Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Litwa to najbliższy bałtycki sąsiad Polski: kraj Giedymina i Mendoga, Wielkiego Księstwa, które w XV wieku było największym państwem Europy, i pierwszej republiki, która w 1990 roku zerwała ze Związkiem Radzieckim. Quiz obejmuje geografię, historię, demografię, ustrój, gospodarkę i święta Litwy – od długości granic i rekordów temperatur po próg wyborczy i elektrownię w Ignalinie. Pytania ułożono od najłatwiejszych do najtrudniejszych, więc sprawdzą się i na szybką grę, i na wieczór quizowy.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Czyja armia została rozgromiona pod Grunwaldem 15 lipca 1410 roku?
Krzyżacka
Pokonaną armię wspierali znamienici rycerze z całej Europy; bitwa uchodzi za jedną z największych w europejskim średniowieczu.
Q 02Z którym państwem Litwa graniczy od północy?
Łotwa
Od zachodu Litwa sąsiaduje z obwodem królewieckim Rosji, od południowego zachodu z Polską, a od wschodu z Białorusią.
Q 03Od kiedy Litwa jest członkiem Unii Europejskiej?
1 maja 2004
W tym samym roku Litwa weszła do NATO, a członkiem ONZ została już we wrześniu 1991 roku na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa nr 711.
Q 04W skład którego państwa wchodziła Litwa od III rozbioru Rzeczypospolitej do 1918 roku?
Imperium Rosyjskiego
III rozbiór nastąpił w 1795 roku, po upadku insurekcji kościuszkowskiej; Suwalszczyzna trafiła wtedy do Prus, a Auksztota i Żmudź pod panowanie carów.
Q 05Kto był jedynym królem średniowiecznego Królestwa Litwy?
Mendog
Królestwo Litwy istniało tylko w latach 1251–1263; dzień koronacji władcy, 6 lipca, jest dziś litewskim świętem państwowym.
Q 06W którym roku Litwa przystąpiła do strefy euro?
2015
Kilkanaście miesięcy później konsumenci zorganizowali trzydniowy bojkot centrów handlowych; jego symbolem stał się kalafior, który podrożał z 0,87 do 3,49 euro.
Q 07W którym roku zawarto unię w Krewie, która związała Litwę z Królestwem Polskim?
1385
Związki zapoczątkowane w Krewie przerodziły się w 1569 roku w trwałą unię realną, a Wielkie Księstwo stało się jednym z dwóch członów Rzeczypospolitej.
Q 08Którego dnia 1990 roku Litwa ogłosiła deklarację niepodległości?
11 marca
Związek Radziecki odpowiedział wprowadzeniem czołgów na ulice Wilna; pierwsze wolne wybory do Sejmu odbyły się dopiero w 1992 roku.
Q 09W którym wieku Wielkie Księstwo Litewskie było największym terytorialnie państwem Europy?
XV
Ten rozrost to skutek zajęcia ziem dawnych księstw Rusi Kijowskiej, przez co Słowianie liczebnie zdominowali Bałtów w państwie.
Q 10Ile parków narodowych ma Litwa?
5
Obok nich działa 30 rezerwatów i parków regionalnych, m.in. z łabędziami pod ochroną na jeziorze Żuwinta; obszary chronione zajmują 11,5% kraju.
Q 11Jakie państwo utworzył gen. Lucjan Żeligowski po zajęciu Wilna jesienią 1920 roku?
Litwę Środkową
Tak zwany bunt Żeligowskiego zorganizowano z polecenia Józefa Piłsudskiego; 20 lutego 1922 roku tamtejszy Sejm uchwalił połączenie z Polską.
Q 12W której miejscowości pod Wilnem w latach 1941–1944 zamordowano około 100 tys. polskich obywateli?
Ponary
Zbrodni dokonały litewski Ypatingasis būrys i niemieckie SS; ofiarami byli głównie polscy Żydzi i Polacy.
Q 13Z którego roku pochodzi pierwsza wzmianka o Litwie?
1009
Wzmianka nosi datę 14 lutego, ale samo państwo litewskie powstało dopiero w XIII wieku; w 2009 roku hucznie obchodzono Tysiąclecie Litwy.
Q 21Który park narodowy Litwy założono jako pierwszy, w 1974 roku?
Auksztocki
Do odzyskania niepodległości nosił nazwę Parku Narodowego Litewskiej SRR; ma około 30 tys. ha, z czego ponad 60% zajmują lasy.
