Homo sapiens jest słowo „Homo”?
nazwą rodzajową
Nazwę systematyczną pisze się zwykle kursywą, pierwszy człon wielką literą, a drugi małą.
Q 11Gdzie u prokariontów zlokalizowany jest DNA?
cytoplazma
U eukariontów materiał genetyczny znajduje się przede wszystkim w jądrach komórek, a u wirusów w kapsydach.
Q 12Którzy dwaj uczeni rozpoczęli klasyfikację gatunków?
Linneusz i Buffon
Obaj badali także powstawanie i zachowanie organizmów, a w XVIII i XIX wieku botanika i zoologia stały się uznanymi dyscyplinami.
Q 13Która dziedzina zajmuje się przepływem energii w układach biologicznych?
biofizyka
Badania na poziomie komórkowym należą do biologii komórki, a skalę wielokomórkową opisują fizjologia, anatomia i histologia.
Q 21Którzy dwaj badacze epoki nowożytnej stosowali eksperyment i obserwację w badaniu anatomii i fizjologii?
Wesaliusz i Harvey
Renesans ożywił zainteresowanie empiryzmem, a odkrycia geograficzne przyniosły opisy wielu nowych gatunków.
Q 22Jakie trzy królestwa wyróżniają współczesne, alternatywne systemy klasyfikacji organizmów?
archeowce, bakterie i jądrowce
Tradycyjny system pięciu królestw obejmował prokarionty, protisty, grzyby, rośliny i zwierzęta, lecz wielu naukowców uważa go za przestarzały.
Q 23Jaki dodatkowy mechanizm ewolucji objęła współczesna synteza teorii ewolucji?
dryf genetyczny
Q 14Jakimi wiązaniami połączone są ze sobą komplementarne zasady w podwójnej helisie DNA?
wodorowymi
Strukturę dodatkowo stabilizują oddziaływania warstwowe pomiędzy sąsiednimi zasadami nukleinowymi.
Q 15Jaki błędny mechanizm przemian ewolucyjnych postulował lamarkizm?
dziedziczenie cech nabytych
Lamarkizm poprawnie powiązał ewolucję z przystosowaniem organizmów do środowiska, pomylił się jedynie co do mechanizmu zmian.
Q 16Kto obok Darwina jest uznawany za współodkrywcę teorii ewolucji przez selekcję naturalną?
Alfred Russel Wallace
Darwin zsyntetyzował w swojej teorii także wyniki badań embriologii i paleontologii.
Q 17Która z zasad azotowych DNA należy do zasad purynowych?
guanina
Drugą zasadą purynową jest adenina; wraz z deoksyrybozą zasady tworzą deoksynukleozydy dA, dG, dC i T.
Q 18Badania którego podróżnika dały początek biogeografii, ekologii i etologii?
Alexandra von Humboldta
Badał on, na ile położenie geograficzne wpływa na zależności między organizmami a ich otoczeniem.
Q 19Które trzy działy wyróżnia się na najwyższym poziomie „taksonomicznego” podziału biologii?
zoologia, botanika i mikrobiologia
Biologię porównuje się do tortu: sektory pionowe dzielą ją według grup organizmów, a warstwy poziome według poziomu badań.
Q 20Ile lat temu pojawił się uniwersalny wspólny przodek wszystkich organizmów na Ziemi?
3,5 mld lat
Za definitywny dowód wspólnego pochodzenia bakterii, archeowców i jądrowców uznaje się uniwersalność kodu genetycznego.
Historię ewolucyjną gatunków i ich genealogiczne powiązania z innymi gatunkami nazywa się filogenezą.
Q 24Upadek jakiego poglądu przyspieszyły postępy biologii molekularnej w XX wieku?
witalizmu
Kluczem było ustalenie budowy i funkcji makromolekuł charakterystycznych dla organizmów żywych, takich jak białka i kwasy nukleinowe.
Q 25Jak nazywa się nauka zajmująca się ochroną gatunków i ekosystemów?
sozologia
Niezależne populacje i ich siedliska badają natomiast ekologia oraz biologia ewolucyjna.
Q 26Kto ukuł regułę „Omne vivum ex ovo” – wszelkie życie pochodzi z jaja?
William Harvey
Reguła ta obaliła wiarę w samorództwo i oznacza nieprzerwaną ciągłość życia od jego powstania do dziś.
Q 27W którym roku Treviranus i Lamarck niezależnie zaproponowali termin „biologia”?
1802
Dopiero wtedy pojawiła się koncepcja biologii jako spójnej i odrębnej dziedziny nauki.
Q 28Która forma DNA tworzy lewoskrętną podwójną helisę?
Z-DNA
Dwa łańcuchy DNA biegną antyrównolegle: koniec 5′ jednej nici leży naprzeciw końca 3′ drugiej.
Q 29Od którego roku Międzynarodowa Unia Nauk Biologicznych koordynuje prace towarzystw naukowych?
1919
Biolodzy bywają wyróżniani Medalem Copleya, Nagrodą Shawa oraz Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.
Q 30Jaka zasada zastępuje tyminę w DNA bakteriofagów PBS2?
uracyl
Ta sama zasada powstaje też w DNA wskutek deaminacji cytozyny, tworząc nukleozyd 2′-deoksyurydynę.