Litwa — 30 ciekawostek

Czyja armia została rozgromiona pod Grunwaldem 15 lipca 1410 roku?

Pokonaną armię wspierali znamienici rycerze z całej Europy; bitwa uchodzi za jedną z największych w europejskim średniowieczu.

Z którym państwem Litwa graniczy od północy?

Od zachodu Litwa sąsiaduje z obwodem królewieckim Rosji, od południowego zachodu z Polską, a od wschodu z Białorusią.

Od kiedy Litwa jest członkiem Unii Europejskiej?

W tym samym roku Litwa weszła do NATO, a członkiem ONZ została już we wrześniu 1991 roku na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa nr 711.

W skład którego państwa wchodziła Litwa od III rozbioru Rzeczypospolitej do 1918 roku?

III rozbiór nastąpił w 1795 roku, po upadku insurekcji kościuszkowskiej; Suwalszczyzna trafiła wtedy do Prus, a Auksztota i Żmudź pod panowanie carów.

Kto był jedynym królem średniowiecznego Królestwa Litwy?

Królestwo Litwy istniało tylko w latach 1251–1263; dzień koronacji władcy, 6 lipca, jest dziś litewskim świętem państwowym.

W którym roku Litwa przystąpiła do strefy euro?

Kilkanaście miesięcy później konsumenci zorganizowali trzydniowy bojkot centrów handlowych; jego symbolem stał się kalafior, który podrożał z 0,87 do 3,49 euro.

W którym roku zawarto unię w Krewie, która związała Litwę z Królestwem Polskim?

Związki zapoczątkowane w Krewie przerodziły się w 1569 roku w trwałą unię realną, a Wielkie Księstwo stało się jednym z dwóch członów Rzeczypospolitej.

Którego dnia 1990 roku Litwa ogłosiła deklarację niepodległości?

Związek Radziecki odpowiedział wprowadzeniem czołgów na ulice Wilna; pierwsze wolne wybory do Sejmu odbyły się dopiero w 1992 roku.

W którym wieku Wielkie Księstwo Litewskie było największym terytorialnie państwem Europy?

Ten rozrost to skutek zajęcia ziem dawnych księstw Rusi Kijowskiej, przez co Słowianie liczebnie zdominowali Bałtów w państwie.

Ile parków narodowych ma Litwa?

Obok nich działa 30 rezerwatów i parków regionalnych, m.in. z łabędziami pod ochroną na jeziorze Żuwinta; obszary chronione zajmują 11,5% kraju.

Jakie państwo utworzył gen. Lucjan Żeligowski po zajęciu Wilna jesienią 1920 roku?

Tak zwany bunt Żeligowskiego zorganizowano z polecenia Józefa Piłsudskiego; 20 lutego 1922 roku tamtejszy Sejm uchwalił połączenie z Polską.

W której miejscowości pod Wilnem w latach 1941–1944 zamordowano około 100 tys. polskich obywateli?

Zbrodni dokonały litewski Ypatingasis būrys i niemieckie SS; ofiarami byli głównie polscy Żydzi i Polacy.

Z którego roku pochodzi pierwsza wzmianka o Litwie?

Wzmianka nosi datę 14 lutego, ale samo państwo litewskie powstało dopiero w XIII wieku; w 2009 roku hucznie obchodzono Tysiąclecie Litwy.

Jaką część powierzchni Litwy zajmuje dorzecze Niemna?

Niemen ma 937 km długości całkowitej, z czego w granicach Litwy płynie 469 km; jego dopływami są m.in. Wilia, Niewiaża i Dubissa.

Kto w 1315 roku objął władzę na Litwie i rządził nią ponad 20 lat?

Jego skuteczne rządy umocniły państwo i poprawiły stosunki z Królestwem Polskim; od 1344 roku władzę sprawowali jego synowie, Olgierd i Kiejstut.

W którym miesiącu 1940 roku Armia Czerwona rozpoczęła okupację Republiki Litewskiej?

Dwa miesiące później ZSRR anektował kraj jako Litewską SRR; niepodległa Republika Litewska powstała 2 listopada 1918 roku.

Ile kilometrów na północ od Wilna leży wyznaczony przez francuskich geografów środek Europy?

Geograficznie Litwa leży w Europie Środkowej, choć ONZ zalicza ją do państw Europy Północnej.

W którym roku pierwszy władca Litwy otrzymał od papieża koronę?

Chrzest władca przyjął dwa lata wcześniej pod naciskiem zakonów rycerskich; po jego zabójstwie Litwini odrzucili chrześcijaństwo.

Od którego państwa zależne było Królestwo Litwy proklamowane przez Tarybę 16 lutego 1918?

Tarybę, czyli Radę Litewską, wybrano w Wilnie we wrześniu 1917 roku, a 16 lutego obchodzi się dziś jako Dzień Odzyskania Niepodległości.

Jaką wysokość osiąga Góra Auksztocka, najwyższy punkt Litwy?

Najniższym punktem kraju jest brzeg Morza Bałtyckiego, a wybrzeże jest przeważnie niskie i wyrównane.

Który park narodowy Litwy założono jako pierwszy, w 1974 roku?

Do odzyskania niepodległości nosił nazwę Parku Narodowego Litewskiej SRR; ma około 30 tys. ha, z czego ponad 60% zajmują lasy.

Która unia z 1413 roku wprowadziła odrębnego wielkiego księcia na Litwie?

Zawarto ją 2 października; zrównała katolickich bojarów litewskich w prawach z polskimi rodami i wprowadziła wspólne sejmy oraz urzędy wojewodów.

Która rzeka jest najdłuższą płynącą w całości na terytorium Litwy?

Ma 246 km długości; litewskie rzeki są typu równinnego, zasilane głównie wodami roztopowymi, stąd częste wiosenne powodzie.

Jak nazywa się największe jezioro Litwy?

Leży przy granicy z Białorusią; najgłębsze jezioro kraju ma 60,5 m głębokości, a najdłuższe, rynnowe, ciągnie się na 30 km.

W którym miesiącu 1831 roku Litwa przyłączyła się do powstania listopadowego?

Po upadku powstania zlikwidowano Uniwersytet Wileński, zamknięto wiele klasztorów i szkół, a ludność zsyłano w głąb Rosji.

Ilu mieszkańców liczyła Litwa według spisu powszechnego z 2011 roku?

Kobiety stanowiły 53,9% ludności; liczba mieszkańców spada od 1991 roku, a po wejściu do UE dołożyła się do tego masowa emigracja zarobkowa.

Ile wynosi średnia wysokość terytorium Litwy nad poziomem morza?

Rzeźba kraju jest polodowcowa: przeważają równiny moreny dennej, a większa część Litwy znalazła się w zasięgu zlodowacenia wałdajskiego.

W którym mieście odnotowano rekordowo niską temperaturę na Litwie, –42,9 °C?

Rekord mrozu padł 1 lutego 1956 roku, a rekord ciepła, 37,5 °C, zanotowano 30 lipca 1994 roku.

Ile kilometrów liczy całkowita granica lądowa Litwy?

Najdłuższy odcinek, 677 km, przypada na granicę z Białorusią, a najkrótszy, 104 km, na granicę z Polską.

Jak nazywało się pierwsze litewskie czasopismo, wydawane od 1883 roku?

Tytuł znaczy „jutrzenka”; kolejne pisma nosiły nazwy oznaczające światło, dzwon i rolnika, a ich narodziny otwierały litewskie odrodzenie narodowe.