Epos o Gilgameszu — 30 ciekawostek

Czego w akadyjskim eposie poszukuje Gilgamesz, legendarny władca Uruk?

Utwór zawiera między innymi opis potopu i powstał na kanwie wcześniejszych sumeryjskich opowieści o tym władcy.

Jakie zwierzę połyka cudowną roślinę, którą Gilgamesz zostawił na brzegu?

Gilgamesz zerwał tę roślinę chwilę wcześniej, a po jej stracie musi wracać do Uruk z niczym.

Jakiego lasu strzegł potwór Huwawa, pokonany przez Gilgamesza i Enkidu?

Sumeryjskie poematy przedstawiają Gilgamesza jako legendarnego herosa, półboga obdarzonego nadludzką siłą.

Wraz z wyjściem z użycia jakiego pisma „Epos o Gilgameszu” popadł w zapomnienie?

Zapomnienie trwało niemal dwa tysiące lat, a samego Gilgamesza późniejsze źródła wzmiankują bardzo rzadko.

Której cywilizacji przewodzi Gilgamesz w grze „Civilization VI”?

Tę samą rolę pełni w dodatku „Beyond the Sword” do gry „Civilization IV”.

W jakiej części Gilgamesz był bogiem według prologu z Tabliczki I eposu?

Prolog chwali go jako wielkiego wojownika i budowniczego miasta Uruk, choć zaraz potem ukazuje go jako ciemiężyciela mieszkańców.

Który polski poeta wspomina Gilgamesza w wierszu „Przesłanie Pana Cogito”?

Wiersz pochodzi z tomu „Pan Cogito” z 1974 roku.

Co bogini miasta Uruk proponuje Gilgameszowi na początku Tabliczki VI eposu?

Gilgamesz odmawia, pomny losu jej poprzednich kochanków.

Wzniesienie czego w Uruk tradycja przypisuje Gilgameszowi?

Odkrycia archeologów potwierdzają, że powstały one po raz pierwszy za panowania dynastii tego władcy, ok. 2700–2500 p.n.e.

Pod jakim akadyjskim imieniem występuje w eposie o Gilgameszu bogini Inanna?

Mściwa bogini zsyła przeciw Gilgameszowi Byka Niebiańskiego, którego ten zabija z pomocą Enkidu.

Jak brzmi akadyjska wersja imienia Huwawy, przerażającego strażnika lasu?

Opis samej potyczki z potworem nie zachował się, ale prawdopodobnie został on pokonany i zabity.

Jaką formę ma starcie Gilgamesza z Enkidu opisane na Tabliczce II eposu?

Gilgamesz zwycięża, ale siła i nieustępliwość przeciwnika zyskują jego trwały szacunek i przyjaźń.

Jaką właściwość ma ziele, do którego Ut-napisztim kieruje Gilgamesza?

To pomoc na pocieszenie: życia wiecznego Gilgamesz uzyskać już nie może.

W bibliotece pałacowej którego asyryjskiego króla odkryto „Epos o Gilgameszu”?

Biblioteka znajdowała się w Niniwie, a sam utwór spisano na dwunastu tabliczkach.

Co jest bezpośrednią przyczyną śmierci Enkidu w eposie o Gilgameszu?

Śmierć jest wyrokiem bogów, a żałobę Gilgamesza i uroczysty pogrzeb przyjaciela opisuje kolejna tabliczka.

Jak ma na imię hierodula, po spotkaniu z którą Enkidu wchodzi do świata ludzi?

Oswojony Enkidu rusza potem do Uruk, gdzie czeka go nieuchronna konfrontacja z królem.

Jakiej próbie Ut-napisztim poddaje Gilgamesza błagającego o życie wieczne?

Gilgamesz tej próby niestety nie przechodzi, więc upragnionego daru nie otrzymuje.

Która bogini jest matką Gilgamesza w mezopotamskich wersjach eposu?

Ojcem był Lugalbanda, król Uruk; w wersji hetyckiej Gilgamesza stwarzają natomiast wielcy bogowie.

Jak po sumeryjsku nazywało się miasto Uruk, którym władał Gilgamesz?

Uruk to akadyjska nazwa tego miasta; jego na wpół legendarny król stał się bohaterem kilku sumeryjskich utworów literackich.

Kim z zawodu jest Siduri, którą Gilgamesz spotyka w starobabilońskich fragmentach eposu?

To spotkanie zachowało się na łączących się ze sobą fragmentach Meissnera i Millarda.

Którą boginię mieszkańcy Uruk proszą o pomoc przeciw ciemiężącemu ich Gilgameszowi?

W odpowiedzi bogini tworzy Enkidu, dzikiego, niecywilizowanego człowieka, który ma pokonać króla.

Kim dla Gilgamesza jest Enkidu w eposach sumeryjskich, inaczej niż w wersji akadyjskiej?

W wersji akadyjskiej Enkidu jest już przyjacielem i towarzyszem władcy Uruk.

Kim dla Gilgamesza był król Kisz, przeciw któremu zbuntował się w sumeryjskim poemacie?

Bunt Gilgamesza został uwieńczony powodzeniem.

W którym kananejskim mieście odnaleziono fragment eposu o Gilgameszu z XIV w. p.n.e.?

Drugi fragment znaleziony poza Mezopotamią pochodzi z Boğazkale, starożytnej Hattusy, stolicy państwa hetyckiego.

Z eposu o którym bohaterze pochodzi opis potopu dodany do eposu o Gilgameszu?

Przy tej samej redakcji, opartej na wcześniejszych wersjach babilońskich, do utworu dodano też prolog.

W jakim słabo poznanym języku zapisano cztery tabliczki o Gilgameszu z Boğazkale?

Poza imionami i pojedynczymi słowami treść tych tekstów pozostaje nieodczytana.

Jak nazywa się hetycki odpowiednik Ut-napisztima w eposie o Gilgameszu?

W wersji hetyckiej to prastary bohater, a nie ocalony z potopu, o którym ta wersja w ogóle nie wspomina.

Kto przełożył na polski wydany w 1936 r. w Warszawie „Gilgameš, poemat asyryjski”?

Józef Wittlin przełożył „Gilgamesza” z niemieckiego, a jego wersja ukazała się pierwotnie w 1922 r.

Kogo mezopotamska tradycja uznawała za autora wersji standardowej eposu o Gilgameszu?

Miał to być kapłan z miasta Uruk, żyjący prawdopodobnie w XII lub XI w. p.n.e.

Jak miał na imię syn Gilgamesza, szósty władca I dynastii z Uruk według listy królów?

Wnuk nosił imię Utulkalama i figuruje na liście jako siódmy władca tej dynastii; imienia żony Gilgamesza nie znamy.