Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Kosowo to górzysty kraj na Bałkanach ze stolicą w Prisztinie, który ogłosił niepodległość w 2008 roku i do dziś nie jest uznawany przez wszystkie państwa świata. Quiz prowadzi przez geografię i ludność regionu, średniowieczne klasztory, czasy osmańskie, XX wiek w Jugosławii, wojnę z końca lat 90. oraz spór o status międzynarodowy. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw po szczegóły dla znawców Bałkanów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Którego dnia parlament w Prisztinie ogłosił niepodległość Kosowa?
17 lutego 2008
Na tej samej sesji zadeklarowano zerwanie dotychczasowych związków z Serbią. Zmiany statusu nie udało się wcześniej uzgodnić ani na forum ONZ, ani w drodze międzynarodowej mediacji.
Q 02Która zbrojna organizacja rozpoczęła działalność w Kosowie w 1996 roku?
Armia Wyzwolenia Kosowa
Ugrupowanie znane pod albańskim skrótem UÇK prowadziło wojnę partyzancką: atakowało serbskie siły porządkowe i przedstawicieli władzy.
Q 03W którym roku rozegrała się bitwa na Kosowym Polu?
1389
W starciu polegli obaj wodzowie: książę Lazar i sułtan. Choć uważano wówczas, że przegrali Serbowie, z czasem pojawiły się opinie, że wyniku nie da się rozstrzygnąć.
Q 04Co symbolizuje sześć białych gwiazd na fladze Kosowa?
grupy etniczne
Gwiazdy umieszczono na ciemnobłękitnym płacie ponad złotą mapą konturową kraju. Wzór przyjęło Zgromadzenie Narodowe w dniu ogłoszenia niepodległości.
Q 05Z którym państwem Kosowo graniczy na północnym zachodzie?
Czarnogórą
Na południu sąsiadem jest Macedonia Północna, a na południowym zachodzie Albania. W 1999 r. region miał 10 887 km² powierzchni.
Q 06Jak nazywa się podległa NATO misja, która ma zapewniać bezpieczeństwo w Kosowie?
KFOR
Porozumienie o wejściu tych sił do prowincji podpisano w czerwcu 1999 r. Kontrolują one także wojskową przestrzeń powietrzną.
Q 07Który starożytny lud kosowscy Albańczycy wskazują jako swoich przodków?
Ilirów
Sprawa nie jest rozstrzygnięta: inna wersja wywodzi Albańczyków od Traków lub ludów pasterskich wymieszanych z mieszkańcami imperium rzymskiego.
Q 08Który papież powołał w 2000 r. administraturę apostolską obejmującą całe Kosowo?
Jan Paweł II
Administratura powstała z podziału diecezji Skopje-Prizren, powołanej w 1969 r. Katolicy to w Kosowie głównie Albańczycy.
Q 09Który trybunał uznał w 2010 r., że deklaracja niepodległości Kosowa nie narusza prawa?
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości
Sprawę skierowało tam Zgromadzenie Ogólne ONZ na wniosek Serbii. Opinia doradcza formalnie nie ma mocy wiążącej, ale stanowi autorytatywną wykładnię prawa międzynarodowego.
Q 10Ambasadę którego państwa w Belgradzie zbombardowano podczas nalotów NATO w 1999 r.?
Chin
W ataku zginęli cywile. Celność ostrzału pozostawiała wiele do życzenia: zabłąkana rakieta spadła nawet w paśmie Witoszy niedaleko Sofii, stolicy Bułgarii.
Q 11Które państwo uznało w 2008 r. Abchazję, powołując się na precedens kosowski?
Rosja
Stało się to po sierpniowej wojnie w Gruzji i objęło również Osetię Południową. O międzynarodowe uznanie zaapelowały wtedy także władze Naddniestrza.
Q 12W którym roku Kosowo złożyło formalny wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej?
2022
Dokument złożono 15 grudnia. Wcześniej Unia pozostawiła decyzję o uznaniu Kosowa poszczególnym krajom członkowskim.
Q 13Które państwo Osi kontrolowało Wielką Albanię, do której w 1941 r. włączono większość Kosowa?
Włochy
Mniejsze części regionu przypadły okupowanej Serbii oraz Bułgarii. Po kapitulacji z września 1943 r. całe Kosowo znalazło się pod okupacją niemiecką.
Q 21Po śmierci którego cara w 1355 r. rozpadło się państwo serbskie?
Stefana IV Duszana
Rozpad wykorzystało imperium osmańskie, dokonując inwazji. Serbia utrzymała jednak niepodległość i sporadyczną kontrolę nad Kosowem jeszcze przez sto lat.
