Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Czym właściwie jest mit? Grecy używali słowa mythos na określenie opowiadania, Platon przeciwstawił je rozumowi, a nowożytni badacze stworzyli kilka konkurencyjnych definicji: etnoreligijną, literacką, strukturalną, archetypiczną i psychologiczną. Ten quiz prowadzi przez dzieje pojęcia i sylwetki badaczy, którzy o nim pisali: od Eliadego i Malinowskiego po Lévi-Straussa i Junga. Sprawdza też, czym mit różni się od legendy, baśni i epopei. Na deser pytania o Sun Wukonga, Małpiego Króla z mitologii chińskiej.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Z jakiego języka pochodzi termin „mythos”?
Greckiego
W okresie przedklasycznym słowo to oznaczało po prostu opowiadanie i było synonimem słowa logos.
Q 02Który austriacki psycholog stworzył psychologiczną definicję mitu jako „mitu osobowego”?
Sigmund Freud
Według tej definicji mit rodzi się jako projekcja nieświadomych treści lub rozwiązanie konfliktu między impulsami id a zakazami superego.
Q 03Który szwajcarski psycholog był twórcą archetypicznej definicji mitu?
Carl Gustav Jung
W pracy „Psychologia a religia” stwierdził, że archetyp to forma lub obraz o charakterze zbiorowym, będący częścią składową mitów.
Q 04Jakim łacińskim słowem określano w literaturze starożytnego Rzymu opowieści o bogach?
Fabula
Termin ten przejęli pisarze średniowieczni, a za ich pośrednictwem w XV i XVI wieku przeniknął do europejskich języków wernakularnych.
Q 05Który filozof podał najstarszą definicję terminu mythos?
Platon
Filozof ten rozróżniał dwie przeciwstawne formy poznawania rzeczywistości: racjonalny logos i odwołujący się do wyobrażeń mythos.
Q 06Który francuski socjolog odegrał główną rolę w sformułowaniu socjologicznej definicji mitu?
Émile Durkheim
W tym ujęciu mit pełni w życiu społecznym aż dziesięć funkcji, od poznawczej i normatywnej po manipulacyjną i aktywizującą.
Q 07W którym swoim dziele Arystoteles określił terminem mythos fabułę dramatu?
„Poetyka”
Arystoteles rozumiał fabułę jako podstawę struktury całego dzieła dramatycznego, a w innych pracach używał słowa mythos jako jej synonimu.
Q 08Kto był twórcą etnoreligijnej definicji mitu?
Mircea Eliade
Ten rumuński religioznawca widział w micie opowieść o tym, jak za sprawą istot nadnaturalnych zaistniała nasza rzeczywistość.
Q 09Który francuski antropolog stworzył strukturalną definicję mitu?
Claude Lévi-Strauss
Wyszedł on z założenia, że mit odzwierciedla struktury myślowe wspólne wszystkim ludziom, a jego budowa opiera się na nieuświadomionej logice.
Q 10Którzy dwaj pisarze zastosowali w swoich dziełach termin mit jako pierwotną opowieść o prastarej prawdzie?
Goethe i Schiller
Dla obu twórców mit był opowieścią, która przekazuje przez pokolenia prastarą prawdę.
Q 11Który polski antropolog określił mit jako wiedzę o tym, co wydarzyło się w czasach pradawnych?
Bronisław Malinowski
Badacz ten porównał rolę mitu w dzikich społecznościach do roli, jaką Biblia odgrywa w społecznościach chrześcijańskich.
Q 12Przejawem którego kompleksu jest przede wszystkim mit według francuskiego psychologa André Greena?
Kompleksu Edypa
Green opisał też zjawisko mityzacji: przekształcenie nieświadomych treści w świadome pod wpływem „zbiorowych mechanizmów cenzury”.
Q 13Synonimem jakiego słowa był „mythos” w przedklasycznej Grecji?
Logos
Dopiero później oba terminy rozeszły się: jeden zaczął oznaczać opowiadanie fikcyjne, drugi relację o zdarzeniach rzeczywistych.
Q 21Czemu, zdaniem Lévi-Straussa, mit zajmuje miejsce przeciwstawne na skali sposobów wyrazu językowego?
Poezji
Według niego mit zachowuje swą wartość nawet przy najgorszym tłumaczeniu, bo jego substancja tkwi w opowiadanej historii, nie w stylu.
