Historia powszechna: Osmanowie i Kamień z Rosetty — 25 ciekawostek

Za panowania którego sułtana Imperium Osmańskie osiągnęło szczyt potęgi?

Był ostatnim z sułtanów, których osobowość decydowała o kształcie imperium; jego politykę kontynuował wielki wezyr Sokollu Mehmed Pasza.

Kto poprowadził wojnę o niepodległość zakończoną zniesieniem monarchii osmańskiej?

To on spopularyzował nazwę „Türkiye”, która stała się oficjalną nazwą kraju na mocy konstytucji z 1924 roku.

Kto założył państwo osmańskie pod koniec XIII wieku?

Założyciel dynastii był Turkmenem, a jego państwo powstało w północno-zachodniej Anatolii, w dzisiejszej prowincji Bilecik.

Gdzie obecnie znajduje się Kamień z Rosetty?

Zabytek od dziesięcioleci jest przedmiotem sporu między rządem w Kairze a Wielką Brytanią.

W trakcie czyjej wyprawy do Egiptu odkryto Kamień z Rosetty?

Żołnierze remontowali stary mur twierdzy w oczekiwaniu na spodziewany atak turecki na zachodnią część Delty.

Jakie ugrupowanie doszło do władzy w Imperium Osmańskim w wyniku rewolucji 1908 roku?

Nacjonaliści utrzymali władzę do 1918 roku; w międzyczasie Włochy wykorzystały kryzys, by zająć Libię i Trypolitanię.

W ilu wersjach pisma zapisano tekst na Kamieniu z Rosetty?

Tekst spisano po egipsku pismem hieroglificznym i demotycznym oraz po grecku, tak aby rozumieli go i Egipcjanie, i Grecy.

Gdzie w 1621 roku powstrzymano osmańską inwazję na Polskę za panowania Osmana II?

Pół wieku później w tym samym miejscu przyszły król Jan Sobieski zahamował dalsze postępy Osmanów na tym teatrze wojennym.

Który Francuz odczytał egipskie hieroglify w 1822 roku?

Badacz posłużył się kopią kamienia, ponieważ Francuzi sporządzili rysunki wszystkich zabytków, które musieli oddać Anglikom.

Który król zginął w bitwie pod Mohaczem w 1526 roku?

Po rozbiciu węgierskiej armii Sulejman zajął Budę, a trzy lata później dotarł aż pod Wiedeń.

Jak nazywano wszechstronny proces reform i modernizacji państwa osmańskiego w XIX wieku?

Impulsem była m.in. przegrana wojna z Grekami, zakończona protokołem londyńskim z 1830 roku i traktatem konstantynopolitańskim.

W której bitwie zginął sułtan Murad I?

Rok wcześniej Serbowie, Bułgarzy i Bośniacy pokonali armię osmańską pod Płocznikiem, lecz błyskawiczna kampania zmusiła Bułgarów do kapitulacji.

Jaki region Osmanowie oddali Polsce na mocy traktatu w Karłowicach z 1699 roku?

Ten sam traktat oddawał Habsburgom Węgry i Siedmiogród, a Wenecji Peloponez; osmańska elita uznała go za upokarzający.

Jak nazywał się osmański system poboru chrześcijańskich dzieci?

System był związany z powstaniem doborowej piechoty janczarów, a jego powołanie przypisuje się wielkiemu wezyrowi Halilowi Çandarlı.

Które miasto stało się pierwszą stolicą Osmanów?

Bizantyńskie miasta poddały się dopiero po wieloletniej blokadzie, w 1326 roku, synowi założyciela dynastii, Orchanowi.

Kto zadał Bajezidowi I druzgocącą klęskę w bitwie pod Ankarą w 1402 roku?

Zwycięzca przywrócił władzę obalonym anatolijskim dynastiom, a pokonany sułtan wkrótce zmarł w niewoli.

W którym roku połączona flota chrześcijańska rozbiła Osmanów pod Lepanto?

Klęskę sprowokowało zajęcie weneckiego Cypru; Osmanowie szybko odbudowali flotę i Wenecja pogodziła się z utratą wyspy.

Którego faraona uczczono dekretem zapisanym na Kamieniu z Rosetty?

Po wstąpieniu na tron władca ogłosił amnestię, obniżył podatki i podniósł dochody kapłanów.

Które miasto Murad I zdobył w 1369 roku i wkrótce uczynił swoją stolicą?

Dziś miasto nosi turecką nazwę Edirne; po jego zdobyciu Osmanowie rozpoczęli wojnę z Bułgarami i Serbami.

Kiedy Mehmed II zdobył Konstantynopol?

Zdobywca rozpoczął swoje panowanie od przygotowań do oblężenia, a trzy lata później poniósł klęskę z rąk Hunyadyego pod Belgradem.

Jak tureccy historycy XX wieku nazwali okres kulturalnego renesansu za Ahmeda III?

Okres ten rozpoczął się po traktacie w Požarevacu i bywa uznawany za początek okcydentalizacji państwa Osmanów.

Jaki przydomek nosi Sulejman w tradycji osmańskiej?

Po turecku przydomek brzmi „Kanuni”; Europa zapamiętała tego władcę pod zupełnie innym mianem.

Z jakiej skały wykonano Kamień z Rosetty?

Starsze publikacje błędnie opisywały szarą płytę jako bazaltową; ma ona 114,4 cm wysokości i 72,3 cm szerokości.

Jak nazywał się ambitny program reform Selima III?

Program zakładał zniesienie timarów, powołanie stałej służby dyplomatycznej i regularnej armii; w 1807 roku władcę obaliła rewolta janczarów.

Z jakiego oguzyjskiego plemienia wywodzili się według własnej tradycji Osmanowie?

Plemię to miało przybyć do Anatolii z regionu Merwu około 1230 roku, choć toponimia sugeruje obecność jego członków już w XI wieku.