Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Bonsai to sztuka miniaturyzowania drzew i krzewów w płaskich naczyniach. Jej korzenie sięgają około 1300 lat wstecz, do chińskich penzai, a w Japonii rozkwitła w okresach Edo i Meiji, by w okresie Taishō zostać uznana za pełnoprawną formę sztuki. Quiz sprawdza, co wiesz o historii bonsai, legendzie z teatru nō o spalonych drzewkach, klasyfikacji drzewek oraz o podstawowych stylach: od wyprostowanego chokkan po kaskadowy kengai. Znajdziesz tu pytania dla początkujących i dla prawdziwych bonsaistów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Czym owija się gałęzie bonsai, aby zachowały nadany im kształt?
Drutem
Drzewko bonsai nigdy nie jest „skończone” – poza podlewaniem i nawożeniem wymaga przycinania i uszczykiwania pędów.
Q 02Co oznacza japoński człon „bon” w słowie bonsai?
Płaska taca
Drugi człon, „sai”, oznacza uprawę; w potocznym znaczeniu bonsai to zminiaturyzowana roślina z płytkim systemem korzeniowym.
Q 03Czym głównie różnią się od siebie style bonsai?
Kształtem pnia i pochyleniem
Doskonała forma bonsai to rezultat wieloletniej pielęgnacji, niekiedy kilku pokoleń ogrodników.
Q 04Do jakich warstw społecznych ograniczała się pielęgnacja bonsai przed końcem okresu Edo?
Klas wyższych
W okresie Edo bonsai podziwiano w ogrodach zakładanych przy rezydencjach możnych.
Q 05Jakie drzewo wymienia się jako najmniej cenione w bonsai ze względu na krótkie życie?
Topola
Najbardziej cenione są za to bonsai z drzew długowiecznych, takich jak dęby, sosny, cisy, świerki i jałowce.
Q 06W jakim celu bohater sztuki „Hachi-no-ki” spalił swoje ukochane drzewka doniczkowe?
Aby ogrzać pokój gościa
W palenisku spłonęły trzy drzewka: śliwa, wiśnia i sosna.
Q 07Na terenie czyich rezydencji w okresie Edo powstawały ogrody, w których można było zobaczyć bonsai?
Daimyō
Posiadanie i pielęgnacja bonsai były wtedy jeszcze przywilejem klas wyższych.
Q 08Co dosłownie oznacza japońskie słowo banzai, często mylone z bonsai?
„10 tys. lat”
Niektóre wydawnictwa błędnie podają też, że słowo bonsai można wymawiać jako bonzai.
Q 09W jakim gatunku japońskiego teatru powstała sztuka „Hachi-no-ki” o drzewku doniczkowym?
Nō
Sztuka powstała w okresie Azuchi-Momoyama (1573–1603) i przekazuje historię oraz kulturę bonsai.
Q 10Jakie dzieła sztuki pokazują, że pod koniec okresu Edo bonsai stało się hobby zwykłych ludzi?
Drzeworyty ukiyo-e
Okres Edo trwał w latach 1603–1868, a po nim nastał okres Meiji.
Q 11Jak nazywa się chiński pierwowzór bonsai, niesiony w płytkim naczyniu na malowidle z Mauzoleum Qianling?
Penzai
Malowidło dowodzi, że w starożytnych Chinach istniało upodobanie do roślin doniczkowych.
Q 12Na początku którego okresu powstała znana dziś sztuka bonsai wraz z opisującym ją słowem?
Meiji
Liczni miłośnicy bonsai pojawili się wtedy w kręgach politycznych i biznesowych, a w domach tworzono miejsca do ekspozycji.
Q 13W jakim kształcie formuje się gałęzie w wyprostowanym stylu chokkan?
Piramidy
Gałęzie wyrastają we wszystkich kierunkach, także do tyłu, a najniższa tylna gałąź rośnie między drugą a trzecią gałęzią od dołu.
Q 21Ile lat temu powstał zwój z najstarszym japońskim wizerunkiem bonsai?
700
Zwój powstał po okresie Kamakura, a wiedza o nim pochodzi z legend chramu Kasuga-taisha.
