Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Burza to jedno z najbardziej widowiskowych zjawisk pogodowych: potężne chmury, ulewa, błyskawice i grzmoty. W każdej chwili nad Ziemią trwają ich setki. Quiz sprawdza, jak powstaje chmura burzowa, skąd bierze się piorun i grzmot, jak meteorolodzy liczą burze oraz jak zachować się, gdy burza zaskoczy nas w górach lub w domu. Nie brakuje też pytań o wyładowania ponad chmurami, pioruny na innych planetach i dawne wierzenia związane z gromem.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Z intensywnym rozwojem jakich chmur o budowie pionowej związana jest burza?
Cumulonimbus
Takie chmury szybko rosną w górę i przynoszą intensywny opad deszczu, śniegu lub gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne.
Q 02Który bóg, władca błyskawic, odpowiadał za burzę w mitologii greckiej?
Zeus
W wielu dawnych wierzeniach bóstwa odpowiadające za burzę zajmowały najważniejsze miejsca.
Q 03Kogo mitologia nordycka określała bogiem burzy i piorunów?
Thor
W naturalnych religiach europejskich piorun bywa boskim atrybutem, najczęściej przypisywanym najwyższemu z bogów.
Q 04Którego boga, uważanego za władcę słowiańskiego panteonu, symbolizuje piorun?
Perun
Dawni Słowianie wierzyli też, że pierwsze uderzenie pioruna zapładnia ziemię.
Q 05Jaką woskową świecę zapalano w oknach polskich domów, by uchronić je przed burzą?
Gromnicę
Jej nazwa pochodzi od słowa grom; płonąca w oknie miała chronić dom i obejście przed uderzeniami piorunów.
Q 06Z jakich telefonów należy unikać korzystania w domu podczas burzy?
Stacjonarnych przewodowych
Impuls rozchodzący się w przewodach instalacji grozi porażeniem, dlatego sprzęt domowy najlepiej odłączyć od sieci elektrycznej.
Q 07Podczas jakich zjawisk geologicznych pioruny powstają w chmurach popiołów i gazów?
Erupcji wulkanicznych
Wyładowania wywołuje też tarcie między drobinami pyłu podczas burz pyłowych, a w podobnych chmurach powstają również nad pożarami lasów.
Q 08Co powinna zrobić grupa osób, którą burza zaskoczyła na otwartej przestrzeni?
Rozproszyć się
Odstępy do kilkudziesięciu metrów sprawiają, że w razie porażenia część grupy może udzielić pomocy pozostałym.
Q 09Co właściwie świeci, gdy na niebie widać błyskawicę?
Rozgrzane powietrze
To samo gwałtowne rozgrzanie wywołuje skok ciśnienia, który rozchodzi się jako fala dźwiękowa, czyli grzmot.
Q 10Na czym może usiąść turysta w górach, by podczas burzy odizolować się od podłoża?
Plecaku
Nie należy siadać na stelażu, który może przewodzić prąd elektryczny.
Q 11Co wydziela się w dużej ilości, gdy para wodna skrapla się we wznoszącym się powietrzu?
Ciepło
Dzięki temu wilgotne powietrze stygnie wolniej, pozostaje lżejsze od otoczenia i gwałtownie się wznosi, osiągając wysokość nawet powyżej 16 km.
Q 12Na której planecie o bardzo rozrzedzonej atmosferze pioruny powstają podczas burz pyłowych?
Mars
Wyładowania atmosferyczne zaobserwowano także na innych planetach Układu Słonecznego, między innymi na Saturnie.
Q 13Wzdłuż jakich frontów atmosferycznych komórki burzowe układają się w linię szkwału?
Chłodnych
Pojedyncze komórki burzowe często łączą się też ze sobą, tworząc multikomórki.
Q 21Z jakiej największej odległości słychać grzmot towarzyszący piorunowi?
16–24 km
Na błysk i grzmot zamienia się tylko niewielka część energii pioruna; większość rozprasza się w powietrzu tworzącym kanał plazmy.
