Kosowo — 30 ciekawostek

Którego dnia parlament w Prisztinie ogłosił niepodległość Kosowa?

Na tej samej sesji zadeklarowano zerwanie dotychczasowych związków z Serbią. Zmiany statusu nie udało się wcześniej uzgodnić ani na forum ONZ, ani w drodze międzynarodowej mediacji.

Która zbrojna organizacja rozpoczęła działalność w Kosowie w 1996 roku?

Ugrupowanie znane pod albańskim skrótem UÇK prowadziło wojnę partyzancką: atakowało serbskie siły porządkowe i przedstawicieli władzy.

W którym roku rozegrała się bitwa na Kosowym Polu?

W starciu polegli obaj wodzowie: książę Lazar i sułtan. Choć uważano wówczas, że przegrali Serbowie, z czasem pojawiły się opinie, że wyniku nie da się rozstrzygnąć.

Co symbolizuje sześć białych gwiazd na fladze Kosowa?

Gwiazdy umieszczono na ciemnobłękitnym płacie ponad złotą mapą konturową kraju. Wzór przyjęło Zgromadzenie Narodowe w dniu ogłoszenia niepodległości.

Z którym państwem Kosowo graniczy na północnym zachodzie?

Na południu sąsiadem jest Macedonia Północna, a na południowym zachodzie Albania. W 1999 r. region miał 10 887 km² powierzchni.

Jak nazywa się podległa NATO misja, która ma zapewniać bezpieczeństwo w Kosowie?

Porozumienie o wejściu tych sił do prowincji podpisano w czerwcu 1999 r. Kontrolują one także wojskową przestrzeń powietrzną.

Który starożytny lud kosowscy Albańczycy wskazują jako swoich przodków?

Sprawa nie jest rozstrzygnięta: inna wersja wywodzi Albańczyków od Traków lub ludów pasterskich wymieszanych z mieszkańcami imperium rzymskiego.

Który papież powołał w 2000 r. administraturę apostolską obejmującą całe Kosowo?

Administratura powstała z podziału diecezji Skopje-Prizren, powołanej w 1969 r. Katolicy to w Kosowie głównie Albańczycy.

Który trybunał uznał w 2010 r., że deklaracja niepodległości Kosowa nie narusza prawa?

Sprawę skierowało tam Zgromadzenie Ogólne ONZ na wniosek Serbii. Opinia doradcza formalnie nie ma mocy wiążącej, ale stanowi autorytatywną wykładnię prawa międzynarodowego.

Ambasadę którego państwa w Belgradzie zbombardowano podczas nalotów NATO w 1999 r.?

W ataku zginęli cywile. Celność ostrzału pozostawiała wiele do życzenia: zabłąkana rakieta spadła nawet w paśmie Witoszy niedaleko Sofii, stolicy Bułgarii.

Które państwo uznało w 2008 r. Abchazję, powołując się na precedens kosowski?

Stało się to po sierpniowej wojnie w Gruzji i objęło również Osetię Południową. O międzynarodowe uznanie zaapelowały wtedy także władze Naddniestrza.

W którym roku Kosowo złożyło formalny wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej?

Dokument złożono 15 grudnia. Wcześniej Unia pozostawiła decyzję o uznaniu Kosowa poszczególnym krajom członkowskim.

Które państwo Osi kontrolowało Wielką Albanię, do której w 1941 r. włączono większość Kosowa?

Mniejsze części regionu przypadły okupowanej Serbii oraz Bułgarii. Po kapitulacji z września 1943 r. całe Kosowo znalazło się pod okupacją niemiecką.

Jaki odsetek mieszkańców Kosowa wyznawał islam według spisu ludności z 2011 roku?

Mimo to Kosowianie w większości są niepraktykujący lub praktykują sporadycznie. Piątkowa modlitwa w meczecie nie jest powszechna, ale post podczas ramadanu pozostaje ważny.

Ilu członków liczy parlament Kosowa?

Dziesięć miejsc przypada Serbom, a kolejne dziesięć innym mniejszościom, które mają też zapewnione miejsca w rządzie. Parlament wybiera prezydenta i premiera.