Q 22Jak ma na imię ubogi pan domu, który w sztuce „Hachi-no-ki” gości wędrownego mnicha?
Tsuneyo
Początkowo odmawia noclegu, tłumacząc, że są zbyt biedni, ale za namową żony biegnie za mnichem.
Q 23W którym okresie bonsai uznano za formę sztuki wartą spopularyzowania na całym świecie?
Taishō
Okres ten trwał w latach 1912–1926, a rozpoczęta wtedy „kampania sztuki bonsai” trwa do dziś.
Q 24Kim był Tokiyori Hōjō, który w „Hachi-no-ki” okazuje się wędrownym mnichem?
Q 14Iloma kawałkami ziemi Tokiyori obdarował bohatera „Hachi-no-ki” za spalone drzewka?
Trzema
Każdy z kawałków ziemi kojarzył się z jednym ze spalonych drzewek: śliwką, wiśnią i sosną.
Q 15Jakie wrażenie sprawia drzewko w stylu chokkan z gałęziami skierowanymi ku górze?
Młodości
Gałęzie skierowane ku dołowi lub uformowane poziomo dają z kolei efekt sędziwego drzewa.
Q 16Ile lat wstecz sięgają źródła bonsai, kojarzone z malowidłem w grobowcu księcia Li Xiana?
1300
Grobowiec księcia należy do Mauzoleum Qianling w chińskiej prowincji Shaanxi.
Q 17Z jakich drzew tworzy się shōhaku-bonsai?
Iglastych, wiecznie zielonych
Z drzew i krzewów liściastych, zmieniających kolory w zależności od pory roku, tworzy się z kolei zōki-bonsai.
Q 18Jak nazywa się bonsai tworzone z roślin cenionych za piękno kwiatów?
Hana-mono
Bonsai z roślin ozdobnych, dających wizualny efekt owocami, to mimono-bonsai.
Q 19Pod jaką nazwą znano bonsai przedstawiane na japońskich składanych parawanach?
Bonsan
Parawany byōbu z takimi przedstawieniami tworzono licznie w okresach Muromachi i Edo.
Q 20W którym mieście w 1873 roku Japonia po raz pierwszy pokazała bonsai na światowej wystawie?
Wiedeń
Pięć lat później cenne okazy bonsai zaprezentowano także na Międzynarodowej Wystawie w Paryżu.
Regentem siogunatu Kamakura
Żył w latach 1227–1263 i zebrał wojowników z ośmiu prowincji regionu Kantō, by sprawdzić, czy gospodarz dotrzyma słowa.
Q 25Który japoński pisarz opisał bonsai w powieści „Gubijinsō” („Mak polny”)?
Sōseki Natsume
Pisał o bonsai także w powieści „Higan sugi made” z 1912 roku.
Q 26W którym roku w Tokio odbyła się pierwsza wystawa Kokufu Bonsai Exhibition?
1934
Wystawa odbyła się w Muzeum Sztuki Prefektury Tokijskiej i co roku wraca w to samo miejsce.
Q 27Jak nazywa się szkoła chińskiego malarstwa pejzażowego, która zainspirowała styl bunjin-gi?
Nanga
Szkoła znana też jako bunjin-ga, czyli „malarstwo literatów”; jej malarze nie byli profesjonalnymi artystami.
Q 28Jaka dzisiejsza prefektura odpowiada prowincji Kōzuke, gdzie mnich z „Hachi-no-ki” szukał noclegu?
Gunma
Mnich zatrzymał się w Sano, bo gromadzący się śnieg uniemożliwił mu dalszą pielgrzymkę do Kamakury.
Q 29Kto kierował „kampanią sztuki bonsai” jako redaktor naczelny magazynu „Bonsai”?
Toshio Kobayashi
Utrzymywał, że bonsai to forma sztuki tej samej klasy co malarstwo czy rzeźba, i zasługuje na oficjalne uznanie.
Q 30Na jakiej wysokości drzewa formuje się rzadkie gałązki w stylu bunjin-gi?
Dwie trzecie wysokości
Wyrafinowaną formę tego stylu uzyskuje się, odrzucając wszystkie zasady stosowane w innych stylach bonsai.