Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Imperium Osmańskie przez sześć wieków stało w centrum relacji między Bliskim Wschodem a Europą: od skromnego bejliku pod Söğüt, przez zdobycie Konstantynopola, po szczyt potęgi za Sulejmana Wspaniałego i reformy Tanzimatu. Drugi bohater quizu to Kamień z Rosetty – granodiorytowa płyta znaleziona przez francuskich żołnierzy w 1799 roku, dzięki której Champollion odczytał egipskie hieroglify. Pytania sprawdzają daty, bitwy, władców i ciekawostki: od pierwszej stolicy Osmanów po wagę słynnego kamienia. Zagraj sam lub rzuć wyzwanie znajomym.
Wszystkie 25 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Za panowania którego sułtana Imperium Osmańskie osiągnęło szczyt potęgi?
Sulejmana Wspaniałego
Był ostatnim z sułtanów, których osobowość decydowała o kształcie imperium; jego politykę kontynuował wielki wezyr Sokollu Mehmed Pasza.
Q 02Kto poprowadził wojnę o niepodległość zakończoną zniesieniem monarchii osmańskiej?
Mustafa Kemal Atatürk
To on spopularyzował nazwę „Türkiye”, która stała się oficjalną nazwą kraju na mocy konstytucji z 1924 roku.
Q 03Kto założył państwo osmańskie pod koniec XIII wieku?
Osman I
Założyciel dynastii był Turkmenem, a jego państwo powstało w północno-zachodniej Anatolii, w dzisiejszej prowincji Bilecik.
Q 04Gdzie obecnie znajduje się Kamień z Rosetty?
W Muzeum Brytyjskim
Zabytek od dziesięcioleci jest przedmiotem sporu między rządem w Kairze a Wielką Brytanią.
Q 05W trakcie czyjej wyprawy do Egiptu odkryto Kamień z Rosetty?
Napoleona
Żołnierze remontowali stary mur twierdzy w oczekiwaniu na spodziewany atak turecki na zachodnią część Delty.
Q 06Jakie ugrupowanie doszło do władzy w Imperium Osmańskim w wyniku rewolucji 1908 roku?
Młodoturcy
Nacjonaliści utrzymali władzę do 1918 roku; w międzyczasie Włochy wykorzystały kryzys, by zająć Libię i Trypolitanię.
Q 07W ilu wersjach pisma zapisano tekst na Kamieniu z Rosetty?
W trzech
Tekst spisano po egipsku pismem hieroglificznym i demotycznym oraz po grecku, tak aby rozumieli go i Egipcjanie, i Grecy.
Q 08Gdzie w 1621 roku powstrzymano osmańską inwazję na Polskę za panowania Osmana II?
Pod Chocimiem
Pół wieku później w tym samym miejscu przyszły król Jan Sobieski zahamował dalsze postępy Osmanów na tym teatrze wojennym.
Q 09Który Francuz odczytał egipskie hieroglify w 1822 roku?
Jean-François Champollion
Badacz posłużył się kopią kamienia, ponieważ Francuzi sporządzili rysunki wszystkich zabytków, które musieli oddać Anglikom.
Q 10Który król zginął w bitwie pod Mohaczem w 1526 roku?
Ludwik II Jagiellończyk
Po rozbiciu węgierskiej armii Sulejman zajął Budę, a trzy lata później dotarł aż pod Wiedeń.
Q 11Jak nazywano wszechstronny proces reform i modernizacji państwa osmańskiego w XIX wieku?
Tanzimat
Impulsem była m.in. przegrana wojna z Grekami, zakończona protokołem londyńskim z 1830 roku i traktatem konstantynopolitańskim.
Q 12W której bitwie zginął sułtan Murad I?
Na Kosowym Polu
Rok wcześniej Serbowie, Bułgarzy i Bośniacy pokonali armię osmańską pod Płocznikiem, lecz błyskawiczna kampania zmusiła Bułgarów do kapitulacji.
Q 13Jaki region Osmanowie oddali Polsce na mocy traktatu w Karłowicach z 1699 roku?
Podole
Ten sam traktat oddawał Habsburgom Węgry i Siedmiogród, a Wenecji Peloponez; osmańska elita uznała go za upokarzający.
Q 21Jak tureccy historycy XX wieku nazwali okres kulturalnego renesansu za Ahmeda III?
Erą tulipanów
Okres ten rozpoczął się po traktacie w Požarevacu i bywa uznawany za początek okcydentalizacji państwa Osmanów.
Q 22Jaki przydomek nosi Sulejman w tradycji osmańskiej?
Prawodawca
Po turecku przydomek brzmi „Kanuni”; Europa zapamiętała tego władcę pod zupełnie innym mianem.
Q 23Z jakiej skały wykonano Kamień z Rosetty?
Z granodiorytu
Starsze publikacje błędnie opisywały szarą płytę jako bazaltową; ma ona 114,4 cm wysokości i 72,3 cm szerokości.
Q 14Jak nazywał się osmański system poboru chrześcijańskich dzieci?
Devşirme
System był związany z powstaniem doborowej piechoty janczarów, a jego powołanie przypisuje się wielkiemu wezyrowi Halilowi Çandarlı.
Q 15Które miasto stało się pierwszą stolicą Osmanów?
Bursa
Bizantyńskie miasta poddały się dopiero po wieloletniej blokadzie, w 1326 roku, synowi założyciela dynastii, Orchanowi.
Q 16Kto zadał Bajezidowi I druzgocącą klęskę w bitwie pod Ankarą w 1402 roku?
Timur
Zwycięzca przywrócił władzę obalonym anatolijskim dynastiom, a pokonany sułtan wkrótce zmarł w niewoli.
Q 17W którym roku połączona flota chrześcijańska rozbiła Osmanów pod Lepanto?
1571
Klęskę sprowokowało zajęcie weneckiego Cypru; Osmanowie szybko odbudowali flotę i Wenecja pogodziła się z utratą wyspy.
Q 18Którego faraona uczczono dekretem zapisanym na Kamieniu z Rosetty?
Ptolemeusza V
Po wstąpieniu na tron władca ogłosił amnestię, obniżył podatki i podniósł dochody kapłanów.
Q 19Które miasto Murad I zdobył w 1369 roku i wkrótce uczynił swoją stolicą?
Adrianopol
Dziś miasto nosi turecką nazwę Edirne; po jego zdobyciu Osmanowie rozpoczęli wojnę z Bułgarami i Serbami.
Q 20Kiedy Mehmed II zdobył Konstantynopol?
29 maja 1453
Zdobywca rozpoczął swoje panowanie od przygotowań do oblężenia, a trzy lata później poniósł klęskę z rąk Hunyadyego pod Belgradem.
Q 24Jak nazywał się ambitny program reform Selima III?
Nızam-ı Cedid
Program zakładał zniesienie timarów, powołanie stałej służby dyplomatycznej i regularnej armii; w 1807 roku władcę obaliła rewolta janczarów.
Q 25Z jakiego oguzyjskiego plemienia wywodzili się według własnej tradycji Osmanowie?
Kayı
Plemię to miało przybyć do Anatolii z regionu Merwu około 1230 roku, choć toponimia sugeruje obecność jego członków już w XI wieku.