Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Ośmiornice to jedne z najbardziej niezwykłych zwierząt w oceanie: mają trzy serca, niebieską krew i mózg, którego dwie trzecie neuronów siedzi w ramionach. Potrafią zmieniać barwę w ułamku sekundy, przeciskać się przez szczeliny wielkości monety i otwierać słoiki. Ten quiz sprawdza, co wiesz o ich anatomii, zachowaniu, rozmnażaniu i miejscu w kulturze – od Krakena po Hokusaia. Pytania układają się od łatwych po eksperckie, więc jest coś zarówno dla początkujących, jak i dla fanów głowonogów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Ile serc ma ośmiornica?
Trzy
Serce układowe przestaje pracować, gdy zwierzę pływa, dlatego ośmiornica szybko się męczy i woli pełzać po dnie.
Q 02Jaki wieloramienny potwór z legend Europy Północnej miał atakować statki u wybrzeży Norwegii?
Kraken
Karol Linneusz umieścił podobne stworzenie w pierwszym wydaniu „Systema Naturae” z 1735 roku pod nazwą Microcosmus.
Q 03Który gatunek uważa się za największą znaną ośmiornicę?
Ośmiornica olbrzymia
Dorosłe osobniki ważą zwykle 15 kg przy rozpiętości ramion 4,3 m, lecz donoszono o okazie ważącym 272 kg z ramionami rozpiętymi na 9 m.
Q 04W jakich wodach nie występuje żaden gatunek ośmiornicy?
Słodkich
Poszczególne gatunki zasiedlają za to niemal każde siedlisko morskie – od płytkich basenów pływowych po równiny abisalne 1000 m pod powierzchnią.
Q 05Co oznacza grecki wyraz „pous”, od którego pochodzi nazwa octopus?
Stopa
Nazwy tej używał już bizantyjski lekarz Aleksander z Tralles, żyjący mniej więcej w latach 525–605.
Q 06Jak nazywają się komórki skóry, dzięki którym ośmiornica zmienia barwę?
Chromatofory
Większość gatunków ma trzy z pięciu możliwych pigmentów: żółty, pomarańczowy, czerwony, brązowy i czarny; zmiana koloru służy też komunikacji.
Q 07Co umożliwiają ośmiornicy chemoreceptory umieszczone w przyssawkach?
Rozpoznawanie smaku dotykiem
Receptory rozpoznają także własną skórę ośmiornicy, dzięki czemu ramiona nie plączą się ani nie sczepiają ze sobą.
Q 08Który rodzaj ośmiornic jako jedyny ma jad zdolny zabić człowieka?
Hapalochlaena
Ugryzienia zdarzają się co roku na całym obszarze występowania, od Australii po wschodni Indopacyfik, lecz są niewielkie i zazwyczaj bezbolesne.
Q 09Co dzieje się z samcem ośmiornicy po zapłodnieniu samicy?
Starzeje się i umiera
Samica składa zapłodnione jaja w norze i pilnuje ich aż do wylęgu, nie pobierając w tym czasie pokarmu, po czym również ginie.
Q 10Z czego Amphioctopus marginatus buduje sobie kryjówkę?
Łupin orzechów kokosowych
Ten sam gatunek potrafi chodzić jak na szczudłach, niosąc stos kokosów dwoma ramionami od spodu i stąpając pozostałymi, sztywno ustawionymi.
Q 11Jaki pigment nadaje sepii ośmiornicy czarną barwę?
Melanina
Przed opuszczeniem lejka sepia miesza się ze śluzem i tworzy w wodzie gęstą plamę, która osłania ucieczkę przed drapieżnikiem.
Q 12Jakie bogate w miedź białko transportuje tlen we krwi ośmiornicy?
Hemocyjanina
W chłodnej wodzie o małej ilości tlenu białko to przenosi go wydajniej niż hemoglobina, lecz zwiększa lepkość krwi, co wymaga wysokiego ciśnienia.
Q 13Około ilu gatunków zaliczono do rzędu ośmiornic (Octopoda)?
300
Zwierzęta te są dwubocznie symetryczne, mają dwoje oczu, dziób i otwór gębowy położony centralnie między ramionami.
Q 21U którego rodzaju ośmiornic samica wydziela cienką jak papier muszlę i składa w niej jaja?
Żeglarek
Muszla pomaga samicy utrzymać wyporność i schodzić głębiej, natomiast niewielki samiec nie ma jej wcale.
Q 22W której powieści Victora Hugo ważną rolę odgrywa walka z ośmiornicą?
