Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Fantasy to gatunek, w którym magia i nadprzyrodzone moce napędzają fabułę, a akcja toczy się zwykle w spójnym, wymyślonym świecie. Jego korzenie sięgają mitów i legend, a złoty wiek przypadł na XX stulecie. W quizie pytamy o prekursorów gatunku, pierwsze magazyny, podgatunki i cechy fantasy, a także o to, jak rozumie się ją w Polsce. Część pytań dotyczy „Pieśni lodu i ognia” George’a R.R. Martina – jednej z najgłośniejszych sag współczesnej fantasy.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Kto jest twórcą filmowej ekranizacji „Władcy Pierścieni”, przeboju fantasy XXI wieku?
Peter Jackson
O rosnącej w XXI wieku popularności fantasy świadczy też bestsellerowy status książek J.K. Rowling.
Q 02Która legenda jest jedną z najważniejszych podstaw i źródeł gatunku fantasy?
arturiańska
Autorzy fantasy chętnie sięgają też po mity skandynawskie, celtyckie, greckie czy słowiańskie, nadając takim postaciom jak Merlin i Morgana bardziej ludzki wymiar.
Q 03Jak obrazowo, choć w dużym uproszczeniu, bywa nazywana fantasy?
baśń dla dorosłych
Większość klasycznych dzieł gatunku jest przeznaczona raczej dla dojrzałych czytelników, choć fantasy pisze się też dla dzieci i młodzieży.
Q 04Kto jest autorem powieści dla dzieci „Czarnoksiężnik z Krainy Oz”?
Lyman Frank Baum
Fantastykę dla dzieci akceptowano łatwiej niż tę dla dorosłych, dlatego wielu pisarzy nadawało swoim dziełom postać książki dziecięcej.
Q 05Jak po polsku określa się podgatunek heroic fantasy?
magia i miecz
Do ważniejszych podgatunków należą też low, dark, high, urban i space fantasy; różni je głównie styl, źródła inspiracji i nastrój utworów.
Q 06Na ile tomów George R.R. Martin zaplanował sagę „Pieśń lodu i ognia”?
siedem
Początkowo miała to być trylogia, potem cztery, a nawet sześć książek, które autor wyobrażał sobie jako dwie połączone trylogie jednej długiej historii.
Q 07Kto zapoczątkował nurt sword & sorcery serią opowieści o Conanie Barbarzyńcy?
Robert E. Howard
Opowieści te powstawały w latach 1932–1936, a cały nurt zdobył szeroką popularność w latach 40. i 50. XX wieku.
Q 08Kto stworzył cykl „Ziemiomorze”, który pomógł utwierdzić pozycję fantasy?
Ursula K. Le Guin
Podobną rolę odegrały „Opowieści z Narnii” Clive’a Staplesa Lewisa – kolejna seria, która ugruntowała miejsce gatunku w kulturze.
Q 09W którym roku ukazało się pierwsze wydanie „Hobbita” J.R.R. Tolkiena?
1937
„Władca Pierścieni” ukazał się w 1954 roku, a popularność obu dzieł w późnych latach 60. pozwoliła fantasy wkroczyć do głównego nurtu kultury.
Q 10Którego zwrotu, typowego dla tradycyjnych baśni, unika się w fantasy?
dawno temu
Fantasy jest przeciwieństwem nieokreśloności i braku precyzji – z tego samego powodu omija sformułowanie „w odległym kraju”.
Q 11Na jakim kontynencie przebywają na wygnaniu Viserys i Daenerys z „Pieśni lodu i ognia”?
Essos
Leży on na wschód od Siedmiu Królestw, po drugiej stronie Wąskiego Morza; Daenerys podbija tam Zatokę Niewolniczą.
Q 12Jaka odmiana fantasy dominuje w kulturze popularnej od sukcesu „Władcy Pierścieni”?
mediewistyczna
W szerszym znaczeniu fantasy obejmuje jednak prace wielu pisarzy, artystów, filmowców i muzyków – od starożytnych mitów po najnowsze tytuły.
Q 13Jakim przymiotnikiem określa się niekiedy muzykę inspirowaną twórczością fantastyczną?
tolkienowska
Fantasy inspiruje najczęściej gatunki muzyki popularnej – folk, heavy metal, power metal, rock i metal symfoniczny – ale też muzykę poważną i etniczną.
Q 21Który autor „Kronik Amberu” deklarował, że pisze wyłącznie fantastykę naukową?
