Renesans — 28 ciekawostek

Kto napisał „Don Kichota” i cykl „Nowele przykładne”?

Wybitnym hiszpańskim epikiem tej epoki okazał się też Alonso de Ercilla y Zúñiga, autor eposu „Araukana”.

Ślub Zygmunta I Starego z którą księżniczką nasilił wpływy włoskie w Polsce?

Wpływy włoskie przyczyniły się w Polsce do rozkwitu malarstwa, architektury i sztuki kulinarnej, a kraj stał się azylem tolerancji religijnej.

Którego nurtu reformacji, najstarszego i największego, kolebką są Niemcy?

Humanizm i sztuka renesansowa dotarły do Niemiec bezpośrednio z Włoch, nieco później niż do innych krajów, dzięki podróżom niemieckich uczonych i artystów.

Z jakiego języka pochodzi polski termin „renesans”?

Termin upowszechnili w połowie XIX wieku Jules Michelet i Jacob Burckhardt, a polskie „odrodzenie” jest wiernym tłumaczeniem tego samego słowa.

Jakie dwa wielkie prądy kulturowe XVI wieku pojawiły się obok humanizmu renesansowego?

Obiegowy pogląd, że katolicka odnowa stała w ścisłej sprzeczności z humanizmem, uchodzi dziś za mylny i uproszczony.

Kto zaprojektował kopułę katedry florenckiej, otwierając renesans w architekturze?

To właśnie ta realizacja sprawia, że historycy często uznają stolicę Toskanii za kolebkę odrodzenia.

Z fundacji którego papieża zbudowano Kaplicę Sykstyńską?

To prostokątne pomieszczenie o długości 40,93 m, szerokości 13,41 m i wysokości 20,70 m, przykryte sklepieniem kolebkowym z lunetami.

Który obraz Leonarda da Vinci przywołuje się jako przykład nawiązania do mitologii?

Twórcy renesansu wzorowali się na starożytnych Grekach i Rzymianach, a w sztuce przeważały motywy mityczne i religijne.

Zasady jakiej techniki odkryli i opanowali malarze renesansu?

Popularne stały się postacie biblijne i mitologiczne, często występujące razem, a obok nich rozwinęło się malarstwo portretowe.

Kto był najwybitniejszym lirykiem włoskiego renesansu, tworzącym już w XIV wieku?

Przynależność kulturowa wybitnych twórców wczesnego włoskiego humanizmu XIV wieku do dziś pozostaje przedmiotem sporu.

Jak nazywa się osobny typ kultury renesansowej, który ukształtował się w Niderlandach?

Odrębności widać zwłaszcza w malarstwie, w którym ośrodek niderlandzki ma znaczenie zbliżone do włoskiego.

Którego poetę dojrzałego średniowiecza uważa się za prekursora literackiego renesansu?

Podniósł język włoski do rangi języka kulturalnego; w XIX wieku widziano w nim twórcę z pogranicza epok, dziś uchodzi za autora ściśle średniowiecznego.

Jak brzmi włoska nazwa epoki renesansu?

Forma renaissance przyjęła się m.in. w języku francuskim, angielskim i niemieckim, podczas gdy Włosi pozostali przy własnym słowie.

Kto napisał epos „Jerozolima wyzwolona”?

Wielka epika pisana oktawą rozkwitła w tej epoce niemal we wszystkich krajach Europy, podobnie jak sonetystyka.

Co Erazm z Rotterdamu przełożył z greki?

Podkreślał, że Pismo Święte należy komentować z pomocą wiedzy historyczno-filologicznej, a zwłaszcza znajomości Ojców Kościoła.

Kto wygrał konkurs na projekt brązowych drzwi florenckiego baptysterium?

Ten konkurs uchodzi za symboliczną datę i rzeczywisty przełom artystyczny, od którego zaczyna się styl renesansowy w sztukach pięknych.

W którym mieście w 1579 roku powstał uniwersytet?

Uczelnia w Królewcu powstała w 1544 roku, a w Zamościu w 1594; Akademia Krakowska była wtedy jednym z ważniejszych ośrodków naukowych Europy.

Który autor żywotów artystów prawdopodobnie jako pierwszy użył włoskiej nazwy renesansu?

Słowo to pojawia się w połowie XVI wieku we wstępach do części o trecento i quattrocento w jego dziele o najsławniejszych malarzach, rzeźbiarzach i architektach.

Który rok, związany z wystąpieniem Lutra, bywa uznawany za początek renesansu w Niemczech?

Ta sama data bywa zarazem traktowana jako jedna z możliwych dat końcowych całej epoki, obok soboru trydenckiego i końca wojny trzydziestoletniej.

Który włoski prozaik renesansu był zarazem słynnym rzeźbiarzem i złotnikiem?

Prozę rozwijali obok niego Baldassare Castiglione i autor żywotów artystów, a na polu poezji i prozy działał Pietro Aretino.

Jakie wydarzenie z 1527 roku często uznaje się za koniec renesansu we Włoszech?

Dla całej Europy wymienia się z kolei daty od 1517 przez 1548 aż do 1648 roku, a najczęściej „okrągły” rok 1600.

Jaki XV-wieczny ruch religijny w Niderlandach kładł nacisk na osobisty kontakt z Bogiem?

Niektórzy historycy idei widzą w tym ruchu zarodek nowożytnej religijności, a we wspólnotach „braci życia wspólnego” studiowano autorów starożytnych.

W którym roku powstało Nadwiślańskie Bractwo Literackie, pierwsze w Europie towarzystwo literackie?

Jego członkami zostali Konrad Celtis, profesorowie Akademii Krakowskiej, dworzanie i studenci.

W którym roku powstała Akademia Florencka, odradzająca tradycję Akademii Platońskiej?

Odrodzenie zainteresowania Platonem i jego kontynuatorami było częścią powrotu humanistów do kultury starożytnej.

Jakim określeniem Étienne Gilson podsumował renesans?

Dawniejszym terminem „zepsuty Renesans” określano z kolei barok, który przed pogłębionymi badaniami uznawano za podtyp odrodzenia.

Kogo uznaje się za inspiratora XVI-wiecznego odrodzenia myśli stoickiej?

W Niderlandach dojrzałego renesansu rozwijała się przede wszystkim filozofia społeczna oparta na odrodzonym stoicyzmie.

Który historyk sztuki odróżniał renesans włoski od renesansów średniowiecznych?

Jego zdaniem dopiero w XV-wiecznych Włoszech starożytne formy połączyły się z odkrytymi na nowo treściami antyku.

Która poetka, przyjaciółka Michała Anioła, była najsłynniejszą z piszących kobiet renesansu?

Sam Buonarroti, choć znany przede wszystkim jako rzeźbiarz i malarz, pisał w tej epoce także poezje liryczne.