Q 22Który polski historyk rozumiał mit jako narrację o bóstwach przekazywaną przez ludy, plemiona i rody?
Aleksander Gieysztor
W jego ujęciu celem takiej narracji jest ujęcie sensu świata i ludzi w ich doświadczeniach zbiorowych oraz indywidualnych.
Q 23Na czym, według definicji etnoreligijnej, opiera się mit?
Na hierofanii
Chodzi o objawienie czynnika nadprzyrodzonego, czyli opis wejścia sacrum w sferę profanum.
Q 14W którym dziele Platona, napisanym około 360 roku p.n.e., mythos oznacza naganne opowiadanie o bogach?
„Państwo”
Do deprawujących młodzież wypowiedzi Platon zaliczył w tym dziele także inne opowiadania, które określił mianem logos.
Q 15Jak strukturaliści nazywają jednostki, z których składa się mit?
Mitemy
Taka jednostka nie jest przypisana do jednego mitu i może pojawiać się w różnych mitach w rozmaitych konfiguracjach.
Q 16Który poeta narzekał w jednej z ód olimpijskich, że nad prawdą górują pełne pięknych kłamstw mity?
Pindar
Poeta ten użył słowa mythos w pierwszej połowie V wieku p.n.e., zanim sięgnęli po nie historycy Tukidydes, Herodot i Diodor Sycylijski.
Q 17Kogo uważa się za twórcę politycznej definicji mitu?
Paul Ricœur
Definicję tę zwie się niekiedy polityczno-heroiczną; mit jest w niej opowiadaniem założycielskim, które objaśnia początki danej rzeczywistości.
Q 18Tekstu którego poematu dotyczyła praca Herdera, w której sprzeciwił się jego alegorycznej interpretacji?
„Iliady”
Herder postulował, aby opowieści Homera traktować dosłownie, i właśnie je nazwał mitami.
Q 19Od około którego wieku p.n.e. Grecy zaczęli odnosić termin mythos do opowiadania fikcyjnego?
VI wieku p.n.e.
Opowiadaniu fikcyjnemu przeciwstawiano relację o wydarzeniach rzeczywistych, dla której zaczęto używać terminu logos.
Q 20Kto jako pierwszy w okresie nowożytnym użył terminu mit w znaczeniu naukowym?
Herder
Dla tego myśliciela mit był realistyczną, homerycką opowieścią, która oddziałuje na emocje i wyobraźnię odbiorcy poprzez symbole.
Q 24Który francuski filolog należał do najbardziej znanych zwolenników definicji etnoreligijnej?
Georges Dumézil
Twierdził on, że mit przekazuje i uprawomocnia główne zasady organizacji religijnej i politycznej społeczeństwa.
Q 25W listach których dwóch pisarzy odnaleziono najstarsze ślady potocznego użycia słowa „mit”?
Gogola i Flauberta
Obaj pisarze używali w prywatnej korespondencji słowa mit na określenie nieprawdziwych historii.
Q 26Który belgijski historyk i antropolog zainicjował nurt odrzucający pojęcie mitu?
Marcel Detienne
Uczony ten doszedł do wniosku, że dla Greków mit nigdy nie stanowił specyficznej formy opowieści, a pojęcie mitu jest iluzją nowożytnej nauki.
Q 27Który niemiecki historyk idei współtworzył literacką definicję mitu?
Hans Blumenberg
Obok niego główną rolę w sformułowaniu tej definicji odegrał niemiecki literaturoznawca Andreas Jolles.
Q 28Który francuski historyk idei był twórcą mitokrytyki?
Gilbert Durand
Twierdził on, że uniwersalne archetypy materializują się w określonym kontekście kulturowym pod postacią mitu.
Q 29Który węgierski literaturoznawca uważał, że mit łączy się ze sferą wierzeń, co odróżnia go od baśni?
Karl Kerényi
Jego zdaniem po wyłączeniu cząstki metafizycznej mit pozostaje jedynie tekstem kultury, należącym wyłącznie do zbioru sztuki.
Q 30Jak nazywano łacińskie ćwiczenia retoryczne, w których w XVI–XVIII wieku „mythos” oznaczało bajkę ezopową?
Progymnasmata
Taką bajkę układano i deklamowano w szkołach jako wprawkę w narracji albo jako argument czerpany z przykładu czy mądrości ludowej.