Mit i mitologia — 30 ciekawostek

Z jakiego języka pochodzi termin „mythos”?

W okresie przedklasycznym słowo to oznaczało po prostu opowiadanie i było synonimem słowa logos.

Który austriacki psycholog stworzył psychologiczną definicję mitu jako „mitu osobowego”?

Według tej definicji mit rodzi się jako projekcja nieświadomych treści lub rozwiązanie konfliktu między impulsami id a zakazami superego.

Który szwajcarski psycholog był twórcą archetypicznej definicji mitu?

W pracy „Psychologia a religia” stwierdził, że archetyp to forma lub obraz o charakterze zbiorowym, będący częścią składową mitów.

Jakim łacińskim słowem określano w literaturze starożytnego Rzymu opowieści o bogach?

Termin ten przejęli pisarze średniowieczni, a za ich pośrednictwem w XV i XVI wieku przeniknął do europejskich języków wernakularnych.

Który filozof podał najstarszą definicję terminu mythos?

Filozof ten rozróżniał dwie przeciwstawne formy poznawania rzeczywistości: racjonalny logos i odwołujący się do wyobrażeń mythos.

Który francuski socjolog odegrał główną rolę w sformułowaniu socjologicznej definicji mitu?

W tym ujęciu mit pełni w życiu społecznym aż dziesięć funkcji, od poznawczej i normatywnej po manipulacyjną i aktywizującą.

W którym swoim dziele Arystoteles określił terminem mythos fabułę dramatu?

Arystoteles rozumiał fabułę jako podstawę struktury całego dzieła dramatycznego, a w innych pracach używał słowa mythos jako jej synonimu.

Kto był twórcą etnoreligijnej definicji mitu?

Ten rumuński religioznawca widział w micie opowieść o tym, jak za sprawą istot nadnaturalnych zaistniała nasza rzeczywistość.

Który francuski antropolog stworzył strukturalną definicję mitu?

Wyszedł on z założenia, że mit odzwierciedla struktury myślowe wspólne wszystkim ludziom, a jego budowa opiera się na nieuświadomionej logice.

Którzy dwaj pisarze zastosowali w swoich dziełach termin mit jako pierwotną opowieść o prastarej prawdzie?

Dla obu twórców mit był opowieścią, która przekazuje przez pokolenia prastarą prawdę.

Który polski antropolog określił mit jako wiedzę o tym, co wydarzyło się w czasach pradawnych?

Badacz ten porównał rolę mitu w dzikich społecznościach do roli, jaką Biblia odgrywa w społecznościach chrześcijańskich.

Przejawem którego kompleksu jest przede wszystkim mit według francuskiego psychologa André Greena?

Green opisał też zjawisko mityzacji: przekształcenie nieświadomych treści w świadome pod wpływem „zbiorowych mechanizmów cenzury”.

Synonimem jakiego słowa był „mythos” w przedklasycznej Grecji?

Dopiero później oba terminy rozeszły się: jeden zaczął oznaczać opowiadanie fikcyjne, drugi relację o zdarzeniach rzeczywistych.

W którym dziele Platona, napisanym około 360 roku p.n.e., mythos oznacza naganne opowiadanie o bogach?

Do deprawujących młodzież wypowiedzi Platon zaliczył w tym dziele także inne opowiadania, które określił mianem logos.

Jak strukturaliści nazywają jednostki, z których składa się mit?

Taka jednostka nie jest przypisana do jednego mitu i może pojawiać się w różnych mitach w rozmaitych konfiguracjach.

Który poeta narzekał w jednej z ód olimpijskich, że nad prawdą górują pełne pięknych kłamstw mity?

Poeta ten użył słowa mythos w pierwszej połowie V wieku p.n.e., zanim sięgnęli po nie historycy Tukidydes, Herodot i Diodor Sycylijski.

Kogo uważa się za twórcę politycznej definicji mitu?

Definicję tę zwie się niekiedy polityczno-heroiczną; mit jest w niej opowiadaniem założycielskim, które objaśnia początki danej rzeczywistości.

Tekstu którego poematu dotyczyła praca Herdera, w której sprzeciwił się jego alegorycznej interpretacji?

Herder postulował, aby opowieści Homera traktować dosłownie, i właśnie je nazwał mitami.

Od około którego wieku p.n.e. Grecy zaczęli odnosić termin mythos do opowiadania fikcyjnego?

Opowiadaniu fikcyjnemu przeciwstawiano relację o wydarzeniach rzeczywistych, dla której zaczęto używać terminu logos.

Kto jako pierwszy w okresie nowożytnym użył terminu mit w znaczeniu naukowym?

Dla tego myśliciela mit był realistyczną, homerycką opowieścią, która oddziałuje na emocje i wyobraźnię odbiorcy poprzez symbole.

Czemu, zdaniem Lévi-Straussa, mit zajmuje miejsce przeciwstawne na skali sposobów wyrazu językowego?

Według niego mit zachowuje swą wartość nawet przy najgorszym tłumaczeniu, bo jego substancja tkwi w opowiadanej historii, nie w stylu.

Który polski historyk rozumiał mit jako narrację o bóstwach przekazywaną przez ludy, plemiona i rody?

W jego ujęciu celem takiej narracji jest ujęcie sensu świata i ludzi w ich doświadczeniach zbiorowych oraz indywidualnych.

Na czym, według definicji etnoreligijnej, opiera się mit?

Chodzi o objawienie czynnika nadprzyrodzonego, czyli opis wejścia sacrum w sferę profanum.

Który francuski filolog należał do najbardziej znanych zwolenników definicji etnoreligijnej?

Twierdził on, że mit przekazuje i uprawomocnia główne zasady organizacji religijnej i politycznej społeczeństwa.

W listach których dwóch pisarzy odnaleziono najstarsze ślady potocznego użycia słowa „mit”?

Obaj pisarze używali w prywatnej korespondencji słowa mit na określenie nieprawdziwych historii.

Który belgijski historyk i antropolog zainicjował nurt odrzucający pojęcie mitu?

Uczony ten doszedł do wniosku, że dla Greków mit nigdy nie stanowił specyficznej formy opowieści, a pojęcie mitu jest iluzją nowożytnej nauki.

Który niemiecki historyk idei współtworzył literacką definicję mitu?

Obok niego główną rolę w sformułowaniu tej definicji odegrał niemiecki literaturoznawca Andreas Jolles.

Który francuski historyk idei był twórcą mitokrytyki?

Twierdził on, że uniwersalne archetypy materializują się w określonym kontekście kulturowym pod postacią mitu.

Który węgierski literaturoznawca uważał, że mit łączy się ze sferą wierzeń, co odróżnia go od baśni?

Jego zdaniem po wyłączeniu cząstki metafizycznej mit pozostaje jedynie tekstem kultury, należącym wyłącznie do zbioru sztuki.

Jak nazywano łacińskie ćwiczenia retoryczne, w których w XVI–XVIII wieku „mythos” oznaczało bajkę ezopową?

Taką bajkę układano i deklamowano w szkołach jako wprawkę w narracji albo jako argument czerpany z przykładu czy mądrości ludowej.