„Pracownicy morza”
Z tej książki czerpał Ian Fleming, pisząc w 1966 roku opowiadanie „Ośmiorniczka”, do którego nawiązuje trzynasty film o Jamesie Bondzie.
Q 23Jak nazywają się narządy obok mózgu ośmiornicy odpowiadające za orientację przestrzenną?
Statocysty
Te workowate struktury z kryształkami minerałów i włoskami czuciowymi wykrywają przyspieszenie kątowe i prawdopodobnie służą też do słyszenia.
Q 14Który filozof opisał zmianę barwy ośmiornicy w dziele „Historia animalium”?
Arystoteles
Filozof zauważył też wyspecjalizowane ramię samca i zasugerował, że służy rozrodowi – uwierzono mu dopiero w XIX wieku.
Q 15Jaka część neuronów ośmiornicy znajduje się w nerwach ramion, a nie w mózgu?
Dwie trzecie
Ośmiornice i mątwy mają najwyższy stosunek masy mózgu do ciała wśród bezkręgowców, wyższy nawet niż u części kręgowców.
Q 16Przez otwór o jakiej średnicy potrafią przecisnąć się nawet duże ośmiornice?
2,5 cm
Ramiona nie mają szkieletu i działają hydrostatycznie – mogą się wydłużać, skręcać, zginać w dowolnym miejscu lub sztywnieć, podobnie jak język ssaków.
Q 17Którędy ośmiornica wprowadza neurotoksynę do mięczaka zamkniętego w muszli?
Wywierconą dziurką
Otwór nie powstaje dzięki tarce – wiercą go drobne ząbki na szczycie gruczołu ślinowego, a enzym ze śliny roztwarza węglan wapnia muszli.
Q 18Kto jest autorem drzeworytu „Sen żony rybaka” z 1814 roku?
Hokusai
Ta praca z nurtu shunga, japońskiej sztuki erotycznej, uchodzi za prekursora późniejszej erotyki macek.
Q 19Jaką toksynę zawiera jad ośmiornic o niebieskich pierścieniach?
Tetrodotoksyna
Antidotum nie istnieje, ale przy sztucznie podtrzymywanym oddychaniu pacjent zdrowieje w ciągu doby.
Q 20Jak nazywa się ramię samca ośmiornicy przystosowane do przenoszenia spermatoforu?
Hektokotylus
U ośmiornicy olbrzymiej samiec przekazuje tą drogą dwa spermatofory o długości około metra, których pusty koniec może wystawać z płaszcza samicy.
Q 24Jak określa się rozpraszający wzór z falami ciemnej barwy wędrującymi wzdłuż ciała ośmiornicy?
Przelatujące chmury
Gatunki aktywne za dnia w płytkich wodach wykształciły bardziej złożoną skórę niż te nocne lub głębokowodne; mięśnie skórne zmieniają też teksturę płaszcza.
Q 25Ile czasu zajmuje ośmiornicy pospolitej wywiercenie w muszli dziurki o średnicy 0,6 mm?
3 godziny
Po przebiciu muszli ofiara ginie niemal natychmiast, jej mięśnie się rozkurczają, a miękkie tkanki stają się łatwe do wyjęcia.
Q 26Który podrząd ośmiornic nie potrafi pływać odrzutem i porusza się za pomocą płetw?
Frędzlikowce
Mają naturalną wyporność, a dolną część ich ramion pokrywają mięsiste brodawki zwane cirri; nie mają też woreczka czernidłowego.
Q 27Ile ważył największy naukowo udokumentowany osobnik ośmiornicy olbrzymiej?
71 kg
Znaleziono też martwego osobnika Haliphron atlanticus o masie 61 kg, którego wagę za życia oszacowano na 75 kg.
Q 28Gdzie w latach 1993–2012 ośmiornica pospolita była jedynym bezkręgowcem chronionym ustawą?
Wielka Brytania
W 2012 roku ochronę rozszerzono na wszystkie głowonogi zgodnie z dyrektywą Unii Europejskiej; taki poziom ochrony zwykle przysługuje tylko kręgowcom.
Q 29Jaki odsetek transkryptów RNA w mózgach płaszczoobrosłych podlega edytowaniu?
Ponad 60 %
Za proces odpowiadają głównie enzymy ADAR, a większa plastyczność transkryptomu oznacza wolniejszą ewolucję genomu tych zwierząt.
Q 30Dźwięki o jakiej częstotliwości ośmiornica zwyczajna słyszy najlepiej?
600 Hz
Autonomiczny układ nerwowy ustawia oczy tak, że szczelinowata źrenica zawsze pozostaje w poziomie, niezależnie od położenia ciała.