Q 22Jaką nazwę nosiła 21 Dywizja SS utworzona w 1944 r. głównie z ochotników z Kosowa?
„Skanderbeg”
Sformowała ją w kwietniu kolaborująca z Niemcami Druga Liga Prizreńska, która jesienią 1943 r. utworzyła też w Kosowskiej Mitrowicy pułk Kosovo.
Q 23W którym roku Kosowo zyskało status regionu autonomicznego w ramach Serbii?
1946
Stało się to po przejęciu władzy przez komunistów Josipa Broz Tity. Nowy rząd zrezygnował z polityki kolonizacyjnej i utrudniał powrót dawnych serbskich kolonistów.
Q 14Jaki odsetek mieszkańców Kosowa wyznawał islam według spisu ludności z 2011 roku?
96%
Mimo to Kosowianie w większości są niepraktykujący lub praktykują sporadycznie. Piątkowa modlitwa w meczecie nie jest powszechna, ale post podczas ramadanu pozostaje ważny.
Q 15Ilu członków liczy parlament Kosowa?
120
Dziesięć miejsc przypada Serbom, a kolejne dziesięć innym mniejszościom, które mają też zapewnione miejsca w rządzie. Parlament wybiera prezydenta i premiera.
Q 16Konstytucja Jugosławii z którego roku dała Kosowu w pełni autonomiczny rząd?
1974
Utworzono wtedy Socjalistyczną Autonomiczną Prowincję Kosowa. Jej władze wprowadziły do szkół albański program nauczania.
Q 17W którym roku powstała Liga Prizreńska?
1878
Trzy lata później kosowska szlachta wraz z Ligą wznieciła powstanie, które rozlało się na sąsiednie prowincje. Opór stłumiła wysłana do Kosowa ekspedycja wojskowa.
Q 18Ile z 27 państw Unii Europejskiej uznawało Kosowo na koniec 2023 roku?
22
W NATO niepodległość Kosowa uznawało wtedy 27 z 31 członków sojuszu, w tym Polska. ONZ jej nie uznaje.
Q 19Jak nazywa się główna rzeka Kosowa?
Sitnica
Jej dorzecze tworzy region Kosowe Pole, drugi pod względem wielkości w kraju. Od Metochii oddziela go rzeka Drenica.
Q 20Z jakiego języka wywodzi się nazwa krainy Metochia?
greckiego
Słowo oznacza własność Kościoła, a dokładniej monasteru. Krainę przekazano Cerkwi prawosławnej jako latyfundia z zamiarem stworzenia wspólnot mniszych.
Q 24W której miejscowości 15 stycznia 1999 r. odkryto 45 ciał albańskich cywilów?
Raczak
Albańczycy oskarżyli o masakrę Serbów, a Rada Północnoatlantycka zażądała postawienia sprawców przed trybunałem i zagroziła uderzeniami lotniczymi.
Q 25W którym mieście podpisano w 1999 r. porozumienie o wycofaniu wojsk serbskich z Kosowa?
Kumanovo
Dokument z 9 czerwca regulował też wejście do prowincji sił międzynarodowych. Zakończył 11 tygodni bombardowań, których skutki oceniano jako dotkliwsze niż straty z II wojny światowej.
Q 26W którym mieście Kosowa powstała średniowieczna siedziba serbskiego patriarchy?
Peć
Z tego samego okresu pochodzą kościół w Gračanicy i monaster Visoki Dečani, najbardziej znane świątynie regionu.
Q 27Ilu kosowskich Albańczyków zwolniono z sektora budżetowego we wrześniu 1990 roku?
123 tysiące
Zwolnienia wywołały liczne protesty i strajk generalny. Rząd tłumaczył je dekomunizacją sektora państwowego, a zwolnieni widzieli w nich działanie wymierzone w konkretną grupę etniczną.
Q 28Z której krainy pochodzili emigranci trudniący się górnictwem w średniowiecznym Kosowie?
Saksonii
Zagłębie górnicze powstało w okolicy miejscowości Novo Brdo i Janjevo. Handlem zajmowali się z kolei przybysze z Dubrownika.
Q 29Ile razy wzrosła liczba ludności Kosowa w latach 1921–2003?
4,6
Przyczynił się do tego jeden z najwyższych w Europie wskaźników przyrostu naturalnego kosowskich Albańczyków, sięgający 1,3% rocznie.
Q 30W której miejscowości albańscy posłowie potajemnie proklamowali Republikę Kosowa?
Kačanik
Miała ona wejść w skład Jugosławii jako równoprawna republika, a nie część Serbii. Posłowie nie zaakceptowali wcześniejszego rozwiązania swojego parlamentu.