Dmitrij Mendelejew — 30 ciekawostek

W którym mieście w 1834 roku urodził się chemik Dmitrij Mendelejew?

Zmarł w 1907 roku w Petersburgu jako laureat Medalu Copleya i odkrywca prawa okresowości pierwiastków chemicznych.

Za jakie osiągnięcie Komitet Noblowski nominował Mendelejewa do nagrody w dziedzinie chemii?

Wniosek poparła sekcja chemiczna Akademii, co było właściwie równoznaczne z przyznaniem nagrody – a jednak skończyło się inaczej.

Jaką zawartość etanolu w wódce miały określić carskie ukazy z 1894 roku?

Trunek przyjęty oficjalnie jako narodowy, o nazwie Moskiewski Specjał, został przy tym opatentowany.

Jakie potoczne pojęcie Mendelejew miał naukowo sprecyzować w przepisach o spirytualiach?

Wcześniej było ono niejasne; uczonemu przypisuje się też opracowanie nowych państwowych przepisów o produkcji takich trunków.

Który konflikt zbrojny przerwał karierę dydaktyczną Mendelejewa na południu Rosji?

Mendelejew pracował wtedy jako wykładowca nauk przyrodniczych w gimnazjum, dokąd trafił zaraz po studiach.

Co Mendelejew robił godzinami bez przerwy, szukając rozwiązania jakiegoś problemu?

Kręcił je sam z ulubionego tytoniu, a żona Anna wiedziała, że w takich chwilach trzeba zostawić go w spokoju.

Jaka choroba zmusiła Mendelejewa do wyjazdu na Krym po studiach w 1855 roku?

Półwysep słynął z uzdrowiskowego klimatu, a młody absolwent był w fatalnym stanie zdrowia.

Za przykładem którego pisarza Mendelejew nosił obszerną, luźną odzież?

Takie ubrania szyła mu własnoręcznie druga żona Anna.

Który rosyjski poeta został mężem Lubow, córki Mendelejewa z drugiego małżeństwa?

Po Lubow w rodzinie uczonego przyszedł na świat Iwan, a później jeszcze para bliźniąt.

Dyrektorem której instytucji był Mendelejew od 1893 roku?

Przypisuje mu się opracowanie tam nowych państwowych przepisów dotyczących produkcji spirytualiów.

Kim w świetle przepisów Cerkwi Mendelejew pozostawał nawet po zakończeniu sprawy rozwodowej?

Rozwód z pierwszą żoną sfinalizowano dopiero miesiąc po drugim ślubie uczonego, gdy udało mu się znaleźć przekupnego duchownego.

Jaki tytuł nosiła rozprawa doktorska, którą Mendelejew obronił 31 stycznia 1865 roku?

Obrona była publiczna, a autor jako pierwszy wyjaśnił w tej pracy zjawisko kontrakcji objętości.

Za którą grupą ujął się Mendelejew, za co minister oświaty przysłał mu list z naganą?

Domagali się oni liberalizacji systemu władzy, a list ministra był ordynarny w tonie.

Jakiego zakładu właścicielką była Maria Dmitrijewna, matka Dmitrija Mendelejewa?

Ojciec uczonego, Iwan Pawłowicz, był dyrektorem gimnazjum i nauczycielem literatury, a sam Dmitrij przyszedł na świat jako najmłodszy z siedemnaściorga dzieci.

W którym mieście uniwersyteckim Mendelejew prowadził badania w latach 1859–1861?

Zajmował się tam między innymi zjawiskiem podciągania kapilarnego i włoskowatości.

Który szwedzki chemik naciskał, by odrzucić noblowską kandydaturę Mendelejewa?

Argumentował, że odkrycie jest zbyt dawne, by nagradzać je za rok 1906, choć sam nie zasiadał w komitecie z dziedziny chemii.

Jaki kraj rodzice Anny Popowej wybrali na jej studia, by rozdzielić ją z Mendelejewem?

Uczony podążył tam za ukochaną, nie bacząc na to, że był już powszechnie znaną osobą.

Które towarzystwo naukowe przyznało Mendelejewowi Medal Copleya?

Siedzibą tego towarzystwa jest Londyn, a rosyjskiego chemika ceniono wtedy w całym europejskim świecie nauki.

Jaka kara spotkała popa, który udzielił Mendelejewowi drugiego ślubu?

Sprawa stała się głośna w kilka dni po ceremonii, ale samego sławnego naukowca władze pozostawiły w spokoju.

Ile lat miała Anna Popowa, gdy w 1876 roku zakochał się w niej Mendelejew?

Jej rodzice starali się nie dopuścić do związku córki z przeszło czterdziestoletnim mężczyzną.

Na jakim wydziale Głównego Instytutu Pedagogicznego w Petersburgu studiował Mendelejew?

Naukę zakończył w 1855 roku, po czym ze względów zdrowotnych wyjechał na południe kraju.

W którym mieście na Krymie Mendelejew wykładał nauki przyrodnicze w I Gimnazjum?

Posadę nauczyciela zajmował krótko – po wyzdrowieniu, w 1857 roku, wrócił do Petersburga.

Po ilu latach od rozwodu prawosławne przepisy z czasów Mendelejewa pozwalały na ponowny ślub?

Pewien rosyjski arystokrata chciał później obejść ten termin i w petycji do cara powołał się na casus słynnego chemika.

W którym roku urażony naganą Mendelejew zrezygnował z posady na Uniwersytecie Petersburskim?

Rezygnację złożył w sierpniu, po tym jak minister oświaty skarcił go listownie.

Krytyka której teorii miała ściągnąć na Mendelejewa odwet przy głosowaniu nad Noblem?

Tak sądzili współcześni tym wydarzeniom, którzy sprzeciw autora tej teorii przypisywali zazdrości i chęci odwetu.

Z czym, według części źródeł, wiązała się standaryzacja mocy rosyjskiej wódki z 1843 roku?

Ta wersja podważa opowieść, że moc trunku ustalono dopiero dzięki pracom Mendelejewa z lat 90. XIX wieku.

Czyj wcześniejszy pomysł zainspirował Mendelejewa do koncepcji podziemnego zgazowania węgla?

Podstawy teoretyczne tej koncepcji opracował pod koniec lat 80., a opublikował na początku lat 90. XIX wieku.

W którym roku Mendelejew został członkiem Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk?

Już rok później Komitet Noblowski nominował go do nagrody w dziedzinie chemii.

Która chemiczka, zapewne na polecenie Mendelejewa, udoskonalała separację platynowców?

Uczony prowadził z nią korespondencję, a jej prace nad tymi metalami przypadły na przełom lat 60. i 70. XIX w.

Który członek szwedzkiej Akademii zgłosił niespodziewanie rywala Mendelejewa do Nobla?

Zrobił to na plenarnym zgromadzeniu, proponując chemika, z którym utrzymywał znajomość.