Irak: historia i geografia — 30 ciekawostek

Które państwo Irak zaatakował w sierpniu 1990 roku, a potem włączył jako swoją prowincję?

Początkowo powstała tam zależna od Bagdadu republika, a dopiero później zajęte państwo stało się iracką prowincją. Celem agresji było zdobycie nowych terenów roponośnych.

Która cywilizacja rozwinęła się na ziemiach dzisiejszego Iraku około 3500 roku p.n.e.?

Później narodziły się tam cywilizacje babilońska i asyryjska, które w pierwszej połowie VI w. p.n.e. podbiła perska dynastia Achemenidów.

Których owoców Irak jest, obok Egiptu, jednym z głównych światowych producentów?

Największe plantacje palm leżą w delcie Tygrysu i Eufratu. W kraju uprawia się też bawełnę, ryż, pszenicę, jęczmień i proso.

Jaka nizina zajmuje środkową i południową część Iraku?

To najżyźniejszy i najgęściej zaludniony obszar kraju. Na północnym zachodzie przechodzi w półpustynną, płaską wyżynę Al-Dżazira.

Kto od XVI wieku panował na ziemiach dzisiejszego Iraku, walcząc o nie z Persją?

W 1917 roku terytorium Iraku zajęły wojska brytyjskie pod dowództwem gen. Stanleya Maude’a, a wkrótce kraj stał się brytyjskim terytorium mandatowym.

W jaką rzekę łączą się na południu Iraku Eufrat i Tygrys, zanim ujdą do Zatoki Perskiej?

Obie rzeki potrafią wywołać groźne powodzie: od marca do maja poziom wód bywa nawet czterdziestokrotnie wyższy niż we wrześniu i październiku.

Po ataku dżihadystów na które miasto premier Iraku próbował ogłosić stan wyjątkowy?

Dżihadyści z Islamskiego Państwa w Iraku i Lewancie wykorzystali do ataku na tereny irackie walki sunnickich plemion przeciwko rządowi w 2013 roku.

W którym roku Saddam Husajn przypuścił zbrojny atak na Iran?

Liczył na błyskawiczne zwycięstwo, tymczasem wojna przeciągnęła się do 1988 roku i zakończyła bez rozstrzygnięcia, przynosząc Irakowi wiele strat i długów.

W którym roku Saddam Husajn został prezydentem Iraku?

Zaraz potem przeprowadził czystkę w szeregach władz i pogrom komunistów, a jednocześnie znacząco poprawił relacje Iraku ze światem zachodnim.

Który syn Saddama Husajna kierował Irackim Komitetem Olimpijskim i reprezentacją piłkarską?

Źle grającym zawodnikom groził obcięciem nóg, a nieobecność na treningach karał kilkutygodniowym więzieniem.

Kto zyskał prawo głosu w pierwszych powszechnych wyborach za rządów Saddama Husajna?

Wybory odbyły się rok po przejęciu przez niego władzy. W tym samym czasie gwałtownie pogorszyły się relacje z Iranem ogarniętym rewolucją islamską.

W którym roku z Iraku wycofały się amerykańskie siły okupacyjne?

Stało się to w grudniu, ale sytuacja pozostała daleka od stabilnej: krajem targały spory na tle religijnym.

W którym roku podczas przewrotu wojskowego w Iraku zastrzelono króla i księcia regenta?

Obu zabito na pałacowym podwórzu. Nowy rząd rewolucyjny zniósł monarchię i parlament, proklamował republikę i rozwiązał federację z Jordanią.

W jakim paśmie górskim leży Cheekha Dar, najwyższy szczyt Iraku?

Szczyt ma 3611 m i wznosi się w górzystej krainie zajmującej północną i północno-wschodnią część kraju, czyli w Kurdystanie.

Na ile części de facto rozpadł się Irak wskutek ofensywy Państwa Islamskiego?

Poszczególne obszary kontrolowali sunniccy dżihadyści, Kurdowie i szyickie władze centralne. Sukcesy dżihadystów sprowadziły do kraju międzynarodową koalicję ich przeciwników.

