DNA — 27 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańGdzie u organizmów eukariotycznych zlokalizowany jest przede wszystkim DNA?
DNA jest liniowym, nierozgałęzionym biopolimerem, którego monomerami są deoksyrybonukleotydy; u wirusów znajduje się w kapsydach.
Kto jest autorem modelu podwójnej helisy DNA?
Obaj pracowali wówczas w Medical Research Council Unit w Cavendish Laboratory w Cambridge.
Jaki pięciowęglowy cukier wchodzi w skład nukleotydów DNA?
Pierwszy atom węgla cukru (1′) łączy się wiązaniem N-glikozydowym z zasadą azotową, a grupa przy węglu 5′ jest zestryfikowana resztą fosforanową.
Jak biegną względem siebie dwa łańcuchy dwuniciowego DNA?
Oznacza to, że koniec 5′ jednej nici leży naprzeciw końca 3′ drugiej; dwuniciową formę oznacza się skrótem dsDNA.
Na jakie trzy fazy dzieli się proces replikacji DNA?
Po ostatniej fazie następują przemiany poreplikacyjne, np. metylacja zasad azotowych w specyficznych miejscach.
Jakie wiązania łączą komplementarne pary zasad w cząsteczce DNA?
Strukturę helisy stabilizują dodatkowo oddziaływania warstwowe między sąsiednimi zasadami nukleinowymi.
Jakie białka służą u eukariontów do upakowania długich cząsteczek DNA?
U prokariontów tę samą rolę pełnią białka histonopodobne.
W postaci jakich jednostek zakodowana jest w DNA sekwencja aminokwasów białka?
Według pracy z 2016 roku informacja genetyczna jest zapisana nie tylko w sekwencji nukleotydów, ale także w ułożeniu nici DNA w nukleosomach.
W którym roku ustalono strukturę podwójnej helisy DNA?
Struktura cząsteczki pozostawała zagadką przez prawie sto lat od odkrycia DNA w XIX wieku.
W jakiej postaci występuje DNA w niedzielącej się komórce eukariotycznej?
Tę postać nazywa się niekiedy włóknem 30 nm; najbardziej skondensowaną formą DNA jest z kolei chromosom metafazowy.
Jak określa się replikację, w której każda nowa podwójna nić DNA zawiera jedną nić macierzystą?
Po polsku nazywa się ją też replikacją półzachowawczą; zasady tego procesu są podobne u wszystkich organizmów.
W której fazie cyklu komórkowego zachodzi replikacja DNA?
Replikacja jest procesem endoenergetycznym; źródłem energii dla helikaz są ATP, CTP i GTP.
Jak nazywają się zakończenia liniowych cząsteczek DNA, złożone z krótkich powtórzonych sekwencji?
Terminacja następuje, gdy widełki replikacyjne natkną się na specjalną sekwencję terminacyjną na końcu liniowego DNA.
Jaką długość miałoby ludzkie DNA z jednej komórki somatycznej po połączeniu w jedną nić?
Liczba par zasad w jądrze komórki diploidalnej wynosi w przybliżeniu 6–7 mld – to podwojona liczba par zasad komórki haploidalnej.
Który enzym rozkręca helisę DNA, rozrywając wiązania między jej nićmi?
Topoizomeraza z kolei wprowadza lub usuwa skręty z podwójnej nici, przerywając i ponownie łącząc jedną lub obie nici.
Który enzym uzupełnia brakujące wiązania w szkielecie nowo zsyntetyzowanej nici DNA?
Produktem ubocznym łączenia nukleotydów jest nieorganiczny pirofosforan, uwalniany z zewnętrznych grup fosforanowych.
Jakie fragmenty tworzą nić opóźnioną podczas replikacji DNA?
Nić prowadząca (wiodąca) powstaje w sposób ciągły, zgodnie z kierunkiem przesuwania się widełek replikacyjnych.
Który enzym syntetyzuje starter podczas replikacji DNA?
Starter to krótki odcinek RNA; od jego syntezy zaczyna się również każdy fragment Okazaki.
W jakim kierunku polimeraza DNA syntetyzuje nową nić?
Z tego powodu jedna nić jest syntetyzowana w sposób ciągły, a druga – krótkimi fragmentami w kierunku przeciwnym do ruchu widełek.
Który uczony jako pierwszy odkrył DNA?
Dawniej związek ten nazywano kwasem dezoksyrybonukleinowym; jest wielkocząsteczkowym biopolimerem z grupy kwasów nukleinowych.
Który enzym chroni końce chromosomów przed skracaniem, używając własnego RNA jako matrycy?
Enzym przeprowadza odwrotną transkrypcję końcowych odcinków chromosomu, których zwykłe replikazy nie potrafią dosyntetyzować.
W którym roku brytyjska policja po raz pierwszy wykorzystała profil DNA w kryminalistyce?
W tej pierwszej sprawie podejrzany został uniewinniony; rok później zapadł pierwszy wyrok skazujący oparty na dowodzie z DNA.
Kto był pierwszą osobą skazaną na podstawie dowodu w postaci DNA?
Skazany był brytyjskim piekarzem; rok wcześniej profil DNA po raz pierwszy posłużył policji do uniewinnienia podejrzanego.
Z jaką prędkością przebiega replikacja DNA u bakterii?
U eukariotów replikacja jest znacznie wolniejsza – ok. 50 nukleotydów na sekundę – ale zachodzi równocześnie w wielu miejscach.
Raz na ile nukleotydów zdarza się w przybliżeniu błąd podczas replikacji DNA?
Dla porównania błąd transkrypcji zdarza się raz na 10⁴ nukleotydów; poza tym obie powstałe cząsteczki DNA są identyczne.
Jak nazywa się grupa białek rozwijających widełki replikacyjne?
Widełki replikacyjne powstają po inicjacji i przesuwają się wzdłuż powielanej nici DNA, a rozplecione nici służą jako matryce.
Jakim skrótem oznacza się miejsce rozpoczęcia replikacji w kolistych cząsteczkach DNA?
Takie miejsca inicjacji mają długość ok. 200–300 par nukleotydów; w liniowych chromosomach mogą przebiegać tysiące jednoczesnych replikacji.