Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Epos o Gilgameszu to akadyjski poemat o legendarnym władcy miasta Uruk, który po stracie przyjaciela wyrusza na poszukiwanie życia wiecznego. Quiz sprawdza znajomość treści dwunastu tabliczek: od stworzenia Enkidu, przez wyprawę do lasu potwora i walkę z Bykiem Niebiańskim, po spotkanie z ocalonym z potopu Ut-napisztimem. Są też pytania o sumeryjskie pierwowzory, wersję hetycką, odkrycie tabliczek w Niniwie, polskie przekłady i ślady Gilgamesza w kulturze popularnej.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Czego w akadyjskim eposie poszukuje Gilgamesz, legendarny władca Uruk?
tajemnicy nieśmiertelności
Utwór zawiera między innymi opis potopu i powstał na kanwie wcześniejszych sumeryjskich opowieści o tym władcy.
Q 02Jakie zwierzę połyka cudowną roślinę, którą Gilgamesz zostawił na brzegu?
wąż
Gilgamesz zerwał tę roślinę chwilę wcześniej, a po jej stracie musi wracać do Uruk z niczym.
Q 03Jakiego lasu strzegł potwór Huwawa, pokonany przez Gilgamesza i Enkidu?
Cedrowego
Sumeryjskie poematy przedstawiają Gilgamesza jako legendarnego herosa, półboga obdarzonego nadludzką siłą.
Q 04Wraz z wyjściem z użycia jakiego pisma „Epos o Gilgameszu” popadł w zapomnienie?
klinowego
Zapomnienie trwało niemal dwa tysiące lat, a samego Gilgamesza późniejsze źródła wzmiankują bardzo rzadko.
Q 05Której cywilizacji przewodzi Gilgamesz w grze „Civilization VI”?
sumeryjskiej
Tę samą rolę pełni w dodatku „Beyond the Sword” do gry „Civilization IV”.
Q 06W jakiej części Gilgamesz był bogiem według prologu z Tabliczki I eposu?
dwóch trzecich
Prolog chwali go jako wielkiego wojownika i budowniczego miasta Uruk, choć zaraz potem ukazuje go jako ciemiężyciela mieszkańców.
Q 07Który polski poeta wspomina Gilgamesza w wierszu „Przesłanie Pana Cogito”?
Zbigniew Herbert
Wiersz pochodzi z tomu „Pan Cogito” z 1974 roku.
Q 08Co bogini miasta Uruk proponuje Gilgameszowi na początku Tabliczki VI eposu?
małżeństwo
Gilgamesz odmawia, pomny losu jej poprzednich kochanków.
Q 09Wzniesienie czego w Uruk tradycja przypisuje Gilgameszowi?
murów miasta
Odkrycia archeologów potwierdzają, że powstały one po raz pierwszy za panowania dynastii tego władcy, ok. 2700–2500 p.n.e.
Q 10Pod jakim akadyjskim imieniem występuje w eposie o Gilgameszu bogini Inanna?
Isztar
Mściwa bogini zsyła przeciw Gilgameszowi Byka Niebiańskiego, którego ten zabija z pomocą Enkidu.
Q 11Jak brzmi akadyjska wersja imienia Huwawy, przerażającego strażnika lasu?
Humbaba
Opis samej potyczki z potworem nie zachował się, ale prawdopodobnie został on pokonany i zabity.
Q 12Jaką formę ma starcie Gilgamesza z Enkidu opisane na Tabliczce II eposu?
zapasy
Gilgamesz zwycięża, ale siła i nieustępliwość przeciwnika zyskują jego trwały szacunek i przyjaźń.
Q 13Jaką właściwość ma ziele, do którego Ut-napisztim kieruje Gilgamesza?
przywraca młodość
To pomoc na pocieszenie: życia wiecznego Gilgamesz uzyskać już nie może.
Q 21Którą boginię mieszkańcy Uruk proszą o pomoc przeciw ciemiężącemu ich Gilgameszowi?
Aruru
W odpowiedzi bogini tworzy Enkidu, dzikiego, niecywilizowanego człowieka, który ma pokonać króla.
