Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Blaise Pascal zdążył w ciągu krótkiego życia zostać matematykiem, fizykiem, wynalazcą, filozofem i pisarzem. Jako nastolatek zbudował maszynę liczącą, a jego nazwisko nosi dziś jednostka ciśnienia. Quiz prowadzi przez całe to życie: od cudownego dziecka uczonego przez ojca, przez spory o próżnię i początki rachunku prawdopodobieństwa, po nawrócenie, „Prowincjałki” i niedokończone „Myśli”. Pytania mają różny stopień trudności, od szkolnych podstaw po szczegóły dla znawców.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Który przyrząd medyczny należy do wynalazków Blaise’a Pascala?
strzykawka
Wynalazek wiązał się z badaniami nad zasadami rządzącymi płynami; z tych samych rozważań wyrosło urządzenie zwielokrotniające siłę.
Q 02Co w latach 70. XX wieku nazwano na cześć Blaise’a Pascala?
język programowania
Być może zdecydował o tym fakt, że uczony skonstruował jeden z pierwszych kalkulatorów mechanicznych.
Q 03W którym francuskim mieście urodził się w 1623 roku Blaise Pascal?
Clermont-Ferrand
Przyszły uczony wcześnie stracił matkę, a wychowaniem i edukacją trojga dzieci zajął się samodzielnie ojciec, Étienne.
Q 04Którą grę kasynową w nowoczesnej postaci miał wynaleźć Blaise Pascal?
ruletkę
Ten sam uczony uruchomił w Paryżu pierwsze linie komunikacji miejskiej, na których karoce kursowały według stałych rozkładów.
Q 05Jaki francuski tytuł noszą „Myśli” Blaise’a Pascala?
Pensées
Obok „Prowincjałek” to najbardziej znane dzieło autora; oba powstały po mistycznym przeżyciu, które odwiodło go od nauk ścisłych.
Q 06Czym ojciec zabronił zajmować się Blaise’owi Pascalowi do piętnastego roku życia?
matematyką
Étienne obawiał się, że zainteresowania syna będą kolidować z nauką łaciny i greki; zakaz nie przetrwał jednak długo.
Q 07Ile lat miał Blaise Pascal w chwili śmierci?
39
Uczony od młodości zmagał się ze słabym zdrowiem, a autopsja ujawniła poważne problemy żołądkowe i uszkodzenia mózgu.
Q 08Z którym matematykiem Blaise Pascal wymieniał w 1654 roku listy o grach hazardowych?
Fermatem
Do korespondencji skłoniły go rozważania znajomego, Chevaliera de Méré; z tej wymiany wyrosła matematyczna teoria prawdopodobieństwa.
Q 09Jaki nurt teologiczny, surową odmianę augustynizmu, reprezentował Blaise Pascal?
jansenizm
Nurt ten, bliski kalwinizmowi, został później potępiony przez Kościół katolicki.
Q 10Czym podróżowali pasażerowie linii komunikacyjnej stworzonej przez Pascala w Paryżu?
omnibusem
Linia ruszyła w roku śmierci uczonego i była prawdopodobnie pierwszą taką na świecie; to jego ostatnie znaczące osiągnięcie.
Q 11Członków którego zakonu Blaise Pascal krytykował w „Prowincjałkach” za kazuistykę?
jezuitów
Autor ukazał tę metodę etyczną jako sposób usprawiedliwiania niemoralnego postępowania skomplikowanymi wywodami; wymienił m.in. Antonia Escobara.
Q 12Obecności czego w zamkniętej rurce z rtęcią dowodził Blaise Pascal w pracy z 1647 roku?
próżni
Rozprawa opisywała też zależność między ciśnieniem powietrza a poziomem słupa cieczy; wielu ówczesnych uczonych wolało wierzyć w niewidzialną materię.
Q 13Który filozof nie chciał uwierzyć, że „Esej o stożkach” napisał nastoletni Blaise Pascal?
Kartezjusz
Rękopis wydał mu się tak dojrzały i skomplikowany, że za autora uznał ojca chłopca, Étienne’a.
Q 21Jaką figurę nazwano „tajemniczą” w „Eseju o stożkach” Blaise’a Pascala?
sześciokąt
Autor miał szesnaście lat, gdy przesłał ten krótki traktat do Paryża jako swoje pierwsze poważne opracowanie matematyczne.
Q 22Gdzie Blaise Pascal nosił „Pamiątkę”, notatkę spisaną po wizji religijnej z 1654 roku?
wszytą w płaszcz
Kartkę przekładał do każdego ubrania, które akurat nosił; po jego śmierci przypadkiem znalazł ją jeden ze służących.
