Blaise Pascal — 30 ciekawostek

Który przyrząd medyczny należy do wynalazków Blaise’a Pascala?

Wynalazek wiązał się z badaniami nad zasadami rządzącymi płynami; z tych samych rozważań wyrosło urządzenie zwielokrotniające siłę.

Co w latach 70. XX wieku nazwano na cześć Blaise’a Pascala?

Być może zdecydował o tym fakt, że uczony skonstruował jeden z pierwszych kalkulatorów mechanicznych.

W którym francuskim mieście urodził się w 1623 roku Blaise Pascal?

Przyszły uczony wcześnie stracił matkę, a wychowaniem i edukacją trojga dzieci zajął się samodzielnie ojciec, Étienne.

Którą grę kasynową w nowoczesnej postaci miał wynaleźć Blaise Pascal?

Ten sam uczony uruchomił w Paryżu pierwsze linie komunikacji miejskiej, na których karoce kursowały według stałych rozkładów.

Jaki francuski tytuł noszą „Myśli” Blaise’a Pascala?

Obok „Prowincjałek” to najbardziej znane dzieło autora; oba powstały po mistycznym przeżyciu, które odwiodło go od nauk ścisłych.

Czym ojciec zabronił zajmować się Blaise’owi Pascalowi do piętnastego roku życia?

Étienne obawiał się, że zainteresowania syna będą kolidować z nauką łaciny i greki; zakaz nie przetrwał jednak długo.

Ile lat miał Blaise Pascal w chwili śmierci?

Uczony od młodości zmagał się ze słabym zdrowiem, a autopsja ujawniła poważne problemy żołądkowe i uszkodzenia mózgu.

Z którym matematykiem Blaise Pascal wymieniał w 1654 roku listy o grach hazardowych?

Do korespondencji skłoniły go rozważania znajomego, Chevaliera de Méré; z tej wymiany wyrosła matematyczna teoria prawdopodobieństwa.

Jaki nurt teologiczny, surową odmianę augustynizmu, reprezentował Blaise Pascal?

Nurt ten, bliski kalwinizmowi, został później potępiony przez Kościół katolicki.

Czym podróżowali pasażerowie linii komunikacyjnej stworzonej przez Pascala w Paryżu?

Linia ruszyła w roku śmierci uczonego i była prawdopodobnie pierwszą taką na świecie; to jego ostatnie znaczące osiągnięcie.

Członków którego zakonu Blaise Pascal krytykował w „Prowincjałkach” za kazuistykę?

Autor ukazał tę metodę etyczną jako sposób usprawiedliwiania niemoralnego postępowania skomplikowanymi wywodami; wymienił m.in. Antonia Escobara.

Obecności czego w zamkniętej rurce z rtęcią dowodził Blaise Pascal w pracy z 1647 roku?

Rozprawa opisywała też zależność między ciśnieniem powietrza a poziomem słupa cieczy; wielu ówczesnych uczonych wolało wierzyć w niewidzialną materię.

Który filozof nie chciał uwierzyć, że „Esej o stożkach” napisał nastoletni Blaise Pascal?

Rękopis wydał mu się tak dojrzały i skomplikowany, że za autora uznał ojca chłopca, Étienne’a.

Do którego klasztoru przeniosła się na początku 1652 roku siostra Blaise’a Pascala?

Brat długo się temu sprzeciwiał: potrzebował opieki, a wraz z siostrą do zgromadzenia miała trafić jej część spadku po ojcu.

Co sprawiło, że maszyna licząca Blaise’a Pascala nie odniosła sukcesu komercyjnego?

Urządzenie pozostało ciekawostką i symbolem statusu najbogatszych Francuzów, choć konstruktor ulepszał je jeszcze przez dekadę.

Który władca nakazał w 1660 roku spalenie „Prowincjałek” Blaise’a Pascala?

Seria listów ukazała się pod pseudonimem w ciągu niewiele ponad roku i ściągnęła na autora także krytykę Kościoła.

W którym roku Blaise Pascal zbudował maszynę obliczeniową, by ułatwić ojcu rachunki?

Osiemnastoletni konstruktor nauczył swoje urządzenie dodawania i odejmowania; ojciec zmagał się wówczas z wyczerpującymi kalkulacjami wpływów i należności.

Czym dwunastoletni Blaise Pascal zapisał na ścianie dowód twierdzenia o kątach trójkąta?

Chłopiec samodzielnie wykazał, że suma kątów wewnętrznych trójkąta równa się dwóm kątom prostym, choć ojciec zakazał mu takich zajęć.

Czyje prace uogólnił Blaise Pascal, precyzując pojęcie ciśnienia?

Francuz zbudował replikę przyrządu wynalezionego przez tego Włocha: zamkniętej z jednej strony rurki z rtęcią, odwróconej w misce pełnej tego metalu.

Zestawieniem jakich liczb jest trójkąt Pascala opisany w traktacie z 1653 roku?

Autor nazywał swoje tabelaryczne zestawienie trójkątem arytmetycznym; nazwisko twórcy trafiło do nazwy dopiero później, na jego cześć.

Jaką figurę nazwano „tajemniczą” w „Eseju o stożkach” Blaise’a Pascala?

Autor miał szesnaście lat, gdy przesłał ten krótki traktat do Paryża jako swoje pierwsze poważne opracowanie matematyczne.

Gdzie Blaise Pascal nosił „Pamiątkę”, notatkę spisaną po wizji religijnej z 1654 roku?

Kartkę przekładał do każdego ubrania, które akurat nosił; po jego śmierci przypadkiem znalazł ją jeden ze służących.

W którym mieście Étienne Pascal objął posadę królewskiego komisarza podatków?

Posadę zawdzięczał łasce kardynała Richelieu; w mieście panował wówczas fiskalny chaos wywołany ciągłymi podwyżkami podatków.

Na jaką wojnę Richelieu szukał funduszy, gdy przestał wypłacać odsetki rodzinie Pascalów?

Wartość majątku rodziny spadła wtedy gwałtownie z niecałych 66 tysięcy do około 7300 liwrów.

Co Blaise Pascal nazywał „naturalnym stanem chrześcijanina”, odmawiając pomocy lekarskiej?

Ascetyczny styl życia myśliciela wynikał z przekonania, że cierpienie jest dla człowieka czymś naturalnym, a wręcz koniecznym.

Kto wyreżyserował film biograficzny „Blaise Pascal”, wyemitowany po raz pierwszy w 1971 roku?

W rolę tytułową wcielił się Pierre Arditi; o francuskim myślicielu dyskutują też bohaterowie filmu Érica Rohmera „Moja noc u Maud”.

Jednostką jakiej wielkości, oprócz ciśnienia, jest w układzie SI paskal?

Paskal to jednostka pochodna, równa jednemu niutonowi na metr kwadratowy; nazwę zawdzięcza francuskiemu fizykowi.

W którym roku ukazało się drukiem pierwsze zbiorcze wydanie „Myśli” Blaise’a Pascala?

Zbiór szybko zdobył uznanie i stał się klasyką literatury francuskiej, choć część niewygodnych zapisków redaktorzy usunęli lub zmienili.

Czym nasączano skarpety, które Blaise Pascal nosił dla pobudzenia krążenia w nogach?

Myśliciela dręczyły bóle głowy i pieczenie wnętrzności, a ręce i nogi miał wiecznie zimne.

Za kwadraturę jakiej krzywej Blaise Pascal anonimowo ustanowił w 1658 roku nagrodę?

Pomysł przyszedł mu do głowy po bezsennej nocy, choć po religijnym objawieniu sprzed kilku lat porzucił rozważania matematyczne.