Ośmiornice — 30 ciekawostek

Ile serc ma ośmiornica?

Serce układowe przestaje pracować, gdy zwierzę pływa, dlatego ośmiornica szybko się męczy i woli pełzać po dnie.

Jaki wieloramienny potwór z legend Europy Północnej miał atakować statki u wybrzeży Norwegii?

Karol Linneusz umieścił podobne stworzenie w pierwszym wydaniu „Systema Naturae” z 1735 roku pod nazwą Microcosmus.

Który gatunek uważa się za największą znaną ośmiornicę?

Dorosłe osobniki ważą zwykle 15 kg przy rozpiętości ramion 4,3 m, lecz donoszono o okazie ważącym 272 kg z ramionami rozpiętymi na 9 m.

W jakich wodach nie występuje żaden gatunek ośmiornicy?

Poszczególne gatunki zasiedlają za to niemal każde siedlisko morskie – od płytkich basenów pływowych po równiny abisalne 1000 m pod powierzchnią.

Co oznacza grecki wyraz „pous”, od którego pochodzi nazwa octopus?

Nazwy tej używał już bizantyjski lekarz Aleksander z Tralles, żyjący mniej więcej w latach 525–605.

Jak nazywają się komórki skóry, dzięki którym ośmiornica zmienia barwę?

Większość gatunków ma trzy z pięciu możliwych pigmentów: żółty, pomarańczowy, czerwony, brązowy i czarny; zmiana koloru służy też komunikacji.

Co umożliwiają ośmiornicy chemoreceptory umieszczone w przyssawkach?

Receptory rozpoznają także własną skórę ośmiornicy, dzięki czemu ramiona nie plączą się ani nie sczepiają ze sobą.

Który rodzaj ośmiornic jako jedyny ma jad zdolny zabić człowieka?

Ugryzienia zdarzają się co roku na całym obszarze występowania, od Australii po wschodni Indopacyfik, lecz są niewielkie i zazwyczaj bezbolesne.

Co dzieje się z samcem ośmiornicy po zapłodnieniu samicy?

Samica składa zapłodnione jaja w norze i pilnuje ich aż do wylęgu, nie pobierając w tym czasie pokarmu, po czym również ginie.

Z czego Amphioctopus marginatus buduje sobie kryjówkę?

Ten sam gatunek potrafi chodzić jak na szczudłach, niosąc stos kokosów dwoma ramionami od spodu i stąpając pozostałymi, sztywno ustawionymi.

Jaki pigment nadaje sepii ośmiornicy czarną barwę?

Przed opuszczeniem lejka sepia miesza się ze śluzem i tworzy w wodzie gęstą plamę, która osłania ucieczkę przed drapieżnikiem.

Jakie bogate w miedź białko transportuje tlen we krwi ośmiornicy?

W chłodnej wodzie o małej ilości tlenu białko to przenosi go wydajniej niż hemoglobina, lecz zwiększa lepkość krwi, co wymaga wysokiego ciśnienia.

Około ilu gatunków zaliczono do rzędu ośmiornic (Octopoda)?

Zwierzęta te są dwubocznie symetryczne, mają dwoje oczu, dziób i otwór gębowy położony centralnie między ramionami.

Który filozof opisał zmianę barwy ośmiornicy w dziele „Historia animalium”?

Filozof zauważył też wyspecjalizowane ramię samca i zasugerował, że służy rozrodowi – uwierzono mu dopiero w XIX wieku.

Jaka część neuronów ośmiornicy znajduje się w nerwach ramion, a nie w mózgu?

Ośmiornice i mątwy mają najwyższy stosunek masy mózgu do ciała wśród bezkręgowców, wyższy nawet niż u części kręgowców.

Przez otwór o jakiej średnicy potrafią przecisnąć się nawet duże ośmiornice?

Ramiona nie mają szkieletu i działają hydrostatycznie – mogą się wydłużać, skręcać, zginać w dowolnym miejscu lub sztywnieć, podobnie jak język ssaków.

Którędy ośmiornica wprowadza neurotoksynę do mięczaka zamkniętego w muszli?

Otwór nie powstaje dzięki tarce – wiercą go drobne ząbki na szczycie gruczołu ślinowego, a enzym ze śliny roztwarza węglan wapnia muszli.

Kto jest autorem drzeworytu „Sen żony rybaka” z 1814 roku?

Ta praca z nurtu shunga, japońskiej sztuki erotycznej, uchodzi za prekursora późniejszej erotyki macek.

Jaką toksynę zawiera jad ośmiornic o niebieskich pierścieniach?

Antidotum nie istnieje, ale przy sztucznie podtrzymywanym oddychaniu pacjent zdrowieje w ciągu doby.

Jak nazywa się ramię samca ośmiornicy przystosowane do przenoszenia spermatoforu?

U ośmiornicy olbrzymiej samiec przekazuje tą drogą dwa spermatofory o długości około metra, których pusty koniec może wystawać z płaszcza samicy.

U którego rodzaju ośmiornic samica wydziela cienką jak papier muszlę i składa w niej jaja?

Muszla pomaga samicy utrzymać wyporność i schodzić głębiej, natomiast niewielki samiec nie ma jej wcale.

W której powieści Victora Hugo ważną rolę odgrywa walka z ośmiornicą?

Z tej książki czerpał Ian Fleming, pisząc w 1966 roku opowiadanie „Ośmiorniczka”, do którego nawiązuje trzynasty film o Jamesie Bondzie.

Jak nazywają się narządy obok mózgu ośmiornicy odpowiadające za orientację przestrzenną?

Te workowate struktury z kryształkami minerałów i włoskami czuciowymi wykrywają przyspieszenie kątowe i prawdopodobnie służą też do słyszenia.

Jak określa się rozpraszający wzór z falami ciemnej barwy wędrującymi wzdłuż ciała ośmiornicy?

Gatunki aktywne za dnia w płytkich wodach wykształciły bardziej złożoną skórę niż te nocne lub głębokowodne; mięśnie skórne zmieniają też teksturę płaszcza.

Ile czasu zajmuje ośmiornicy pospolitej wywiercenie w muszli dziurki o średnicy 0,6 mm?

Po przebiciu muszli ofiara ginie niemal natychmiast, jej mięśnie się rozkurczają, a miękkie tkanki stają się łatwe do wyjęcia.

Który podrząd ośmiornic nie potrafi pływać odrzutem i porusza się za pomocą płetw?

Mają naturalną wyporność, a dolną część ich ramion pokrywają mięsiste brodawki zwane cirri; nie mają też woreczka czernidłowego.

Ile ważył największy naukowo udokumentowany osobnik ośmiornicy olbrzymiej?

Znaleziono też martwego osobnika Haliphron atlanticus o masie 61 kg, którego wagę za życia oszacowano na 75 kg.

Gdzie w latach 1993–2012 ośmiornica pospolita była jedynym bezkręgowcem chronionym ustawą?

W 2012 roku ochronę rozszerzono na wszystkie głowonogi zgodnie z dyrektywą Unii Europejskiej; taki poziom ochrony zwykle przysługuje tylko kręgowcom.

Jaki odsetek transkryptów RNA w mózgach płaszczoobrosłych podlega edytowaniu?

Za proces odpowiadają głównie enzymy ADAR, a większa plastyczność transkryptomu oznacza wolniejszą ewolucję genomu tych zwierząt.

Dźwięki o jakiej częstotliwości ośmiornica zwyczajna słyszy najlepiej?

Autonomiczny układ nerwowy ustawia oczy tak, że szczelinowata źrenica zawsze pozostaje w poziomie, niezależnie od położenia ciała.