Burze i pioruny — 30 ciekawostek

Z intensywnym rozwojem jakich chmur o budowie pionowej związana jest burza?

Takie chmury szybko rosną w górę i przynoszą intensywny opad deszczu, śniegu lub gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne.

Który bóg, władca błyskawic, odpowiadał za burzę w mitologii greckiej?

W wielu dawnych wierzeniach bóstwa odpowiadające za burzę zajmowały najważniejsze miejsca.

Kogo mitologia nordycka określała bogiem burzy i piorunów?

W naturalnych religiach europejskich piorun bywa boskim atrybutem, najczęściej przypisywanym najwyższemu z bogów.

Którego boga, uważanego za władcę słowiańskiego panteonu, symbolizuje piorun?

Dawni Słowianie wierzyli też, że pierwsze uderzenie pioruna zapładnia ziemię.

Jaką woskową świecę zapalano w oknach polskich domów, by uchronić je przed burzą?

Jej nazwa pochodzi od słowa grom; płonąca w oknie miała chronić dom i obejście przed uderzeniami piorunów.

Z jakich telefonów należy unikać korzystania w domu podczas burzy?

Impuls rozchodzący się w przewodach instalacji grozi porażeniem, dlatego sprzęt domowy najlepiej odłączyć od sieci elektrycznej.

Podczas jakich zjawisk geologicznych pioruny powstają w chmurach popiołów i gazów?

Wyładowania wywołuje też tarcie między drobinami pyłu podczas burz pyłowych, a w podobnych chmurach powstają również nad pożarami lasów.

Co powinna zrobić grupa osób, którą burza zaskoczyła na otwartej przestrzeni?

Odstępy do kilkudziesięciu metrów sprawiają, że w razie porażenia część grupy może udzielić pomocy pozostałym.

Co właściwie świeci, gdy na niebie widać błyskawicę?

To samo gwałtowne rozgrzanie wywołuje skok ciśnienia, który rozchodzi się jako fala dźwiękowa, czyli grzmot.

Na czym może usiąść turysta w górach, by podczas burzy odizolować się od podłoża?

Nie należy siadać na stelażu, który może przewodzić prąd elektryczny.

Co wydziela się w dużej ilości, gdy para wodna skrapla się we wznoszącym się powietrzu?

Dzięki temu wilgotne powietrze stygnie wolniej, pozostaje lżejsze od otoczenia i gwałtownie się wznosi, osiągając wysokość nawet powyżej 16 km.

Na której planecie o bardzo rozrzedzonej atmosferze pioruny powstają podczas burz pyłowych?

Wyładowania atmosferyczne zaobserwowano także na innych planetach Układu Słonecznego, między innymi na Saturnie.

Wzdłuż jakich frontów atmosferycznych komórki burzowe układają się w linię szkwału?

Pojedyncze komórki burzowe często łączą się też ze sobą, tworząc multikomórki.

Na którą stronę grani najlepiej zejść w górach przed nadciągającą burzą?

Ze szczytów i grani należy niezwłocznie zejść około 100 metrów niżej, na stronę przeciwną do kierunku zbliżania się burzy.

Symbolem Grup Szturmowych której organizacji był piorun?

Symbol pioruna umieszcza się też na tablicach ostrzegających przed porażeniem prądem elektrycznym.

W dzień jakiego święta tradycyjnie święci się świece mające chronić domy przed piorunami?

Potocznie mówi się o nim święto Matki Boskiej Gromnicznej.

Około ile burz trwa jednocześnie na całym świecie?

W każdej sekundzie dochodzi przy tym na Ziemi do około 100 wyładowań.

Jakie zjawisko pozwala pojedynczej chmurze burzowej przemienić się w superkomórkę?

To zmiany kierunku lub prędkości na różnych wysokościach, które oddzielają prąd wstępujący od zstępującego; taka chmura może istnieć nawet przez wiele godzin.

Jak nazywa się naturalne szkło powstające, gdy piorun stopi krzemionkę zawartą w ziemi?

Takie twory powstają często po uderzeniu pioruna w podłoże zawierające substancje topiące się w wysokiej temperaturze.

Jak nazywa się aparaty chroniące sieci energetyczne przed impulsem elektromagnetycznym pioruna?

Impuls powstaje, gdy prąd pioruna wytwarza krótkotrwałe pole magnetyczne, indukujące napięcie w pobliskich obwodach i urządzeniach.

Z jakiej największej odległości słychać grzmot towarzyszący piorunowi?

Na błysk i grzmot zamienia się tylko niewielka część energii pioruna; większość rozprasza się w powietrzu tworzącym kanał plazmy.

Jakim napięciem nazywa się różnicę potencjałów między stopami po bliskim uderzeniu pioruna?

Dlatego na otwartej przestrzeni najbezpieczniej jest ukucnąć ze złączonymi i podciągniętymi do siebie nogami.

Ile sekund między błyskawicą a grzmotem oddziela w definicji IMGW burzę na miejscu od odległej?

Definicja obowiązuje na stacjach IMGW od 1962 r.; za koniec burzy uznaje się grzmot, po którym przez kwadrans nie słychać następnego.

Jak, obok prekursora, nazywa się wyładowanie pilotujące, od którego zaczyna się piorun?

Często rozdziela się ono na wiele odnóg, z których tylko jedna dociera do celu.

Co tworzą krople wody, które zamarzają gwałtownie unoszone w górę chmury burzowej?

Zderzając się z kryształkami lodu, zyskują niewielki ładunek elektryczny, a potem opadają na dół chmury.

Rozbłyski jakiego promieniowania znad chmur burzowych odkrył w 1994 roku satelita?

Pochodzą one od hamowania elektronów rozpędzonych w górnych warstwach atmosfery do energii 20–40 MeV.

Jak nazywał się celtycki bóg burzy, określany mianem gromowładcy?

W mitologii egipskiej za boga burzy uważano z kolei Seta.

Jak nazywa się bardzo krótkie rozbłyski w kształcie dysku lub torusa 85–100 km nad burzą?

Trwają zaledwie 0,5 ms i są zbyt słabe, by dostrzec je gołym okiem; rejestrują je tylko czułe kamery.

Z pokładu czego po raz pierwszy zaobserwowano w 1989 r. błękitne smugi nad chmurami burzowymi?

Błękitne smugi (blue jets) mają postać wąskich stożków i sięgają od szczytu chmury burzowej do wysokości około 50 km.

Jakiej długości skokami strumienie naładowanych cząstek pioruna pokonują drogę do ziemi?

Cały ten proces może trwać od ok. 10 do ok. 100 ms, a jonizacja powietrza zmniejsza po drodze opór elektryczny.