Koziorożec: gwiazdozbiór, mit i zwrotnik — 30 ciekawostek

W połowie kozłem, a w połowie czym został bożek Pan po nieudanej przemianie?

W takiej właśnie dwoistej postaci starożytni Grecy wyobrażali sobie cały gwiazdozbiór.

Na której półkuli nieba leży gwiazdozbiór Koziorożca?

Mimo to da się go zobaczyć także z Polski, najlepiej latem.

Jak nazywa się rój meteorów związany z gwiazdozbiorem Koziorożca?

W połowie lipca rój daje około ośmiu meteorów na godzinę.

Jakim przymiotnikiem określa się też zwrotnik Koziorożca?

To równoleżnik wyznaczany przez najdalej na południe wysunięte punkty, nad którymi Słońce może znaleźć się w zenicie.

W którym miesiącu Słońce góruje w zenicie nad zwrotnikiem Koziorożca?

Zdarza się to tylko raz w roku astronomicznym, w dniu przesilenia zimowego, 21–22 dnia tego miesiąca.

Jak nagrodzono bożka Pana za pomoc w walce z Tyfonem?

Bożek pomógł poskładać rozszarpanego władcę Olimpu, który dzięki temu wrócił do walki.

Co zrobił bożek Pan, by uciec przed Tyfonem?

Jego przemiana udała się tylko w połowie, stąd dwoista postać Koziorożca.

Pod jakim wulkanem został żywcem pogrzebany mityczny Tyfon?

Kłęby dymu wydobywające się z krateru na Sycylii miały świadczyć, że potwór wciąż daje o sobie znać.

Którym z kolei gwiazdozbiorem zodiakalnym jest Koziorożec?

To zarazem najmniejsza z konstelacji zodiaku, znana już w starożytności.

Który gwiazdozbiór gości dziś Słońce w dniu przesilenia zimowego?

Tysiące lat temu najdalej na południe wysunięte położenie Słońca wypadało jeszcze w Koziorożcu.

Jaka jest przybliżona szerokość geograficzna zwrotnika Koziorożca?

W zapisie dziesiętnym to 23,4394° szerokości południowej.

Jakie zjawisko przesunęło punkt przesilenia zimowego z Koziorożca do sąsiedniej konstelacji?

Samo przesilenie zimowe nadal wiąże się z nazwą zwrotnika, nad którym Słońce staje wtedy w zenicie.

Do jakiego kraju greccy bogowie uciekali przed potworem Tyfonem?

Uciekał z nimi rogaty bożek Pan, którego postać Grecy widzieli potem w gwiazdozbiorze Koziorożca.

Którego boga rozszarpał potwór Tyfon?

Członki rozszarpanego boga zebrano i połączono w całość, dzięki czemu mógł wrócić do walki i pokonać potwora piorunami.

Które z tych państw leży w całości na południe od zwrotnika Koziorożca?

Takie państwa są tylko cztery; pozostałe to Lesotho, Eswatini i Nowa Zelandia.

Jak zareagowała matka bożka Pana na widok nowo narodzonego syna?

Bożek urodził się z nogami i rogami kozła, a jego widok płoszył także wszystkich ludzi.

Jaki stosunek do ludzi miał w mitach rogaty bożek Pan?

Lubił ich, choć sami na widok jego koźlich nóg i rogów zwykle brali nogi za pas.

Co po polsku znaczy nazwa Algedi, którą nosi składnik Alfy Capricorni?

Alfa Capricorni to dwie gwiazdy, nadolbrzym i olbrzym, które w rzeczywistości nie są ze sobą fizycznie związane.

Która gwiazda jest najjaśniejsza w gwiazdozbiorze Koziorożca?

To układ wielokrotny, którego składnik A jest zmienną typu Algol o okresie zmienności 1,02 dnia.

Czym bożek Pan próbował przestraszyć potwora Tyfona?

Hałasował tak długo, aż udało się pozbierać wszystkie członki rozszarpanego władcy bogów.

Przez terytorium lądowe ilu państw przebiega zwrotnik Koziorożca?

Zwrotnik przecina też trzy kontynenty: Afrykę, Australię i Amerykę Południową, oraz trzy oceany.

Około ilu lat temu nadano nazwę zwrotnikowi Koziorożca?

W chwili przesilenia zimowego Słońce znajdowało się wtedy właśnie na tle tego gwiazdozbioru.

Około ilu gwiazd Koziorożca widać nieuzbrojonym okiem?

Gwiazdy te są blade, a mimo to konstelację znano już w starożytności.

W jakim kierunku od zenitu góruje zwykle Słońce na zwrotniku Koziorożca?

Wyjątkiem jest dzień przesilenia zimowego, kiedy Słońce staje tam dokładnie w zenicie.

Od którego dnia Słońce wędruje na tle gwiazdozbioru Koziorożca?

Wędrówka Słońca przez tę konstelację kończy się 16 lutego.

Które miejsce pod względem wielkości zajmuje Koziorożec wśród gwiazdozbiorów?

Jego łacińska nazwa to Capricornus, a trzyliterowy skrót używany przez astronomów brzmi Cap.

Co oznacza arabska nazwa gwiazdy Dabih w Koziorożcu?

Nazwa nawiązuje do arabskiej tradycji składania kozła w ofierze, gdy Słońce wchodzi w obszar Koziorożca.

Które starożytne ludy nazywały gwiazdy Koziorożca Suhur-mash-ha?

Już wtedy były to gwiazdy blade, a mimo to konstelacja należy do najdłużej znanych.

W którym roku Charles Messier odkrył gromadę kulistą M30?

To owalnie ukształtowana gromada o jasnym centrum, leżąca w gwiazdozbiorze Koziorożca.

Jakie zjawisko wywołuje krótkookresowe wahania szerokości zwrotnika Koziorożca?

Szerokość zwrotnika jest równa kątowi nachylenia ekliptyki do równika niebieskiego, a ten nie jest stały.