Q 23W którym mieście Étienne Pascal objął posadę królewskiego komisarza podatków?
Rouen
Posadę zawdzięczał łasce kardynała Richelieu; w mieście panował wówczas fiskalny chaos wywołany ciągłymi podwyżkami podatków.
Q 14Do którego klasztoru przeniosła się na początku 1652 roku siostra Blaise’a Pascala?
Port-Royal
Brat długo się temu sprzeciwiał: potrzebował opieki, a wraz z siostrą do zgromadzenia miała trafić jej część spadku po ojcu.
Q 15Co sprawiło, że maszyna licząca Blaise’a Pascala nie odniosła sukcesu komercyjnego?
wygórowana cena
Urządzenie pozostało ciekawostką i symbolem statusu najbogatszych Francuzów, choć konstruktor ulepszał je jeszcze przez dekadę.
Q 16Który władca nakazał w 1660 roku spalenie „Prowincjałek” Blaise’a Pascala?
Ludwik XIV
Seria listów ukazała się pod pseudonimem w ciągu niewiele ponad roku i ściągnęła na autora także krytykę Kościoła.
Q 17W którym roku Blaise Pascal zbudował maszynę obliczeniową, by ułatwić ojcu rachunki?
1642
Osiemnastoletni konstruktor nauczył swoje urządzenie dodawania i odejmowania; ojciec zmagał się wówczas z wyczerpującymi kalkulacjami wpływów i należności.
Q 18Czym dwunastoletni Blaise Pascal zapisał na ścianie dowód twierdzenia o kątach trójkąta?
kawałkiem węgla
Chłopiec samodzielnie wykazał, że suma kątów wewnętrznych trójkąta równa się dwóm kątom prostym, choć ojciec zakazał mu takich zajęć.
Q 19Czyje prace uogólnił Blaise Pascal, precyzując pojęcie ciśnienia?
Torricellego
Francuz zbudował replikę przyrządu wynalezionego przez tego Włocha: zamkniętej z jednej strony rurki z rtęcią, odwróconej w misce pełnej tego metalu.
Q 20Zestawieniem jakich liczb jest trójkąt Pascala opisany w traktacie z 1653 roku?
współczynników dwumiennych
Autor nazywał swoje tabelaryczne zestawienie trójkątem arytmetycznym; nazwisko twórcy trafiło do nazwy dopiero później, na jego cześć.
Q 24Na jaką wojnę Richelieu szukał funduszy, gdy przestał wypłacać odsetki rodzinie Pascalów?
trzydziestoletnią
Wartość majątku rodziny spadła wtedy gwałtownie z niecałych 66 tysięcy do około 7300 liwrów.
Q 25Co Blaise Pascal nazywał „naturalnym stanem chrześcijanina”, odmawiając pomocy lekarskiej?
chorobę
Ascetyczny styl życia myśliciela wynikał z przekonania, że cierpienie jest dla człowieka czymś naturalnym, a wręcz koniecznym.
Q 26Kto wyreżyserował film biograficzny „Blaise Pascal”, wyemitowany po raz pierwszy w 1971 roku?
Roberto Rossellini
W rolę tytułową wcielił się Pierre Arditi; o francuskim myślicielu dyskutują też bohaterowie filmu Érica Rohmera „Moja noc u Maud”.
Q 27Jednostką jakiej wielkości, oprócz ciśnienia, jest w układzie SI paskal?
naprężenia
Paskal to jednostka pochodna, równa jednemu niutonowi na metr kwadratowy; nazwę zawdzięcza francuskiemu fizykowi.
Q 28W którym roku ukazało się drukiem pierwsze zbiorcze wydanie „Myśli” Blaise’a Pascala?
1670
Zbiór szybko zdobył uznanie i stał się klasyką literatury francuskiej, choć część niewygodnych zapisków redaktorzy usunęli lub zmienili.
Q 29Czym nasączano skarpety, które Blaise Pascal nosił dla pobudzenia krążenia w nogach?
brandy
Myśliciela dręczyły bóle głowy i pieczenie wnętrzności, a ręce i nogi miał wiecznie zimne.
Q 30Za kwadraturę jakiej krzywej Blaise Pascal anonimowo ustanowił w 1658 roku nagrodę?
cykloidy
Pomysł przyszedł mu do głowy po bezsennej nocy, choć po religijnym objawieniu sprzed kilku lat porzucił rozważania matematyczne.