Fantasy – gatunek, twórcy i światy — 30 ciekawostek

Kto jest twórcą filmowej ekranizacji „Władcy Pierścieni”, przeboju fantasy XXI wieku?

O rosnącej w XXI wieku popularności fantasy świadczy też bestsellerowy status książek J.K. Rowling.

Która legenda jest jedną z najważniejszych podstaw i źródeł gatunku fantasy?

Autorzy fantasy chętnie sięgają też po mity skandynawskie, celtyckie, greckie czy słowiańskie, nadając takim postaciom jak Merlin i Morgana bardziej ludzki wymiar.

Jak obrazowo, choć w dużym uproszczeniu, bywa nazywana fantasy?

Większość klasycznych dzieł gatunku jest przeznaczona raczej dla dojrzałych czytelników, choć fantasy pisze się też dla dzieci i młodzieży.

Kto jest autorem powieści dla dzieci „Czarnoksiężnik z Krainy Oz”?

Fantastykę dla dzieci akceptowano łatwiej niż tę dla dorosłych, dlatego wielu pisarzy nadawało swoim dziełom postać książki dziecięcej.

Jak po polsku określa się podgatunek heroic fantasy?

Do ważniejszych podgatunków należą też low, dark, high, urban i space fantasy; różni je głównie styl, źródła inspiracji i nastrój utworów.

Na ile tomów George R.R. Martin zaplanował sagę „Pieśń lodu i ognia”?

Początkowo miała to być trylogia, potem cztery, a nawet sześć książek, które autor wyobrażał sobie jako dwie połączone trylogie jednej długiej historii.

Kto zapoczątkował nurt sword & sorcery serią opowieści o Conanie Barbarzyńcy?

Opowieści te powstawały w latach 1932–1936, a cały nurt zdobył szeroką popularność w latach 40. i 50. XX wieku.

Kto stworzył cykl „Ziemiomorze”, który pomógł utwierdzić pozycję fantasy?

Podobną rolę odegrały „Opowieści z Narnii” Clive’a Staplesa Lewisa – kolejna seria, która ugruntowała miejsce gatunku w kulturze.

W którym roku ukazało się pierwsze wydanie „Hobbita” J.R.R. Tolkiena?

„Władca Pierścieni” ukazał się w 1954 roku, a popularność obu dzieł w późnych latach 60. pozwoliła fantasy wkroczyć do głównego nurtu kultury.

Którego zwrotu, typowego dla tradycyjnych baśni, unika się w fantasy?

Fantasy jest przeciwieństwem nieokreśloności i braku precyzji – z tego samego powodu omija sformułowanie „w odległym kraju”.

Na jakim kontynencie przebywają na wygnaniu Viserys i Daenerys z „Pieśni lodu i ognia”?

Leży on na wschód od Siedmiu Królestw, po drugiej stronie Wąskiego Morza; Daenerys podbija tam Zatokę Niewolniczą.

Jaka odmiana fantasy dominuje w kulturze popularnej od sukcesu „Władcy Pierścieni”?

W szerszym znaczeniu fantasy obejmuje jednak prace wielu pisarzy, artystów, filmowców i muzyków – od starożytnych mitów po najnowsze tytuły.

Jakim przymiotnikiem określa się niekiedy muzykę inspirowaną twórczością fantastyczną?

Fantasy inspiruje najczęściej gatunki muzyki popularnej – folk, heavy metal, power metal, rock i metal symfoniczny – ale też muzykę poważną i etniczną.

Który autor „Koła czasu” napisał adnotację na okładkę „Gry o tron”?

Ta krótka notka przyczyniła się do wczesnego sukcesu książki, a tym samym całej sagi, wśród czytelników fantasy.

Który polski pisarz wydzielił fantasy jako odmianę współczesnej baśni?

Zawęził termin do dzieł powiązanych z klasycznymi opowieściami, przez co polskie znaczenie tego słowa wydaje się stabilniejsze od anglosaskiego.

Wywoływanie jakiego uczucia bywa w definicjach kryterium przynależności do fantasy?

Po angielsku określa się je jako „sense of wonder”, a w spolszczonej formie – „sensawunda”.

Ile lat liczy lodowy Mur broniący Siedmiu Królestw w sadze George’a R.R. Martina?

Muru strzeże Zaprzysiężone Bractwo Nocnej Straży, które chroni królestwo przed Innymi oraz najazdami „dzikich”, zwanych też wolnymi ludźmi.

Jaki tytuł nosił pierwszy magazyn poświęcony fantasy, który powstał w USA w 1923 roku?

W ślad za nim pojawiło się wiele podobnych pism, m.in. „The Magazine of Fantasy & Science Fiction”, które przybliżyło oba gatunki czytelnikom w USA i Wielkiej Brytanii.

W którym roku George R.R. Martin zaczął pisać pierwszy tom „Pieśni lodu i ognia”?

Na premierę trzeba było czekać pięć lat, bo pracę nad książką przerwał na pewien czas powrót autora do Hollywood.

Na które lata XX wieku przypada złoty wiek fantasy?

Zaczątki gatunku widać już w drugiej połowie XIX wieku, u końca epoki romantyzmu, a fantastykę naukową nazywa się jego „starszą siostrą”.

Który autor „Kronik Amberu” deklarował, że pisze wyłącznie fantastykę naukową?

Jego cykl podaje się jako przykład utworu, którego przynależność do fantasy bywa sporna i trudna do jednoznacznego rozstrzygnięcia.

Którego szkockiego pisarza uznaje się za prekursora nowoczesnej fantasy?

Napisał m.in. „Królewnę i Goblina” oraz „Phantastes” z 1858 roku, a jego twórczość mocno wpłynęła na J.R.R. Tolkiena i C.S. Lewisa.

Które wydawnictwo wydaje w Polsce tomy cyklu „Pieśń lodu i ognia”?

Trzeci tom, „Nawałnica mieczy”, ukazał się w Polsce w dwóch częściach: „Stal i śnieg” oraz „Krew i złoto”.

Jaką nagrodę zdobyła w 1997 roku nowela „Blood of the Dragon” George’a R.R. Martina?

Była to przedpremierowa, próbna nowela zaczerpnięta z rozdziałów poświęconych Daenerys.

Który tom „Pieśni lodu i ognia” jako pierwszy trafił na listy bestsellerów?

W 1999 roku książka osiągnęła 13. miejsce na liście bestsellerów „The New York Timesa”.

Jaki podgatunek, współtworzony przez Abrahama Merritta, królował na początku XX wieku?

Tworzyli go także Henry Rider Haggard, Rudyard Kipling i Edgar Rice Burroughs, kojarzeni dziś raczej z literaturą głównego nurtu.

Który amerykański pisarz napisał dla dzieci „A Wonder-Book for Girls and Boys”?

Wiele jego wczesnych prac sytuowało się dopiero na granicy fantastyki, ale tę książkę uznaje się już po prostu za fantasy.

Jak nazywała się powieść science fiction, którą George R.R. Martin zaczął pisać latem 1991?

Po trzech rozdziałach autor wpadł na pomysł sceny z chłopcem, który znajduje w śniegu wilkory – i tak narodziła się „Gra o tron”.

W którym roku ukazała się powieść „The Well at the World’s End”?

Jej autor, znany angielski poeta, napisał u schyłku XIX stulecia kilka powieści ważnych dla rodzącego się gatunku.

W którym roku wydano powieść „Na skrzydłach Północnej Wichury”?

Książka była w swoim czasie popularna, ale literatura fantasy pozostawała mało znana i niedoceniana aż do końca XIX stulecia.