W którym roku proklamowano formalną niepodległość Królestwa Iraku?

Stało się to 3 października, a kraj zaraz potem wstąpił do Ligi Narodów. Mimo to wciąż pozostawał zależny od Wielkiej Brytanii.

Która dynastia objęła tron w monarchii konstytucyjnej proklamowanej w Iraku w 1921 roku?

Królem obrano Abdullaha, lecz tron objął jego brat Fajsal, rządzący pod brytyjskim protektoratem. Abdullahowi w zamian powierzono władzę w Jordanii.

W jakim mieście zawarto układ, po którym Iran w 1975 roku przestał pomagać irackim Kurdom?

W zamian Irak zrzekł się prawa do części spornego szlaku wodnego na granicy obu państw.

Kto przewodził irackim Kurdom walczącym z rządem w latach 1973–1974?

Kurdyjskich rebeliantów finansowały w latach 1973–1975 m.in. Stany Zjednoczone, których relacje z Irakiem pogorszyły się przez jego układy z ZSRR.

Jak nazywało się państwo, które Irak utworzył, łącząc się z Jordanią?

Związek nie przetrwał długo: po republikańskim przewrocie wojskowym nowy rząd rewolucyjny go rozwiązał. W 1955 roku Irak podpisał też Pakt Bagdadzki.

Kim dla Saddama Husajna był iracki prezydent Ahmad Hasan al-Bakr?

Do 1971 roku obaj pozbyli się wewnątrzpartyjnej konkurencji, co pozwoliło im przeprowadzić reformę rolną i nacjonalizację złóż ropy naftowej.

Które miejsce wśród bliskowschodnich producentów ropy zajmował Irak u schyłku lat 80. XX w.?

Dzięki dochodom ze sprzedaży surowca kraj w XX wieku systematycznie się unowocześniał, rozwijając infrastrukturę i tworząc nowe gałęzie przemysłu.

Do którego starożytnego miasta odnosi się jedna z etymologii nazwy „Irak”?

Inna etymologia wskazuje na arabskie słowo oznaczające m.in. „dobrze podlany”: nawodniona kraina mogła robić wrażenie na Arabach z pustyń Półwyspu Arabskiego.

Który amerykański cywilny administrator Iraku utworzył Iracką Radę Zarządzającą?

Rada powstała 13 lipca i skupiała przedstawicieli najważniejszych grup wyznaniowych i etnicznych. Jej składu nie wyłoniono w wyborach, lecz ustalono po konsultacjach.

Jak nazywała się antyamerykańska formacja szyicka sympatyzująca z Muktadą as-Sadrem?

Dołączyła do wojny partyzanckiej, na której czele stali głównie byli baasiści. Główną osią oporu były tereny sunnickie.

Kto został królem Iraku po śmierci Fajsala I w 1933 roku?

Syn zmarłego monarchy rządził tylko do 1939 roku. Po jego śmierci królem został Fajsal II, mający wówczas zaledwie 4 lata.

Bunt której mniejszości w Iraku w 1933 roku zakończył się masakrą tysięcy cywilów?

Bunt się nie powiódł. W 1935 roku premierem został Jasin al-Haszimi, którego rządy oznaczały dalsze ignorowanie mniejszości etnicznych i represje wobec opozycji.

Która mniejszość, stanowiąca ok. 1,5% ludności Iraku, zamieszkuje okolice Kirkuku i Kifri?

Dla porównania Kurdowie to ok. 15–20% mieszkańców kraju, a Arabowie ok. 75–80%.

Z kim piłkarze Iraku przegrali 1:0 na igrzyskach w 2004 roku, zajmując czwarte miejsce?

W tym samym roku Irak dotarł do ćwierćfinału Pucharu Azji, powtarzając osiągnięcie z 1996 i 2000 roku.

Z jakiego języka J. Głodek wywodzi nazwę Iraku, tłumaczoną jako „kraj nasłoneczniony”?

Sama nazwa w języku arabskim jest poświadczona już w VI wieku, a jej etymologii zaproponowano kilkanaście.