Komety — 30 ciekawostek

Ile lat wynosi średnio okres obiegu komety Halleya wokół Słońca?

Przyciąganie planet sprawia, że czas jednego okrążenia nie jest stały: najdłuższy zaobserwowany obieg trwał ponad 79 lat.

Do atmosfery której planety wdzierały się kolejne fragmenty komety Shoemaker-Levy 9?

Kometę odkryto w 1993 roku, już po jej rozpadzie na kilka części. Zderzenie komety z planetą obserwowano wtedy po raz pierwszy.

Jak nazywa się rozrzedzona atmosfera komety, formowana przez strumienie pyłu i gazu?

Ta otoczka wystawiona jest na ciśnienie promieniowania i wiatr słoneczny, a jej średnica wynosi od 50 tysięcy do 250 tysięcy km.

Która substancja stanowi około 75–80% składu chemicznego komet?

Resztę tworzą między innymi czad i dwutlenek węgla, a jądro pokrywa czarna skorupa gruba zwykle na kilka centymetrów.

Jakie zjawisko powstaje, gdy okruchy pozostawione przez kometę wlatują w ziemską atmosferę?

Dochodzi do tego, gdy orbita komety przecina ziemską albo przechodzi bardzo blisko niej.

Co oznacza greckie słowo komētēs, od którego wywodzi się nazwa komet?

Do polszczyzny wyraz trafił przez łacińskie cometes, a jeszcze w XIX wieku był w języku polskim rodzaju męskiego.

Jak nazywał się lądownik, który sonda Rosetta umieściła w 2014 roku na komecie 67P?

Sonda weszła na orbitę komety Czuriumow-Gierasimienko w sierpniu 2014 roku, a lądowanie nastąpiło 12 listopada.

Krócej niż ile lat trwa obieg komety zaliczanej do krótkookresowych?

Takie komety są, podobnie jak długookresowe, trwale związane grawitacyjnie z gwiazdą. Nieokresowe pojawiają się w centrum układu tylko raz.

Który średniowieczny zabytek przedstawia kometę Halleya i podbój Normanów z 1066 roku?

Kometa pojawiła się na niebie przypadkiem w tym samym roku, w którym doszło do najazdu na Wyspy Brytyjskie.

Która sonda minęła w 1986 roku jądro komety Halleya z prędkością ponad 60 km/s?

Wystrzeliła ją Europejska Agencja Kosmiczna. Obraz jądra i strumieni gazu przekazały wtedy na Ziemię także dwie radzieckie sondy Wega.

Który grecki filozof uważał komety za płonące opary w górnych warstwach atmosfery?

Podobnie tłumaczył meteory, zorzę polarną, a nawet Drogę Mleczną. Jego poglądy uznawano za wiarygodne aż do XVI wieku.

W którym roku kometa 1P/Halley kolejny raz zawita na ziemskim niebie?

Przewiduje się, że w maksimum blasku może wtedy osiągnąć wielkość −0,3 magnitudo.

Który duński astronom stwierdził, że kometa z 1577 roku nie wykazuje mierzalnej paralaksy?

Z jego obliczeń wynikało, że obiekt znajdował się co najmniej cztery razy dalej od Ziemi niż Księżyc, a więc w przestrzeni pozaziemskiej.

Orbitę którego roju meteorów obliczył w latach 1864–1866 Giovanni Schiaparelli?

Parametry tej orbity odpowiadały komecie Swift-Tuttle, co w znaczący sposób zmieniło obraz komet i ich związku z meteorami.

W którym roku Ziemia znalazła się w warkoczu komety Halleya?

Warkocz rozciągał się wtedy na porannym niebie na 120°, od gwiazdozbioru Byka do Orła.

Czyje nazwisko nosi kometa 2P, uznana za okresową jako druga w historii?

Niemiecki matematyk i fizyk wykazał w latach 1819–1821, że komety z lat 1786, 1795, 1805 i 1818 były tak naprawdę tym samym obiektem.

Który filozof postawił w 1755 roku tezę, że komety są zbudowane z substancji lotnych?

Gwałtowne parowanie tej materii podczas przejścia przez peryhelium miało być źródłem astronomicznego widowiska.

Kto zaproponował w 1950 roku model komety jako góry lodu zanieczyszczonego pyłem?

Wcześniejszy obraz kosmicznego gruzu połączonego lodem był sprzeczny z obserwacjami ogromnych ilości gazów wytwarzanych w pobliżu Słońca.

Który autor „Naturales quaestiones” zauważył, że ruchu komet nie zakłóca wiatr?

Dowodził też, że nie ma logicznego powodu, by ciało podobne do planet nie mogło pojawić się poza pasem Zodiaku.

Jakie promieniowanie emitowane przez komety zaobserwowano w 1996 roku?

Jego źródłem mogą być zderzenia rozpędzonych jonów wiatru słonecznego z atomami zawartymi w atmosferze komety.

Ile nowych komet zaobserwowała sonda SOHO do sierpnia 2005 roku?

Przy takiej liczbie odkryć nadawanie każdej komecie unikalnej nazwy stało się mało praktyczne, więc wprowadzono system jednolitych oznaczeń.

Jak nazywała się kometa, która w 1846 roku rozpadła się w peryhelium na dwa fragmenty?

Oba fragmenty widziano ostatni raz w 1852 roku, a w latach 1872 i 1885 w porze jej przelotu pojawiły się na niebie roje meteorów.

W którym roku Międzynarodowa Unia Astronomiczna przyjęła nowy sposób oznaczania komet?

Oznaczenie składa się odtąd z roku odkrycia, litery wskazującej połówkę miesiąca i kolejnego numeru. Podobny system przyjęto wcześniej dla planetoid.

Dla ilu komet Edmond Halley zastosował w 1705 roku metodę obliczeń Newtona?

Były to obiekty obserwowane w latach od 1337 do 1698. Parametry orbitalne trzech z nich okazały się podobne.

Na ile procent zmierzono albedo jądra komety Halleya?

Jądra komet są bardzo ciemne: lotne substancje uciekają, a zostają zwykle czarne związki organiczne złożone z długich łańcuchów węglowych.

Ile lat wyniósł najkrótszy ze zmierzonych okresów obiegu komety Halleya?

Tak szybko kometa wróciła po przelocie z listopada 1835 roku. Najdłuższy zaobserwowany obieg trwał z kolei 79 lat i prawie miesiąc.

Który niemiecki matematyk uznał w 1836 roku, że strugi gazu mogą zaburzać ruch komety?

Do tego wniosku doprowadziły go obserwacje przejścia komety Halleya przez peryhelium rok wcześniej. Siła ciągu miała powstawać na zasadzie odrzutu.

Ile komet okresowych sklasyfikowali astronomowie do kwietnia 2006 roku?

Przed końcem XIX stulecia znano ich zaledwie siedemnaście, a kilka sklasyfikowanych uległo z czasem zniszczeniu lub zaginęło.

Która matematyczka powtórzyła obliczenia Halleya wraz z Clairautem i Lalande’em?

Troje francuskich uczonych wykonało rachunki z większą dokładnością i podało datę przejścia komety przez peryhelium z dokładnością do miesiąca.

Jakie oznaczenie nosi kometa Hale’a-Boppa?

Przedrostek C/ oznacza kometę nieokresową, a P/ okresową. Kometa Halleya, pierwsza uznana za okresową, ma oznaczenie 1P/1682 Q1.