Q 22Kim dla Gilgamesza jest Enkidu w eposach sumeryjskich, inaczej niż w wersji akadyjskiej?
sługą
W wersji akadyjskiej Enkidu jest już przyjacielem i towarzyszem władcy Uruk.
Q 23Kim dla Gilgamesza był król Kisz, przeciw któremu zbuntował się w sumeryjskim poemacie?
suzerenem
Bunt Gilgamesza został uwieńczony powodzeniem.
Q 24W którym kananejskim mieście odnaleziono fragment eposu o Gilgameszu z XIV w. p.n.e.?
Q 14W bibliotece pałacowej którego asyryjskiego króla odkryto „Epos o Gilgameszu”?
Aszurbanipala
Biblioteka znajdowała się w Niniwie, a sam utwór spisano na dwunastu tabliczkach.
Q 15Co jest bezpośrednią przyczyną śmierci Enkidu w eposie o Gilgameszu?
choroba
Śmierć jest wyrokiem bogów, a żałobę Gilgamesza i uroczysty pogrzeb przyjaciela opisuje kolejna tabliczka.
Q 16Jak ma na imię hierodula, po spotkaniu z którą Enkidu wchodzi do świata ludzi?
Szamhat
Oswojony Enkidu rusza potem do Uruk, gdzie czeka go nieuchronna konfrontacja z królem.
Q 17Jakiej próbie Ut-napisztim poddaje Gilgamesza błagającego o życie wieczne?
niespania
Gilgamesz tej próby niestety nie przechodzi, więc upragnionego daru nie otrzymuje.
Q 18Która bogini jest matką Gilgamesza w mezopotamskich wersjach eposu?
Ninsun
Ojcem był Lugalbanda, król Uruk; w wersji hetyckiej Gilgamesza stwarzają natomiast wielcy bogowie.
Q 19Jak po sumeryjsku nazywało się miasto Uruk, którym władał Gilgamesz?
Unug
Uruk to akadyjska nazwa tego miasta; jego na wpół legendarny król stał się bohaterem kilku sumeryjskich utworów literackich.
Q 20Kim z zawodu jest Siduri, którą Gilgamesz spotyka w starobabilońskich fragmentach eposu?
karczmarką
To spotkanie zachowało się na łączących się ze sobą fragmentach Meissnera i Millarda.
Megiddo
Drugi fragment znaleziony poza Mezopotamią pochodzi z Boğazkale, starożytnej Hattusy, stolicy państwa hetyckiego.
Q 25Z eposu o którym bohaterze pochodzi opis potopu dodany do eposu o Gilgameszu?
Atra-hasisie
Przy tej samej redakcji, opartej na wcześniejszych wersjach babilońskich, do utworu dodano też prolog.
Q 26W jakim słabo poznanym języku zapisano cztery tabliczki o Gilgameszu z Boğazkale?
huryckim
Poza imionami i pojedynczymi słowami treść tych tekstów pozostaje nieodczytana.
Q 27Jak nazywa się hetycki odpowiednik Ut-napisztima w eposie o Gilgameszu?
Ullu
W wersji hetyckiej to prastary bohater, a nie ocalony z potopu, o którym ta wersja w ogóle nie wspomina.
Q 28Kto przełożył na polski wydany w 1936 r. w Warszawie „Gilgameš, poemat asyryjski”?
Józef Bromski
Józef Wittlin przełożył „Gilgamesza” z niemieckiego, a jego wersja ukazała się pierwotnie w 1922 r.
Q 29Kogo mezopotamska tradycja uznawała za autora wersji standardowej eposu o Gilgameszu?
Sin-leqi-unninni
Miał to być kapłan z miasta Uruk, żyjący prawdopodobnie w XII lub XI w. p.n.e.
Q 30Jak miał na imię syn Gilgamesza, szósty władca I dynastii z Uruk według listy królów?
Urlugal
Wnuk nosił imię Utulkalama i figuruje na liście jako siódmy władca tej dynastii; imienia żony Gilgamesza nie znamy.