Oceany i Rów Mariański — 28 ciekawostek

Jaki procent powierzchni Ziemi pokrywają wody słone?

To blisko trzy czwarte planety. Powierzchnia oceanów wynosi około 361 mln km², a ich łączna objętość około 1,3 tryliona metrów sześciennych.

Jakie katastrofalne zjawisko wywołuje niszczące fale tsunami?

Tsunami wywołują także wybuchy wulkanów i rozległe osuwiska, a zwykłe fale na powierzchni oceanu powstają pod wpływem wiatru.

Ile oceanów wyróżnia aktualna klasyfikacja Międzynarodowej Organizacji Hydrograficznej?

Są to oceany Spokojny, Atlantycki, Indyjski, Południowy i Arktyczny; klasyfikację tę przyjęła także polska Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych.

Która teoria geotektoniczna jest dziś powszechnie akceptowana?

Według niej skorupa ziemska powstaje w takim samym tempie, w jakim jest niszczona w strefach subdukcji, więc łączna objętość oceanów się nie zmienia.

Jaka jest głębokość Rowu Mariańskiego?

Pomiar ma niepewność ±40 m. Rów leży na południowy wschód od Marianów, a według radzieckich pomiarów z 1957 roku ma 11 034 m głębokości.

Jak nazywa się najgłębsze miejsce Rowu Mariańskiego?

Leży w pobliżu wyspy Guam. W 2009 roku zanurzył się tam na głębokość 10 902 m robot „Nereus”.

Kto w 2012 roku samotnie zszedł na dno Rowu Mariańskiego batyskafem „Deepsea Challenger”?

Kanadyjski reżyser i oceanograf zanurzył się 26 marca 2012 na 10 898 m, zbierając materiały do filmu dokumentalnego.

Który batyskaf jako pierwszy osiągnął dno Rowu Mariańskiego w 1960 roku?

Dno osiągnięto 23 stycznia 1960 roku o godzinie 13:06; przyrządy wskazały 11 521 m, później zweryfikowane na 10 916 m.

Jakie formy dna oceanicznego sięgają od 7000 do ponad 11 000 m głębokości?

Mają od 300 do 5000 km długości i od 30 do 100 km szerokości; wraz z basenami i grzbietami śródoceanicznymi mają skorupę typu oceanicznego.

Do jakiej głębokości sięgają zazwyczaj szelfy kontynentalne?

Na tej głębokości szelf kończy się gwałtownym załomem. Szelfy są zbudowane ze skorupy kontynentalnej, więc geolodzy zaliczają je do kontynentów.

Czym w mitologii Greków i Rzymian był Okeanos, od którego pochodzi słowo „ocean”?

Okeanos był również imieniem boga tej rzeki; łacińska forma nazwy to Oceanus.

Jak nazywają się strome odcinki dna łączące szelfy z basenami oceanicznymi?

Podobnie jak szelf są zbudowane ze skorupy kontynentalnej i przez geologów zaliczane do kontynentów, w odróżnieniu od basenów, rowów i grzbietów o skorupie typu oceanicznego.

Ile promili soli nieorganicznych (wagowo) zawiera woda oceaniczna?

Stężenie soli różni się w zależności od miejsca, ale proporcje poszczególnych jonów pozostają stałe.

Jak nazywają się ruchy mas wodnych wywołane przyciąganiem Księżyca i Słońca?

Fale na powierzchni oceanu mają inne pochodzenie: powstają pod wpływem wiatrów wiejących nad rozległymi obszarami wodnymi.

Którego pierwiastka jest najwięcej w kilogramie wody morskiej o zasoleniu 35 promili?

Jest go 19,353 g, niemal dwa razy więcej niż sodu. Na dalszych miejscach są siarka, magnez, wapń i potas.

Jak nazywa się obszar wokół gwiazdy, w którym mogą istnieć zbiorniki ciekłej wody?

Wśród odkrytych planet pozasłonecznych są ciała krążące w tym obszarze; modele dopuszczają nawet planety oceaniczne, całkowicie pokryte wodą.

Kosztem którego oceanu rozrastają się obecnie oceany Atlantycki, Arktyczny i Indyjski?

Jedne oceany mogą się powiększać tylko kosztem innych, bo według tektoniki płyt łączna objętość oceanów nie ulega zmianie.

Jaką długość ma łuk Rowu Mariańskiego?

Rów należy do systemu rowów oceanicznych tworzących obrzeżenie płyty pacyficznej.

Kto wraz z Jacques'em Piccardem zszedł na dno Rowu Mariańskiego w 1960 roku?

Był porucznikiem marynarki wojennej USA. Na dnie obu badaczy zaskoczyła obecność ryb i krewetek.

Jaki procent powierzchni oceanów zajmują baseny oceaniczne?

Baseny to rozległe, słabo urozmaicone fragmenty dna leżące na głębokości od 4000 do 6000 m poniżej poziomu morza.

Jaka jest łączna długość podwodnych łańcuchów tworzonych przez grzbiety śródoceaniczne?

Grzbiety powstają w strefach, gdzie płyty oceaniczne rozchodzą się na boki, a w ich środkowej części ciągną się głębokie rozpadliny.

Co, obok rozrzedzenia atmosfery, przyczyniło się do zaniku marsjańskiego oceanu?

Ocean ten istniał prawdopodobnie przed 3–4 miliardami lat; dziś nie znamy żadnego ciała niebieskiego z potwierdzonymi powierzchniowymi zbiornikami ciekłej wody.

Jaka sowiecka jednostka zmierzyła w 1957 roku głębokość Rowu Mariańskiego na 11 034 m?

Pięć lat później statek M/V „Spencer F. Baird” wyznaczył głębokość na 10 915 metrów.

O ile grzbiety śródoceaniczne wznoszą się ponad dna basenów oceanicznych?

Wyspy to często części grzbietów śródoceanicznych albo czynne lub wygasłe wulkany wystające ponad powierzchnię oceanu.

Czym według Piccarda było pokryte dno Rowu Mariańskiego?

Piccard opisał dno jako czyste i przejrzyste; żyły tam ryby o długości około 30 cm oraz krewetki.

Czego nie potrafi wytłumaczyć hipoteza ekspandującej Ziemi?

Ofiolity to zespoły skał identycznych z powstającymi pod dnem oceanów, które dziś bywają spotykane w głębi kontynentów.

Ile metrów wyznaczyła ekspedycja z lat 1872–1876 na podstawie dwóch sondowań Rowu Mariańskiego?

Wynik zapisano jako 4475 sążni; sondowano wówczas za pomocą lin i dźwigów.

W którym roku Japończycy statkiem „Takuyō” wyznaczyli głębokość Rowu Mariańskiego na 10 924 m?

Użyto wielowiązkowej, precyzyjnej echosondy; wartość tę podaje się również jako 10 920 ± 10 m.