Konstytucja Jugosławii z którego roku dała Kosowu w pełni autonomiczny rząd?

Utworzono wtedy Socjalistyczną Autonomiczną Prowincję Kosowa. Jej władze wprowadziły do szkół albański program nauczania.

W którym roku powstała Liga Prizreńska?

Trzy lata później kosowska szlachta wraz z Ligą wznieciła powstanie, które rozlało się na sąsiednie prowincje. Opór stłumiła wysłana do Kosowa ekspedycja wojskowa.

Ile z 27 państw Unii Europejskiej uznawało Kosowo na koniec 2023 roku?

W NATO niepodległość Kosowa uznawało wtedy 27 z 31 członków sojuszu, w tym Polska. ONZ jej nie uznaje.

Jak nazywa się główna rzeka Kosowa?

Jej dorzecze tworzy region Kosowe Pole, drugi pod względem wielkości w kraju. Od Metochii oddziela go rzeka Drenica.

Z jakiego języka wywodzi się nazwa krainy Metochia?

Słowo oznacza własność Kościoła, a dokładniej monasteru. Krainę przekazano Cerkwi prawosławnej jako latyfundia z zamiarem stworzenia wspólnot mniszych.

Po śmierci którego cara w 1355 r. rozpadło się państwo serbskie?

Rozpad wykorzystało imperium osmańskie, dokonując inwazji. Serbia utrzymała jednak niepodległość i sporadyczną kontrolę nad Kosowem jeszcze przez sto lat.

Jaką nazwę nosiła 21 Dywizja SS utworzona w 1944 r. głównie z ochotników z Kosowa?

Sformowała ją w kwietniu kolaborująca z Niemcami Druga Liga Prizreńska, która jesienią 1943 r. utworzyła też w Kosowskiej Mitrowicy pułk Kosovo.

W którym roku Kosowo zyskało status regionu autonomicznego w ramach Serbii?

Stało się to po przejęciu władzy przez komunistów Josipa Broz Tity. Nowy rząd zrezygnował z polityki kolonizacyjnej i utrudniał powrót dawnych serbskich kolonistów.

W której miejscowości 15 stycznia 1999 r. odkryto 45 ciał albańskich cywilów?

Albańczycy oskarżyli o masakrę Serbów, a Rada Północnoatlantycka zażądała postawienia sprawców przed trybunałem i zagroziła uderzeniami lotniczymi.

W którym mieście podpisano w 1999 r. porozumienie o wycofaniu wojsk serbskich z Kosowa?

Dokument z 9 czerwca regulował też wejście do prowincji sił międzynarodowych. Zakończył 11 tygodni bombardowań, których skutki oceniano jako dotkliwsze niż straty z II wojny światowej.

W którym mieście Kosowa powstała średniowieczna siedziba serbskiego patriarchy?

Z tego samego okresu pochodzą kościół w Gračanicy i monaster Visoki Dečani, najbardziej znane świątynie regionu.

Ilu kosowskich Albańczyków zwolniono z sektora budżetowego we wrześniu 1990 roku?

Zwolnienia wywołały liczne protesty i strajk generalny. Rząd tłumaczył je dekomunizacją sektora państwowego, a zwolnieni widzieli w nich działanie wymierzone w konkretną grupę etniczną.

Z której krainy pochodzili emigranci trudniący się górnictwem w średniowiecznym Kosowie?

Zagłębie górnicze powstało w okolicy miejscowości Novo Brdo i Janjevo. Handlem zajmowali się z kolei przybysze z Dubrownika.

Ile razy wzrosła liczba ludności Kosowa w latach 1921–2003?

Przyczynił się do tego jeden z najwyższych w Europie wskaźników przyrostu naturalnego kosowskich Albańczyków, sięgający 1,3% rocznie.

W której miejscowości albańscy posłowie potajemnie proklamowali Republikę Kosowa?

Miała ona wejść w skład Jugosławii jako równoprawna republika, a nie część Serbii. Posłowie nie zaakceptowali wcześniejszego rozwiązania swojego parlamentu.