Q 22Która unia z 1413 roku wprowadziła odrębnego wielkiego księcia na Litwie?
Horodelska
Zawarto ją 2 października; zrównała katolickich bojarów litewskich w prawach z polskimi rodami i wprowadziła wspólne sejmy oraz urzędy wojewodów.
Q 23Która rzeka jest najdłuższą płynącą w całości na terytorium Litwy?
Święta
Ma 246 km długości; litewskie rzeki są typu równinnego, zasilane głównie wodami roztopowymi, stąd częste wiosenne powodzie.
Q 14Jaką część powierzchni Litwy zajmuje dorzecze Niemna?
Prawie 70%
Niemen ma 937 km długości całkowitej, z czego w granicach Litwy płynie 469 km; jego dopływami są m.in. Wilia, Niewiaża i Dubissa.
Q 15Kto w 1315 roku objął władzę na Litwie i rządził nią ponad 20 lat?
Giedymin
Jego skuteczne rządy umocniły państwo i poprawiły stosunki z Królestwem Polskim; od 1344 roku władzę sprawowali jego synowie, Olgierd i Kiejstut.
Q 16W którym miesiącu 1940 roku Armia Czerwona rozpoczęła okupację Republiki Litewskiej?
Czerwiec
Dwa miesiące później ZSRR anektował kraj jako Litewską SRR; niepodległa Republika Litewska powstała 2 listopada 1918 roku.
Q 17Ile kilometrów na północ od Wilna leży wyznaczony przez francuskich geografów środek Europy?
26 km
Geograficznie Litwa leży w Europie Środkowej, choć ONZ zalicza ją do państw Europy Północnej.
Q 18W którym roku pierwszy władca Litwy otrzymał od papieża koronę?
1253
Chrzest władca przyjął dwa lata wcześniej pod naciskiem zakonów rycerskich; po jego zabójstwie Litwini odrzucili chrześcijaństwo.
Q 19Od którego państwa zależne było Królestwo Litwy proklamowane przez Tarybę 16 lutego 1918?
Cesarstwa Niemieckiego
Tarybę, czyli Radę Litewską, wybrano w Wilnie we wrześniu 1917 roku, a 16 lutego obchodzi się dziś jako Dzień Odzyskania Niepodległości.
Q 20Jaką wysokość osiąga Góra Auksztocka, najwyższy punkt Litwy?
293,84 m
Najniższym punktem kraju jest brzeg Morza Bałtyckiego, a wybrzeże jest przeważnie niskie i wyrównane.
Q 24Jak nazywa się największe jezioro Litwy?
Dryświaty
Leży przy granicy z Białorusią; najgłębsze jezioro kraju ma 60,5 m głębokości, a najdłuższe, rynnowe, ciągnie się na 30 km.
Q 25W którym miesiącu 1831 roku Litwa przyłączyła się do powstania listopadowego?
Marzec
Po upadku powstania zlikwidowano Uniwersytet Wileński, zamknięto wiele klasztorów i szkół, a ludność zsyłano w głąb Rosji.
Q 26Ilu mieszkańców liczyła Litwa według spisu powszechnego z 2011 roku?
3 043 429
Kobiety stanowiły 53,9% ludności; liczba mieszkańców spada od 1991 roku, a po wejściu do UE dołożyła się do tego masowa emigracja zarobkowa.
Q 27Ile wynosi średnia wysokość terytorium Litwy nad poziomem morza?
99 m
Rzeźba kraju jest polodowcowa: przeważają równiny moreny dennej, a większa część Litwy znalazła się w zasięgu zlodowacenia wałdajskiego.
Q 28W którym mieście odnotowano rekordowo niską temperaturę na Litwie, –42,9 °C?
Uciana
Rekord mrozu padł 1 lutego 1956 roku, a rekord ciepła, 37,5 °C, zanotowano 30 lipca 1994 roku.
Q 29Ile kilometrów liczy całkowita granica lądowa Litwy?
1642 km
Najdłuższy odcinek, 677 km, przypada na granicę z Białorusią, a najkrótszy, 104 km, na granicę z Polską.
Q 30Jak nazywało się pierwsze litewskie czasopismo, wydawane od 1883 roku?
„Aušra”
Tytuł znaczy „jutrzenka”; kolejne pisma nosiły nazwy oznaczające światło, dzwon i rolnika, a ich narodziny otwierały litewskie odrodzenie narodowe.