Bonsai – sztuka miniaturowych drzew — 30 ciekawostek

Czym owija się gałęzie bonsai, aby zachowały nadany im kształt?

Drzewko bonsai nigdy nie jest „skończone” – poza podlewaniem i nawożeniem wymaga przycinania i uszczykiwania pędów.

Co oznacza japoński człon „bon” w słowie bonsai?

Drugi człon, „sai”, oznacza uprawę; w potocznym znaczeniu bonsai to zminiaturyzowana roślina z płytkim systemem korzeniowym.

Czym głównie różnią się od siebie style bonsai?

Doskonała forma bonsai to rezultat wieloletniej pielęgnacji, niekiedy kilku pokoleń ogrodników.

Do jakich warstw społecznych ograniczała się pielęgnacja bonsai przed końcem okresu Edo?

W okresie Edo bonsai podziwiano w ogrodach zakładanych przy rezydencjach możnych.

Jakie drzewo wymienia się jako najmniej cenione w bonsai ze względu na krótkie życie?

Najbardziej cenione są za to bonsai z drzew długowiecznych, takich jak dęby, sosny, cisy, świerki i jałowce.

W jakim celu bohater sztuki „Hachi-no-ki” spalił swoje ukochane drzewka doniczkowe?

W palenisku spłonęły trzy drzewka: śliwa, wiśnia i sosna.

Na terenie czyich rezydencji w okresie Edo powstawały ogrody, w których można było zobaczyć bonsai?

Posiadanie i pielęgnacja bonsai były wtedy jeszcze przywilejem klas wyższych.

Co dosłownie oznacza japońskie słowo banzai, często mylone z bonsai?

Niektóre wydawnictwa błędnie podają też, że słowo bonsai można wymawiać jako bonzai.

W jakim gatunku japońskiego teatru powstała sztuka „Hachi-no-ki” o drzewku doniczkowym?

Sztuka powstała w okresie Azuchi-Momoyama (1573–1603) i przekazuje historię oraz kulturę bonsai.

Jakie dzieła sztuki pokazują, że pod koniec okresu Edo bonsai stało się hobby zwykłych ludzi?

Okres Edo trwał w latach 1603–1868, a po nim nastał okres Meiji.

Jak nazywa się chiński pierwowzór bonsai, niesiony w płytkim naczyniu na malowidle z Mauzoleum Qianling?

Malowidło dowodzi, że w starożytnych Chinach istniało upodobanie do roślin doniczkowych.

Na początku którego okresu powstała znana dziś sztuka bonsai wraz z opisującym ją słowem?

Liczni miłośnicy bonsai pojawili się wtedy w kręgach politycznych i biznesowych, a w domach tworzono miejsca do ekspozycji.

W jakim kształcie formuje się gałęzie w wyprostowanym stylu chokkan?

Gałęzie wyrastają we wszystkich kierunkach, także do tyłu, a najniższa tylna gałąź rośnie między drugą a trzecią gałęzią od dołu.

Iloma kawałkami ziemi Tokiyori obdarował bohatera „Hachi-no-ki” za spalone drzewka?

Każdy z kawałków ziemi kojarzył się z jednym ze spalonych drzewek: śliwką, wiśnią i sosną.

Jakie wrażenie sprawia drzewko w stylu chokkan z gałęziami skierowanymi ku górze?

Gałęzie skierowane ku dołowi lub uformowane poziomo dają z kolei efekt sędziwego drzewa.

Ile lat wstecz sięgają źródła bonsai, kojarzone z malowidłem w grobowcu księcia Li Xiana?

Grobowiec księcia należy do Mauzoleum Qianling w chińskiej prowincji Shaanxi.

Z jakich drzew tworzy się shōhaku-bonsai?

Z drzew i krzewów liściastych, zmieniających kolory w zależności od pory roku, tworzy się z kolei zōki-bonsai.

Jak nazywa się bonsai tworzone z roślin cenionych za piękno kwiatów?

Bonsai z roślin ozdobnych, dających wizualny efekt owocami, to mimono-bonsai.

Pod jaką nazwą znano bonsai przedstawiane na japońskich składanych parawanach?

Parawany byōbu z takimi przedstawieniami tworzono licznie w okresach Muromachi i Edo.

W którym mieście w 1873 roku Japonia po raz pierwszy pokazała bonsai na światowej wystawie?

Pięć lat później cenne okazy bonsai zaprezentowano także na Międzynarodowej Wystawie w Paryżu.

Ile lat temu powstał zwój z najstarszym japońskim wizerunkiem bonsai?

Zwój powstał po okresie Kamakura, a wiedza o nim pochodzi z legend chramu Kasuga-taisha.

Jak ma na imię ubogi pan domu, który w sztuce „Hachi-no-ki” gości wędrownego mnicha?

Początkowo odmawia noclegu, tłumacząc, że są zbyt biedni, ale za namową żony biegnie za mnichem.

W którym okresie bonsai uznano za formę sztuki wartą spopularyzowania na całym świecie?

Okres ten trwał w latach 1912–1926, a rozpoczęta wtedy „kampania sztuki bonsai” trwa do dziś.

Kim był Tokiyori Hōjō, który w „Hachi-no-ki” okazuje się wędrownym mnichem?

Żył w latach 1227–1263 i zebrał wojowników z ośmiu prowincji regionu Kantō, by sprawdzić, czy gospodarz dotrzyma słowa.

Który japoński pisarz opisał bonsai w powieści „Gubijinsō” („Mak polny”)?

Pisał o bonsai także w powieści „Higan sugi made” z 1912 roku.

W którym roku w Tokio odbyła się pierwsza wystawa Kokufu Bonsai Exhibition?

Wystawa odbyła się w Muzeum Sztuki Prefektury Tokijskiej i co roku wraca w to samo miejsce.

Jak nazywa się szkoła chińskiego malarstwa pejzażowego, która zainspirowała styl bunjin-gi?

Szkoła znana też jako bunjin-ga, czyli „malarstwo literatów”; jej malarze nie byli profesjonalnymi artystami.

Jaka dzisiejsza prefektura odpowiada prowincji Kōzuke, gdzie mnich z „Hachi-no-ki” szukał noclegu?

Mnich zatrzymał się w Sano, bo gromadzący się śnieg uniemożliwił mu dalszą pielgrzymkę do Kamakury.

Kto kierował „kampanią sztuki bonsai” jako redaktor naczelny magazynu „Bonsai”?

Utrzymywał, że bonsai to forma sztuki tej samej klasy co malarstwo czy rzeźba, i zasługuje na oficjalne uznanie.

Na jakiej wysokości drzewa formuje się rzadkie gałązki w stylu bunjin-gi?

Wyrafinowaną formę tego stylu uzyskuje się, odrzucając wszystkie zasady stosowane w innych stylach bonsai.