Q 22Jakim napięciem nazywa się różnicę potencjałów między stopami po bliskim uderzeniu pioruna?
Krokowym
Dlatego na otwartej przestrzeni najbezpieczniej jest ukucnąć ze złączonymi i podciągniętymi do siebie nogami.
Q 23Ile sekund między błyskawicą a grzmotem oddziela w definicji IMGW burzę na miejscu od odległej?
10 s
Definicja obowiązuje na stacjach IMGW od 1962 r.; za koniec burzy uznaje się grzmot, po którym przez kwadrans nie słychać następnego.
Q 14Na którą stronę grani najlepiej zejść w górach przed nadciągającą burzą?
Zawietrzną
Ze szczytów i grani należy niezwłocznie zejść około 100 metrów niżej, na stronę przeciwną do kierunku zbliżania się burzy.
Q 15Symbolem Grup Szturmowych której organizacji był piorun?
Szarych Szeregów
Symbol pioruna umieszcza się też na tablicach ostrzegających przed porażeniem prądem elektrycznym.
Q 16W dzień jakiego święta tradycyjnie święci się świece mające chronić domy przed piorunami?
Ofiarowania Pańskiego
Potocznie mówi się o nim święto Matki Boskiej Gromnicznej.
Q 17Około ile burz trwa jednocześnie na całym świecie?
1800
W każdej sekundzie dochodzi przy tym na Ziemi do około 100 wyładowań.
Q 18Jakie zjawisko pozwala pojedynczej chmurze burzowej przemienić się w superkomórkę?
Uskoki wiatru
To zmiany kierunku lub prędkości na różnych wysokościach, które oddzielają prąd wstępujący od zstępującego; taka chmura może istnieć nawet przez wiele godzin.
Q 19Jak nazywa się naturalne szkło powstające, gdy piorun stopi krzemionkę zawartą w ziemi?
Fulguryt
Takie twory powstają często po uderzeniu pioruna w podłoże zawierające substancje topiące się w wysokiej temperaturze.
Q 20Jak nazywa się aparaty chroniące sieci energetyczne przed impulsem elektromagnetycznym pioruna?
Ochronniki przepięciowe
Impuls powstaje, gdy prąd pioruna wytwarza krótkotrwałe pole magnetyczne, indukujące napięcie w pobliskich obwodach i urządzeniach.
Q 24Jak, obok prekursora, nazywa się wyładowanie pilotujące, od którego zaczyna się piorun?
Lider
Często rozdziela się ono na wiele odnóg, z których tylko jedna dociera do celu.
Q 25Co tworzą krople wody, które zamarzają gwałtownie unoszone w górę chmury burzowej?
Krupy lodowe
Zderzając się z kryształkami lodu, zyskują niewielki ładunek elektryczny, a potem opadają na dół chmury.
Q 26Rozbłyski jakiego promieniowania znad chmur burzowych odkrył w 1994 roku satelita?
Gamma
Pochodzą one od hamowania elektronów rozpędzonych w górnych warstwach atmosfery do energii 20–40 MeV.
Q 27Jak nazywał się celtycki bóg burzy, określany mianem gromowładcy?
Taranis
W mitologii egipskiej za boga burzy uważano z kolei Seta.
Q 28Jak nazywa się bardzo krótkie rozbłyski w kształcie dysku lub torusa 85–100 km nad burzą?
Elfy
Trwają zaledwie 0,5 ms i są zbyt słabe, by dostrzec je gołym okiem; rejestrują je tylko czułe kamery.
Q 29Z pokładu czego po raz pierwszy zaobserwowano w 1989 r. błękitne smugi nad chmurami burzowymi?
Promu kosmicznego
Błękitne smugi (blue jets) mają postać wąskich stożków i sięgają od szczytu chmury burzowej do wysokości około 50 km.
Q 30Jakiej długości skokami strumienie naładowanych cząstek pioruna pokonują drogę do ziemi?
30–50 m
Cały ten proces może trwać od ok. 10 do ok. 100 ms, a jonizacja powietrza zmniejsza po drodze opór elektryczny.