Granit — 30 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańIle głów prezydentów USA tworzy pomnik na Mount Rushmore?
Prezydentów dobrano jako postaci szczególnie znaczące dla historii Stanów Zjednoczonych.
Jaka barwa granitu występuje najczęściej?
Paleta granitu sięga od odmian niemal białych i białoróżowych po zielone, czerwone i bardzo ciemne.
W którym stanie USA leży Mount Rushmore?
Góra leży w Black Hills, w hrabstwie Pennington; pomnik nosi oficjalną nazwę Mount Rushmore National Memorial.
Co oznacza łacińskie słowo „granum”, od którego wywodzi się nazwa granitu?
Do polszczyzny nazwa trafiła przez włoskie „granito”; granit to głębinowa, kwaśna skała o budowie jawnokrystalicznej.
W której dyscyplinie sportu zawodnicy używają kamieni wykonanych z granitu?
Granit trafia też na place i ulice jako kostka, krawężniki i grys, a na elewacje jako płyty okładzinowe.
W którym polskim paśmie górskim granity wychodzą na powierzchnię?
Na powierzchni granity widać też na Dolnym Śląsku i ziemi kłodzkiej, a w głębokim podłożu ciągną się pasem od Zawiercia do Krakowa.
W którym sporcie motorowym granit tworzy nawierzchnię toru?
Granitowa nawierzchnia znacznie zmniejsza przyczepność kół, co czyni wyścigi bardziej widowiskowymi.
Na jaki rodzaj obciążenia granit wykazuje wyjątkową wytrzymałość?
Odporność na zużycie i na czynniki atmosferyczne sprawia, że granit należy do głównych kamieni stosowanych w budownictwie.
Jaką twardość ma granit w skali Mohsa?
O barwie granitu decydują proporcje i zabarwienie jego składników, a sama skała zachowuje przy tym stałą, wysoką twardość.
Ile metrów wysokości ma każde popiersie prezydenta na Mount Rushmore?
Rzeźbiarze pracowali w granitowej skale za pomocą ładunków wybuchowych, młotów i ciężkiego sprzętu.
Który mik jest obok kwarcu i skaleni głównym składnikiem granitu?
Skalenie w granicie to przede wszystkim ortoklaz i plagioklaz, a wszystkie składniki są ze sobą mocno związane.
Który rzeźbiarz z ekipy Mount Rushmore stworzył później pomnik Szalonego Konia?
Do pomocy przy pomniku przydzielono blisko 400 robotników i rzeźbiarzy.
Pod jaką nazwą Mount Rushmore znali dawniej Indianie z plemienia Dakotów?
Nazwę Mount Rushmore nadano w 1885 roku na cześć nowojorskiego prawnika Charlesa E. Rushmore’a, związanego z miejscowymi poszukiwaczami złota.
Który dolnośląski masyw granitowy, obok karkonoskiego i strzelińskiego, jest dziś eksploatowany?
W przeszłości wszystkie polskie granity wydobywano w niewielkich kamieniołomach; dziś eksploatacja skupia się w rejonie Strzegom-Sobótka.
Kto dokończył rzeźbę na Mount Rushmore po śmierci jej głównego twórcy w 1941 roku?
Główny rzeźbiarz zmarł na siedem miesięcy przed zakończeniem prac, a dzieło przejął jego syn.
Z którym prezydentem USA Kongres negocjował zatwierdzenie projektu Mount Rushmore?
Prezydent nalegał, by obok Washingtona uwieczniono dwóch republikanów i jednego demokratę.
W ilu prostopadłych kierunkach zwykle przebiega cios granitu?
Wyraźny cios ułatwia zarówno wietrzenie granitu, jak i jego eksploatację w kamieniołomach.
Jaka struktura granitu występuje najczęściej?
Tekstura granitu jest zwykle bezkierunkowa, czyli bezładna, choć bywa też ukierunkowana.
Jaką płaskorzeźbę w stanie Georgia zlecono rzeźbiarzowi Mount Rushmore przed pracą w Black Hills?
Olbrzymia płaskorzeźba miała upamiętniać przywódców Konfederacji, lecz projekt upadł z powodu sporu z władzami miasta.
Ile kilometrów w linii prostej dzieli Mount Rushmore od Pomnika Szalonego Konia?
Pomnik Szalonego Konia leży na południowy zachód od wykutych w skale głów prezydentów.
W jakim przedziale mieści się gęstość granitu?
Dostępność dużych bloków oraz łatwość cięcia i polerowania sprawiają, że granit służy jako kamień budowlany i dekoracyjny.
Jaki alfabet, obok runicznego, przypomina rysunek na wypolerowanym granicie napisowym?
Granit napisowy zawiera przerosty pismowe typowe dla stref kontaktowych pegmatytów ze skałą macierzystą.
Ile procent objętości granitu powinien stanowić kwarc?
Skalenie alkaliczne powinny przy tym stanowić od 35 do 90% całkowitej zawartości skaleni w skale.
Jak nazywa się produkt wietrzenia granitu w zimnym i wilgotnym klimacie?
Wietrzejący granit tworzy też skałki, owalne lub kuliste bloki, głowy cukru, a niekiedy gołoborza.
W jakich granitowych ostańcach pierwotnie planowano wykuć pomnik prezydentów w Black Hills?
Rzeźbiarz uznał, że ostańce powstałe w wyniku erozji są zbyt cienkie, by w nich rzeźbić.
Jaki udział objętościowy minerałów akcesorycznych dopuszcza definicja granitu według IUGS?
IUGS to Międzynarodowa Unia Nauk Geologicznych; jej podkomisja opisała proporcje minerałów głównych granitu na diagramie klasyfikacyjnym.
Jak dawniej nazywano kociołki wietrzeniowe powstające na granicie?
Kociołki to specyficzny utwór wietrzeniowy granitu, obok skałek, głów cukru i kulistych bloków skalnych.
Ile udokumentowanych złóż granitu było w Polsce na koniec 2018 roku?
Dane pochodzą z Państwowego Instytutu Geologicznego; zdecydowana większość złóż skupia się w jednym dolnośląskim masywie.
Jak nazywa się odmiana oznaczana na diagramie QAPF jako granit B?
Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF granit zajmuje pole 3, które bywa dzielone na dwie części.
Ile z polskich złóż granitu przypada na masyw w okolicach Strzegomia?
Spośród tych złóż 36 jest obecnie eksploatowanych; pozostałe polskie masywy mają ich znacznie mniej.