Roger Zelazny
Jego cykl podaje się jako przykład utworu, którego przynależność do fantasy bywa sporna i trudna do jednoznacznego rozstrzygnięcia.
Q 22Którego szkockiego pisarza uznaje się za prekursora nowoczesnej fantasy?
George MacDonald
Napisał m.in. „Królewnę i Goblina” oraz „Phantastes” z 1858 roku, a jego twórczość mocno wpłynęła na J.R.R. Tolkiena i C.S. Lewisa.
Q 23Które wydawnictwo wydaje w Polsce tomy cyklu „Pieśń lodu i ognia”?
Zysk i S-ka
Trzeci tom, „Nawałnica mieczy”, ukazał się w Polsce w dwóch częściach: „Stal i śnieg” oraz „Krew i złoto”.
Q 14Który autor „Koła czasu” napisał adnotację na okładkę „Gry o tron”?
Robert Jordan
Ta krótka notka przyczyniła się do wczesnego sukcesu książki, a tym samym całej sagi, wśród czytelników fantasy.
Q 15Który polski pisarz wydzielił fantasy jako odmianę współczesnej baśni?
Stanisław Lem
Zawęził termin do dzieł powiązanych z klasycznymi opowieściami, przez co polskie znaczenie tego słowa wydaje się stabilniejsze od anglosaskiego.
Q 16Wywoływanie jakiego uczucia bywa w definicjach kryterium przynależności do fantasy?
cudowności
Po angielsku określa się je jako „sense of wonder”, a w spolszczonej formie – „sensawunda”.
Q 17Ile lat liczy lodowy Mur broniący Siedmiu Królestw w sadze George’a R.R. Martina?
8000
Muru strzeże Zaprzysiężone Bractwo Nocnej Straży, które chroni królestwo przed Innymi oraz najazdami „dzikich”, zwanych też wolnymi ludźmi.
Q 18Jaki tytuł nosił pierwszy magazyn poświęcony fantasy, który powstał w USA w 1923 roku?
Weird Tales
W ślad za nim pojawiło się wiele podobnych pism, m.in. „The Magazine of Fantasy & Science Fiction”, które przybliżyło oba gatunki czytelnikom w USA i Wielkiej Brytanii.
Q 19W którym roku George R.R. Martin zaczął pisać pierwszy tom „Pieśni lodu i ognia”?
1991
Na premierę trzeba było czekać pięć lat, bo pracę nad książką przerwał na pewien czas powrót autora do Hollywood.
Q 20Na które lata XX wieku przypada złoty wiek fantasy?
60. i 70.
Zaczątki gatunku widać już w drugiej połowie XIX wieku, u końca epoki romantyzmu, a fantastykę naukową nazywa się jego „starszą siostrą”.
Q 24Jaką nagrodę zdobyła w 1997 roku nowela „Blood of the Dragon” George’a R.R. Martina?
Hugo
Była to przedpremierowa, próbna nowela zaczerpnięta z rozdziałów poświęconych Daenerys.
Q 25Który tom „Pieśni lodu i ognia” jako pierwszy trafił na listy bestsellerów?
Starcie królów
W 1999 roku książka osiągnęła 13. miejsce na liście bestsellerów „The New York Timesa”.
Q 26Jaki podgatunek, współtworzony przez Abrahama Merritta, królował na początku XX wieku?
zaginiony świat
Tworzyli go także Henry Rider Haggard, Rudyard Kipling i Edgar Rice Burroughs, kojarzeni dziś raczej z literaturą głównego nurtu.
Q 27Który amerykański pisarz napisał dla dzieci „A Wonder-Book for Girls and Boys”?
Nathaniel Hawthorne
Wiele jego wczesnych prac sytuowało się dopiero na granicy fantastyki, ale tę książkę uznaje się już po prostu za fantasy.
Q 28Jak nazywała się powieść science fiction, którą George R.R. Martin zaczął pisać latem 1991?
Avalon
Po trzech rozdziałach autor wpadł na pomysł sceny z chłopcem, który znajduje w śniegu wilkory – i tak narodziła się „Gra o tron”.
Q 29W którym roku ukazała się powieść „The Well at the World’s End”?
1896
Jej autor, znany angielski poeta, napisał u schyłku XIX stulecia kilka powieści ważnych dla rodzącego się gatunku.
Q 30W którym roku wydano powieść „Na skrzydłach Północnej Wichury”?
1871
Książka była w swoim czasie popularna, ale literatura fantasy pozostawała mało znana i niedoceniana aż do końca XIX stulecia.